Բյուրականի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Բյուրական գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 78 հուշարձան (26 միավոր)։


հուշարձան կառուցված վայր, հասցե կոորդ համարանիշ նշան. հավելյալ նշումներ պատկեր


Առանձնատուն «Հայկաշեն Կաթողիկոսարան» 1972 թ. աե մասում 2.28/1 Հ գյուղի եզրին, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան, պատվիրատու՝ ամերիկահայ բարերար Հայկ Քաուջյան Բյուրական ԱՌԱՆՁՆԱՏՈՒՆ «ՀԱՅԿԱՇԵՆ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍԱՐԱՆ»1-5.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.1 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից ձախ, 3 խաչքարերից ձախակողմյանը Բյուրական խաչքար1.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.2 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից աջ, 1-ինը Բյուրական խաչքար1.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.3 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից աջ, 2-րդը Բյուրական խաչքար1.3-2.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.4 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից ձախ, 3 խաչքարերից կենտրոնինը Բյուրական խաչքար1.4-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.5 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից ձախ, 3 խաչքարերից աջակողմյանը Բյուրական խաչքար1.5-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/1.6 Հ հենած կաթողիկոսարանի հվ ճակատին, արտաքուստ Բյուրական խաչքար1.6-1.JPG բեռնել պատկեր

Վիշապաքար մ.թ.ա. 2 հզ 2.28/1.7 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից ձախ Բյուրական վիշապաքար1.7-2.JPG բեռնել պատկեր

Վիշապաքար մ.թ.ա. 2 հզ 2.28/1.8 Հ կաթողիկոսարանի գլխավոր մուտքից ձախ Բյուրական վիշապաքար1.8-1.JPG բեռնել պատկեր

Ջրաղաց 19 դ. 2.28/1.9 Հ վրկնգ.՝ 1985 թ., վրկռ ճարտ.՝ Գ. Գյուրջյան, Ս. Միլիտոնյան Բյուրական ջրաղաց1.9-2.JPG բեռնել պատկեր

Ամրոց «Այծաբերդ» մ.թ.ա. 2-1 հզ, մջնդ 3 կմ հս 2.28/2 Հ Ամբերդ գետի ձախ ափին բարձրացող բլրին բեռնել պատկեր

Բնակատեղի մ.թ.ա. 2-1 հզ, մջնդ 2.28/2.1 Հ ամրոցից աե բեռնել պատկեր

Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հզ, մջնդ 2.28/2.2 Հ ամրոցից աե բեռնել պատկեր

Ամրոց «Ինաքլու դար» մ.թ.ա. 2-1 հզ հս մասում 2.28/3 Հ գյուղի եզրին, համանուն բլրի վրա, Անտառուտ տանող ճանապարհից աջ բեռնել պատկեր

Բնակատեղի մ.թ.ա. 1 հզ 2.28/3.1 Հ բնակավայրի կառուցապատման հետևանքով պահպանվել է փոքր հատված բեռնել պատկեր

Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հզ 2.28/3.2 Հ պահպանվել է հատվածաբար բեռնել պատկեր

Ամրոց «Շիշկոնդ» մ.թ.ա. 2 հզ 4 կմ հս 2.28/4 Հ հանգստյան տուն տանող ճանապարհի աջ կողմում բեռնել պատկեր

Ամրոցի համալիր Ամբերդ 10-14 դդ. 10 կմ հս-ամ 40°23′18″ հս․. լ. 44°13′39″ ավ. ե. / 40.388454° հս․. լ. 44.227468° ավ. ե. / 40.388454; 44.227468 2.28/5 Հ Ամբերդ և Արքաշեն գետակների միջև, լեռնային հրվանդանի վրա Բյուրական ԱՄՐՈՑԻ ՀԱՄԱԼԻՐ ԱՄԲԵՐԴ5-30.JPG բեռնել պատկեր

