Գոգարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Գոգարան (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Գոգարան
Գոգարան Գյուղ.jpg
Կոորդինատներ: 40°53′44″ հս․ լ. 44°11′57″ ավ. ե. / 40.89556° հս․. լ. 44.19917° ավ. ե. / 40.89556; 44.19917
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Լոռի
Մակերես 32.47 կմ²
ԲԾՄ 1850 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 1129[1] մարդ (2004)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն գոգարանցի
Ժամային գոտի UTC+4
Պաշտոնական կայք lori.mtaes.am/about-communities/492/ (հայ.)
##Գոգարան (Հայաստան)
Red pog.png

Գոգարան, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզում՝ 30 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Գտնվում է Բազումի լեռների հարավային ստորոտին, ծովի մակերևույթից 1863-1950 մ բարձրության վրա։ Գյուղը Վանաձոր-Գյումրի գլխավոր ճանապարհից 5 կմ հեռավորության վրա է գտնվում։

Գյուղը ժամանակին Գերան անվան տակ ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում։[2]

Նախկինում Գոգարչի գյուղը Սպիտակի տարածաշրջանի ամենահին գյուղերից է։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գոգարանն ունի խստաշունչ ձմեռ և զով ամառ։ Որպես լեռնային գյուղ աճում են գրեթե բոլոր տեսակի հացաբույսերը (ցորեն, գարի, աշորա և այլն)։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1831 թվականի և 1840 թվականների մարդահամարում Գոգարանի համար արձանագրված է երկու առանձին ծխական նկարագրություն։ Առաջին նկարագրության մեջ ներկայացված են գյուղի հնաբնակների ցուցակը, որոնց թիվը կազմում է 12 ընտանիք։ Բացի հիմնական ցուցակից Վրաստանի պետական արխիվում պահպանվել է նաև Գոգարանում ապաստանած գաղթական ընտանիքների ցուցակը։ Համաձայն 1831 թվականի Փամբակի ուղեմասում ապաստանած Թուրքահայաստանից գաղթածների ծխական նկարագրության՝ Գոգարանում ապաստանել էին երեք գաղթական ընտանիք Մուշից և Կարսից։ Այնուհետև 1831-1840 թվականների ընթացքում Գոգարանը համալրվում է ևս 12 ընտանիքով, որոնք սակայն բնիկ արևելահայեր են Արարատյան դաշտից, Լոռվա ձորից և Ղազախի, այժմ Նոյեմբերյանի շրջանի Բաղանիս գյուղից։ Գոգարանի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի 1831 1873 1922 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 52 672 1 280 1 396 1 472 1 379 1 204 1 129

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանջարաբոստանային կուլտուրաներից լավ աճ են ապահովում կարտոֆիլը, կաղամբը, բազուկը, գազարը, սխտորը, սոխը և այլն։ Գյուղն ունի մոտ 626 հա վարելահող, որից 65 հա պետական պահուստային հողեր են, 539 հա՝ սեփականաշնորհված։ Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, ճակնդեղի և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի մեջ է գտնվում Սուրբ Աստվածածին (4-րդ դար) և 5-րդ դարի այլ եկեղեցի, Սբ. Ծիրանավոր, «Թուխ Մանուկ», Սբ. Սարգիս մատուռները և «Պատվար» ամրոցը։ Գյուղի շրջակայքում պահպանվել են Խորոզ և այլ գյուղատեղիներ։

Ըստ պատմամշակութային հուշարձանների, գյուղի տարածքում առկա դամբարանադաշտերի, IV-ից VI դարի թվագրում ունեցող եկեղեցու գյուղն ունի ավելի քան 17 դարյա պատմություն։ Գյուղում պեղված նոր դամբարանը, որը Հայաստանում պեղված հայտնի այլ դամբարաններից տարբերվում է իր ոճով ու գտածոներով, հնագետների զարմանքն է հարուցել։ Այն ի տարբերություն հարևան դամբարանների, որոնք հիմնականում հողաշեն են, սալաքարային է։ Դամբարանը պատկանում է մ.թ.ա. 9-7 -րդ դդ. (երկաթի դար)։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2013 թ.-ի դրությամբ Գոգարանն ունի միջնակարգ դպրոց, որի նոր շենքը կառուցվել է 2002 թ.-ին։[4]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Լոռու մարզի մարդահաշիվ
  2. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 1, էջ 850
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 61»։ Վերցված է 2013 Հոկտեմբերի 28 
  4. «Գոգարան»։ Վերցված է 2013 Դեկտեմբերի 17