Հնաբերդ (Արագածոտնի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Հնաբերդ (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Հնաբերդ
Hnaberd village picture in winter 01.jpg
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԱրագածոտնի մարզ
Մակերես22,74 կմ²
ԲԾՄ2150 մետր
Պաշտոնական լեզուհայերեն
Բնակչություն1973[1]

2 337 մարդ, 2018 թ. տվյալներով

https://www.armstat.am/file/Map/MARZ_02.pdf մարդ (2008)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Հնաբերդ (Արագածոտնի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png
##Հնաբերդ (Արագածոտնի մարզ) (Արագածոտնի մարզ)
Red pog.png

Հնաբերդ, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզում, Արագած լեռնազանգվածի հյուսիսային նախալեռներում։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 57 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 2150 մ։

ՀՆԱԲԵՐԴԻ ՆԿԱՐԱԳԻՐԸ

Արագածոտն Հնաբերդ.jpg

Արագածոտնի մարզի Հնաբերդ համայնքը գտնվում է ծովի մակարդակից 2150 մ2 բարձրության վրա: Համայնքի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 22.74 կմ2: Կլիման բարեխառն լեռնային է: Ձմեռները տևական են, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով: Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ: Տարեկան տեղումների քանակը 450-600 մմ: Համայնքն ունի 2286 բնակիչ և 526 տնային տնտեսություն: Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է դաշտավարությամբ և անասնապահությամբ: Անասնապահության ոլորտում տնտեսությունները առավելապես մասնագիտացված են կաթնային և կաթնամսային տավարաբուծությամբ (1700), որոշ տնտեսություններ զբաղված են ոչխարաբուծությամբ (2284 գլուխ) և խոզաբուծությամբ (150 գլուխ): Հնաբերդ համայնքում 2013թ. արտադրվել է մոտ 37500 կգ տավարի և 14400 կգ ոչխարի միս, 1086750 լիտր կովի և 45000 լ ոչխարի կաթ: Կերահանդակների բարելավման ծրագրի իրականացումը զգալիորեն բարձրացրել է համայնքի անասնապահական մթերքների արտադրական ներուժը, մասնավորապես տարվա կտրվածքով կովերի կաթնատվությունը բարձրացել է 18-20 %-ով, իսկ արտադրվող մսի քանակությունը՝ շուրջ 10400 կգ-ով: Համայնքն ունի 2156,7 հա տարբեր նշանակության տարածքներ, որոնցից 650,93 հա կազմում են արոտավայրերը: Համայնքում առկա են 1046,96 հա վարելահողեր և 49,11 հա խոտհարքներ, որոնց մի մասը օգտագործվում է դաշտավարական կերարտադրության նպատակներով, բացի այդ համայնքում առկա են 217,14 հա այլ նշանակության հողեր, որոնք նույնպես պարունակում են որոշ քանակությամբ կերային ռեսուրսներ: Ինչպես և Հայաստանի գյուղերի մեծամասնությունում, Հնաբերդում ևս լայնորեն տարածված է խոշոր եղջերավոր կենդանիների Կովկասյան գորշ, մասամբ նաև սևաբղետ, և ոչխարի Բալբաս կիսակոպտաբուրդ ցեղատեսակները: Ելնելով համայնքում` ըստ տնտեսությունների ԽԵԱ և ՄԵԱ բաշխվածության ուսումնասիրությունից` կարելի է եզրակացնել, համայնքում համայնքում դիտվում է անասնագլխաքանակի ավելացման միտում: Տնտեսությունների խոշորացման համար առկա են դժվարություններ` կապված հեռագնա արոտներում կենդանիների պահպանման, խմոցների պակասի և կաթի նախնական վերամշակման ձեռնարկությունների բացակայության հետ, որոնց լուծմանն էլ ուղղվել է Համաշխարհային բանկի աջակցությամբ գրասենյակի կողմից իրականացվող ներկայիս ծրագիրը: Նշված խնդիրների լուծման նպատակով համայնքի ցանկությամբ այն ընդգրկվել է ՀԳՌԿՄ ծրագրում: Համայնքի արոտավայրերի/անասնապահության կառավարման բաղադրիչի շրջանակներում անասնապահության զարգացմանն