Ամրոց 10-14 դդ. 2.28/5.1 Հ բեռնել պատկեր

Գաղտնուղի 10 դ. 2.28/5.1.1 Հ սկիզբ է առնում ամրոցի հվ կողմից Բյուրական գաղտնուղի5.1.2-2.JPG բեռնել պատկեր

Գաղտնուղի 10 դ. 2.28/5.1.2 Հ սկիզբ է առնում ամ պարսպի մոտից Բյուրական գաղտնուղի5.1.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին 1026 թ. 2.28/5.2 Հ կառ.՝ Վահրամ Պահլավունի S.Astvacacin 01.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 10-11 դդ. 2.28/5.2.1 Հ եկեղեցու ներսում Բյուրական խաչքար5.2.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 10-11 դդ. 2.28/5.2.2 Հ եկեղեցու ներսում Բյուրական խաչքար5.2.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.2.3 Հ եկեղեցու ներսում Բյուրական խաչքար5.2.3-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.2.4 Հ եկեղեցու բեմին, վերին և ստորին անկյունները` վնասված Բյուրական խաչքար5.2.4-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.2.5 Հ եկեղեցու բեմին Բյուրական խաչքար5.2.5-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 14-15 դդ. 2.28/5.2.6 Հ հենած եկեղեցու պատին, արտաքուստ Բյուրական խաչքար5.2.6-1.JPG բեռնել պատկեր

Պալատ 10 դ. 2.28/5.3 Հ ամրոցի հս-ամ մասում Բյուրական պալատ5.3-1.JPG բեռնել պատկեր

Մատուռ 12-13 դդ. 2.28/5.4 Հ բաղնիքից ամ Բյուրական մատուռ5.4-1.JPG բեռնել պատկեր

Բաղնիք 12-13 դդ. 2.28/5.5 Հ ամրոցի աե պարսպին կից Բյուրական բաղնիք5.5-2.JPG բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 11-14 դդ. 2.28/5.6 Հ ամրոցի հանդիպակաց սարալանջին, ամրոցից մոտ 200 մ հեռու Բյուրական գերեզմանոց5.6-2.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. 2.28/5.6.1 Հ երկատված, վրկնգ՝ . 1972 թ. Բյուրական խաչքար5.6.1-2.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. 2.28/5.6.2 Հ ջարդված Բյուրական խաչքար5.6.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.6.3 Հ երկատված, վրկնգ՝ . 1972 թ. Բյուրական խաչքար5.6.3-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.6.4 Հ Բյուրական խաչքար5.6.4-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.6.5 Հ երկատված, վրկնգ՝ 1972 թ. Բյուրական խաչքար5.6.5-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.6.6 Հ երկատված, 2 մասերը դրված իրար վրա Բյուրական Ս.Աստվածածին5.2-7.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/5.6.7 Հ գերեզմանոցի եզրին, վերին աջ անկյունը` կոտրված Բյուրական խաչքար5.6.7-1.JPG բեռնել պատկեր

Ջրամատակարարման համակարգ 9-12 դդ. 2.28/5.7 Հ բեռնել պատկեր

Պարիսպ 10-12 դդ. 2.28/5.8 Հ Բյուրական պարիսպ5.8-1.JPG բեռնել պատկեր

Աստղադիտարանի համալիր. Բյուրականի աստղադիտարան 1945 թ.-ից այսօր հվ մասում 40°19′49″ հս․. լ. 44°13′39″ ավ. ե. / 40.330400° հս․. լ. 44.227468° ավ. ե. / 40.330400; 44.227468 2.28/6 Տ ճարտ.՝ Ս. Սաֆարյան, Ս. Գուրզադյան Բյուրական ԱՍՏՂԱԴԻՏԱՐԱՆԻ ՀԱՄԱԼԻՐ. ԲՅՈՒՐԱԿԱՆԻ ԱՍՏՂԱԴԻՏԱՐԱՆ6-2.JPG բեռնել պատկեր

