Բյուրական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բյուրական (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Բյուրական
Byurakan village.jpg
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԱրագածոտնի մարզ
Մակերես21,27 կմ²
ԲԾՄ1460±1 մետր
Պաշտոնական լեզուհայերեն
Բնակչություն4238 մարդ (2008)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունբյուրականցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Բյուրական (Հայաստան)
Red pog.png
##Բյուրական (Արագածոտնի մարզ)
Red pog.png

Բյուրական, գյուղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Արագած լեռան հարավարևելյան լանջին, Ամբերդ գետակի ձախ կողմում, Աշտարակ տարածաշրջանի Բյուրական համայնքում[1]։

Հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 11 կմ հյուսիս-արևմուտք, բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1475 մ։ Ընդհանուր տարածքը՝ 3200 հա։ Գյուղատնտեսական նշանակության հողերն են. վարելահողեր՝ 160 հա, պտղատու այգիներ՝ 67 հա։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2001 թվականի մարդահամարի, Բյուրականի մշտական բնակչությունը 4312, իսկ առկա բնակչությունը 3930 հոգի է[2]։ Բյուրականի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[3]

Տարի Բնակչություն
1831 40 մարդ [4]
1897 1354 մարդ [4]
1926 2123 մարդ [4]
Տարի Բնակչություն
1939 2606 մարդ [4]
1959 2435 մարդ [4]
1970 3185 մարդ [4]
Տարի Բնակչություն
1979 3344 մարդ [4]
2001 4312 մարդ [4]
2004 4606 մարդ [4]
Տարի Բնակչություն
2008 4238 մարդ


Համայնքի տնտեսության առաջատար ճյուղեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցի Արտավազդիկ

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և պտղաբուծությամբ։ Համայնքում այգեգործության մեջ հիմնականում զբաղվում են ծիրանի, խնձորի, դեղձի, տանձի, կեռասի և սալորի մշակությամբ։ Հիմնական այգիները տնտեսությունների տնամերձ հողակտորներում են, որոնց միջին չափը 2700 քմ է։ Տնամերձերում տարածված են նաև ընկուզենիները, որոնցից յուրաքանչյուր տնտեսություն տարեկան ստանում է միջինը 500 կգ ընկույզ։ Համայնքում տարածված է նաև ելակի մշակությունը, քանի որ համայնքի բնակլիմայական պայմանները նպաստավոր են դրա համար։ Ստանում են որակյալ բերք, որը հիմնականում իրացվում է Երևան քաղաքում, ինչպես նաև գնվում է վերավաճառողների և վերամշակող ընկերությունների կողմից։

Համայնքում կա մոտ 3100 գլուխ խոշոր եղջերավոր անասուն։

Ճյուղի անվանումը Համայնքի մարդկանց/տնտեսությունների ներգրավվածությունը ճյուղի մեջ
Այգեգործություն 95%
Ելակի մշակում 60%
Անասնապահություն 90%

Մշակվող հողերի բաշխվածության աղյուսակ

Դասակարգում Հողատերերի քանակ Մեկ հողատիրոջ չափաբաժինը /հա/
Խոշոր 2 30 և ավելի
Միջին - -
Մանր 900 0.27 հա

Խոշոր եղջերավոր անասուններ

Դասակարգում Ֆերմերների քանակ Գլխաքանակ
Խոշոր 10 10-ից ավելի
Միջին 600 2-6
Մանր 675 1-2
Բյուրականի աստղադիտարան

Անասնապահությամբ զբաղվում են տնտեսությունների մոտ 90%։ Սակայն հիմնականում արտադրանքն իրացվում է սեփական կարիքների բավարարման նպատակով։ 10 տնտեսությունները հիմնականում կաթը հանձնում են մթերող ընկերություններին։

  • Համայնքում կան երկու խոշոր այգեգործներ՝ 30 հա և 50 հա հողատարածքներով։ Հիմնականում աճեցնում են՝ խնձոր, ծիրան, դեղձ, տանձ, սալոր։ 30 հա-ից 40% խնձորի այգիներ են, 30%՝ ծիրանի, 20%՝ դեղձ և տանձ, սալոր, կեռաս՝ 10%։ 50 հա-ից խնձորի այգիներ՝ 40%, տանձ՝ 20%, դեղձ՝ 20%, ծիրան, սալոր և այլ՝ 20 %։
  • Համայնքի առաջատար ելակ աճեցնողը, որը մշակում է 8000 քմ, սեզոնին ստանում է օրական 700 կգ բերք։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին
Սբ. Հովհաննես եկեղեցի

Բյուրականում է գտնվում Սուրբ Հովհաննես եկեղեցին X դար, իսկ մոտակայքում է VII դարում կերտված Արտավազիկ և 1026 թվական սուրբ Աստվածածին եկեղեցիները։ Այստեղ է գտնվում նաև «Հայկաշեն» կաթողիկոսարան-առանձնատունը (1972 թ.) և «Բյուրականի աստղադիտարան» համալիրը (1945 թ.)։ Բյուրականը տունն է Բյուրականի աստղադիտարանի[5]։

Բյուրականից 3 կմ հյուսիս գտնվում է «Այծաբերդ» ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակ), մի փոքր դեպի հարավ՝ «Անտառուտ» ամրոցը (մ.թ.ա. 2-րդ-1-ին հազարամյակ), 2 կմ հարավ-արևմուտք՝ «Սոփանես» (X-XVIII դարեր) և «Փոս» (X-XVIII դարեր) գյուղատեղիները, 2 կմ հյուսիս՝ «Ճգնավոր» քարայր-կացարանը (XIII-XIX դարեր) և «Ցից քար» զոհարանը (մ.թ.ա. 2-րդ հազարամյակ)։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ս.Հ. Հարությունյան (2003)։ Հայաստանի Հանրապետության Վարչատարածքային բաժանումը(01.01.2003)։ Երևան: «Տիգրան Մեծ» հրատարակչություն։ ISBN 9994100009 
  2. ՀՀ Ազգային վիճակագրական ծառայություն։ «ՀՀ 2001 թ. մարդահամարի և բնակության պայմանների հաշվառման արդյունքները» 
  3. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 47»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-09-12-ին։ Վերցված է 2014 Հուլիսի 30 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի բառարան (հայ.)Երևան: 2008. — 184 p.
  5. Բրեյդի Քիեսլինգ, Ռաֆֆի Քոճյան (2005)։ Վերահայտնաբերել Հայաստանը ուղեցույց (անգլերեն՝ Rediscovering Armenia Guide) (2-րդ ed.)։ Հայաստան: Մատիտ։ էջ 47։ ISBN 9994101218