ուղղված միջոցառումների առավել համակարգված և նպատակային իրականացման համար համայնքի կողմից համապատասխան մասնագետների ընդգրկմամբ կազմվել է «Համայնքի արոտավայրերի կառավարման և անասնապահության զարգացման պլան»: Պլանով մշակվել են անասնապահության զարգացմանն ուղղված միջոցառումներ` հիմք ընդունելով աշխարհագրական դիրքը, կլիմայական պայմանները, բերքատվության ցուցանիշները, գլխաքանակը, առկա խնդիրները, ինչպես նաև համայնքի ներուժն ու ռեսուրսները: Պլանի իրականացման համար համայնքում ստեղծվել է «Արոտօգտագործողների միավորում» սպառողական կոոպերատիվ: Կոոպերատիվի անդամները ստացել են անհրաժեշտ տեղեկատվություն և համապատասխան դասընթացներ պլանով նախատեսված աշխատանքների պատշաճ իրականացման համար: Մինչ ծրագիրը համայնքում գոյություն չի ունեցել արածեցման համակարգ և այդ է հիմնական պատճառը, որ գյուղամերձ արոտները հայտնվել են անմխիթար վիճակում, իսկ բուսածածկում գերիշխում են ցածրարժեք բուսատեսակներ: Պլանով մշակված հերթափոխային արածեցման գրաֆիկի կիրառման շնորհիվ արդեն իսկ 2 տարվա ընթացքում զգալի փոփոխություն է նկատվում ինչպես անասնապահական արտադրանքի ցուցանիշների, այնպես էլ արոտավայրերի արտադրողականության աճի տեսանկյունից: Մասնակիորեն կանխվել է հողերի հետագա էրոզիայի վտանգը: Համայնքում 671 հա արոտներում ջրարբիացման մակարդակը բարձրացնելու նպատակով կառուցվել է 10000 գծմ խողովակաշար և տեղադրվել՝ 2 հատ խմոց: Ծրագրի շրջանակներում համայնքի արոտների բարելամանն ուղղված միջոցառումների արդյունքում (ջրարբիացում) շուրջ 15-20%-ով ավելացել է արածող անասունների կաթնատվությունը և 15-20%-ով՝ դրանց քաշաճը: Հնարավորություն է ստեղծվել շուրջ 20%-ով ավելացնել արոտում արածող կենդանիների գլխաքանակը: Գյուղտեխնիկայի բացակայության պատճառով համայնքում առկա 1065 հա վարելահողերից անասնակեր է մշակվում 550 հա-ի վրա, որը չի ապահովում մսուրային շրջանում անասուններին բավարար անասնակերով: Մսուրային շրջանի կերի ավելացման, վարի, խոտի հնձման, հավաքման և տեղափոխման ձեռք է բերվել 1 հատ անիվավոր տրակտոր ՄՏԶ-1221.2, 2 հատ անիվավոր տրակտոր МТЗ 82.2- Ու-1, 1 հատ Ուազ բեռնատար, 4 հատ ձեռքի խոտհնձիչ /իտալական/, 1 հատ- գութան 3 իրան, 1 հատ կուլտիվատոր КПГ- 4, 4 հատ փոցխ /զիգզագ/, 1 հատ հացահատիկի շարքացան C34-3, 1 հատ մինի տրակտոր /չինական/ 50 ձիաուժ, 1հատ սրսկիչ ОВТ-1200, 1 հատ մամլիչ- բարդոցիչ /Տյուկան, Ռոստով/: Կոոպերատիվը համաֆինանսավորել է գյուղտեխնիկայի ձեռքբերման արժեքի 50% չափով: Ներկայումս համայնքում գոյություն ունի 3 հատ անիվավոր տրակտոր, որոնք մասնավոր անձանց սեփականությունն են: Դրանք շատ հին են` 20-30 տարեկան և գտնվում են վատ վիճակում. վաղուց սպառել են իրենց ռեսուրսը: Բացի դրանից, շատ ծախսատար են ու ոչ արդյունավետ և չեն կարող կատարել որակյալ աշխատանք:

Հնաբերդ.jpg

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հնաբերդի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 182 1136 1457 1747 1394 1675 1617 1963 2169

Գյուղատնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակատեղի «Հնաբերդ» մթա. 2-1 հզ, 1,5-2 կմ հվ-աե Ղալաչա թեփե բլրի գագաթին և լանջերին, Գյուղից 2 կմ հարավ-արևելք, բերդասարի վրա, գտնվում է մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հզմ. Հնաբերդ բնակատեղին, որտեղ կա 5-6-րդ դարերի կիսավեր եկեղեցի։Հնաբերդում է գտնվում 5-7-րդ դարերի «Թուխ Մանուկ» մատուռը: Միջնաբերդ մթա. 2-1 հզ բլրի գագաթին:

Capture.հնաբերդ.png

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]