Առանձնատուն 1948 թ. 2.28/6.1 Տ համալիրի աե մասում, ճարտ.՝ Ս. Սաֆարյան Բյուրական առանձնատուն6.1-3.JPG բեռնել պատկեր

Մասնաշենք` գլխավոր 1950-1953 թթ. 2.28/6.2 Տ ճարտ.՝ Ս. Սաֆարյան Բյուրական մասնաշենք` գլխավոր6.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Հյուրանոցի շենք 1946 թ. 2.28/6.4 Տ համալիրի գլխ. մուտքից աջ ճարտ՝ Ս. Սաֆարյան Բյուրական հյուրանոցի շենք6.4-2.JPG բեռնել պատկեր

Բնակելի տուն 1900 թ. գ. մ. 2.28/7 Տ Գերման Թորոսյանի, այս տանը ապրել է Կոմիտասը Բյուրական, Արագածոտնի մարզ, ԲՆԱԿԵԼԻ ՏՈՒՆ7-4.JPG բեռնել պատկեր

Բնակելի տուն 1900 թ. գ. մ. 2.28/8 Տ Սարգիս Սարգսյանի, այս տանը դասավանդել է Կոմիտասը բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 11-14 դդ. հվ մասում 2.28/9 Տ գյուղ մտնող ճանապարհի ձախ կողմում Բյուրական ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑ9-3.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/9.1 Հ տեղադրված բարձր պատվանդանին Բյուրական խաչքար9.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/9.2 Հ տեղադրված պատվանդանին Բյուրական խաչքար9.2-2.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/9.3 Հ տեղադրված` բարձր պատվանդանին` երկատված Բյուրական խաչքար9.3-1.JPG բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 17-19 դդ. գ. մ. 2.28/10 Տ գյուղի կնտ.-ում, շրջապատված տնամերձ հողամասերով բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/10.1 Հ ընկած գետնին, խիստ հողմնահարված բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց «Խաչեր» 16-19 դդ. հվ-աե մասում 2.28/11 Տ բեռնել պատկեր

Խաչքար 12-13 դդ. 2.28/11.1 Հ քիվը` փոքր կոտրվածքներով Բյուրական խաչքար11.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Գյուղատեղի «Օյուղ» 10-18 դդ. 2 կմ հվ 2.28/12 Տ բեռնել պատկեր

Կոթող 7 դ. 2.28/12.1 Հ «Օյուղ» աշտարակի մոտ բեռնել պատկեր

Գյուղատեղի «Սոփանես» 10-18 դդ. 2 կմ հվ-ամ 2.28/13 Տ Ամբերդ գետի ձախակողմյան ձորը տանող հին ճանապարհին բեռնել պատկեր

Եկեղեցի 16-18 դդ. 2.28/13.1 Տ գյուղատեղիի հս եզրին, ավերված բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 16-18 դդ. 2.28/13.2 Տ գյուղի գործող գերեզմանոցի և «Սոփանես» գյուղատեղիի միջև բեռնել պատկեր

Գյուղատեղի 18-19 դդ. 1,5 կմ հս-աե 2.28/14 Տ Ամբերդ և Շահվերդ գետերի միջև ձգվող համանուն ձորում, տեղացիներն անվանում են «Քյոթակլու» բեռնել պատկեր

Դամբարանադաշտ մ.թ.ա. 2-1 հզ 1 կմ հվ-աե 2.28/15 Հ հեռավորությունը նշված է Արտավազդիկ եկեղեցուց բեռնել պատկեր

Եկեղեցի 12-13 դդ. հվ-ամ մասում 2.28/16 Տ գյուղի գործող գերեզմանոցի հվ եզրին` ավերված Բյուրական ԵԿԵՂԵՑԻ16-1.JPG բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Արտավազդիկ 5-6 դդ. ամ մասում 40°20′11″ հս․. լ. 44°17′08″ ավ. ե. / 40.336269° հս․. լ. 44.285421° ավ. ե. / 40.336269; 44.285421 2.28/17 Հ գյուղի եզրին Artavazik Church Front2.JPG բեռնել պատկեր

Կոթող 5-6 դդ. 2.28/17.1 Հ եկեղեցուց աե, ձորի մեջ Բյուրական կոթող17.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Եկեղեցի Սբ. Հովհաննես 10 դ. գ. մ. 40°20′11″ հս․. լ. 44°16′16″ ավ. ե. / 40.336273° հս․. լ. 44.271021° ավ. ե. / 40.336273; 44.271021 2.28/18 Հ Բյուրականի Սբ. Հովհաննես (3).JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 11-12 դդ. 2.28/18.1 Հ հվ ավանդատանը Բյուրական խաչքար18.1-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 13-14 դդ. 2.28/18.2 Հ եկեղեցու բակում Բյուրական խաչքար18.2-1.JPG բեռնել պատկեր

Խաչքար 16 դ. 2.28/18.3 Հ եկեղեցու բակում Բյուրական խաչքար18.3-2.JPG բեռնել պատկեր

Գերեզմանոց 10-19 դդ. 2.28/18.4 Տ եկեղեցու հվ և աե կողմերում Բյուրական գերեզմանոց18.4-2.JPG բեռնել պատկեր

Զոհարան «Ցից քար» մ.թ.ա. 2 հզ 2 կմ հս 2.28/19 Հ Ամբերդ և Շահվերդ գետերի միջև ձգվող ձորում, «Քյոթակլու» գյուղատեղի հանդիպակաց կողմում բեռնել պատկեր

Հուշաղբյուր 1955 թ. գ. մ. 2.28/20 Տ ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ 1.JPG բեռնել պատկեր

Հուշաղբյուր 1990 թ. գ. մ. 2.28/21 Տ հեղ.՝ ժողովրդական վարպետ Հ. Մարտիրոսյան Բյուրական ՀՈՒՇԱՂԲՅՈՒՐ21-1.JPG բեռնել պատկեր

Հուշարձան՝ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին 1979 թ. հվ մասում 2.28/22 Տ ճարտարապետ՝ Գագիկ Գյուրջյան Բյուրական ՀՈՒՇԱՐՁԱՆ` ԵՐԿՐՈՐԴ ԱՇԽԱՐՀԱՄԱՐՏՈՒՄ ԶՈՀՎԱԾՆԵՐԻՆ22-1.JPG բեռնել պատկեր

Ջրանցք «Մայր առու» 9-10 դդ. 1,5 կմ հս 2.28/23 Հ սկիզբ է առնում Ամբերդ գետակի կիրճից, վրկնգ.՝ 1980-ական թթ., գյուղացիների ուժերով բեռնել պատկեր

Վիշապաքար մ.թ.ա. 2 հզ հվ-ամ մասում 2.28/24 Հ գյուղի գործող գերեզմանոցում, տեղադրված է որպես տապանաքար բեռնել պատկեր

Քարայր - կացարան «Ճգնավորի» 13-14 դդ. 1 կմ հս-ամ 2.28/25 Տ Ամբերդի ձորում, ձախ ափին, Բյուրական-Օրգով ավտոճանապարհի կամրջից վեր Բյուրական ՔԱՐԱՅՐ - ԿԱՑԱՐԱՆ «ՃԳՆԱՎՈՐԻ»25-1.JPG բեռնել պատկեր

Քարայր - կացարան «Ճգնավորի» 13-19 դդ. 2 կմ հս 2.28/26 Տ Ամբերդ և Շահվերդ գետերի միջև ձգվող ձորում, «Քյոթակլու» գյուղատեղի հանդիպակաց կողմում, զոհարանից 300 մ հվ բեռնել պատկեր

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]