Ավանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Ավան գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 41 հուշարձան (33 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամրոց | մ.թ.ա. 3-2 հզ | 4 կմ հվ | — | Հ | «Պողոսի բաղ» վայրում, ժայռոտ հրվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 3-2 հզ | — | Հ | ամրոցից 1 կմ հվ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ամրոց | մ.թ.ա. 1 հզ, վաղ մջնդ | 1 կմ հվ | — | Հ | «Բաղի արտեր» կոչվող վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | |||
| Ամրոց «Կուզմամե» | մ.թ.ա.1 հզ - վաղ մջնդ | 400-500 մ հվ | — | Հ | ժայռոտ հրվանդանի վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | — | Հ | ամրոցից150-200 մ հս-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ամրոց «Ձյանբերդ» («Ղոյթուր») | մ.թ.ա. 3-1 հզ | 3 կմ աե | — | Հ | նույնանուն գյուղատեղից 200 մ աե, հրաբխային կոնի գագաթին | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2 հզ | 1 կմ հվ | — | Հ | «Ջրաղացներ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1,9 կմ հվ-աե | — | Հ | «Գաբրիելի մեռուկ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | կառուցված տեղանքի թեք հարթության վրա | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1,3 կմ հվ-աե | — | Հ | «Գաբրիելի մեռուկ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 3-4 կմ հվ | — | Հ | «Նազգա արտեր» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 3 կմ հվ | — | Հ | «Նազգա արտեր» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 4 կմ հվ | — | Հ | «Նազգա արտեր» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2 հզ | 1,8 կմ հվ | — | Հ | «Ջրաղացներ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2 հզ | հս-աե մասում | — | Հ | Ավանից Ղոյթուր գյուղատեղի տանող ճանապարհի երկու կողմերում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1,2 կմ հվ-աե | — | Հ | «Գաբրիելի մեռուկ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 3,5 կմ հվ | — | Հ | «Նազգա արտեր» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 2 կմ աե | — | Հ | 1 կմ ամ` «Ղոյթուր» գյուղատեղից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 0,5 կմ աե | — | Հ | 2-2,5 կմ ամ` «Ղոյթուր» գյուղատեղից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 1 հզ | 1,5 կմ հվ | — | Հ | «Սիմոյի չայիր» վայրից 800 մ հվ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 1 հզ | 1,5 կմ հս-ամ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին | 5-6 դդ. | գ.մ. | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | — | Հ | բեկոր, արձանազիր, հենած եկեղեցու աե պատին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 14-15 դդ. | — | Հ | խորանում, արձանազիր, բեկոր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 1494 թ. | — | Հ | խորանում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Գերեզմանոց | 11-17 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հվ և աե կողմերում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 11-12 դդ. | գ.մ. | — | Հ | Վոլոդյա Վարդանյանի տնամերձ հողամասում, կանգնեցված գլխիվայր | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 15-16 դդ. | գ.մ. | — | Հ | բեկոր, Մովսես Նազարյանի տնամերձ հողամասում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Կոթող | 5-6 դդ. | գ.մ. | — | Հ | Ազատ Հարությունյանի տնամերձ հողամասում, նորակառույց Թուխ Մանուկ սրբատեղիի ներսում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Մատուռ Սբ. Վարվառա | 10-11 դդ. | հս-աե մասում | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ջրաղացների համալիր | մջնդ | 2,5 կմ հս-ամ | — | Տ | «Մորու չայիր» կոչվող վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Ջրաղացների համալիր | մջնդ | 1 կմ հս | — | Տ | «Շաքարի չայիր» կոչվող վայրում, համալիրը բաղկացած է 4 ջրաղացներից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Ջրաղացների համալիր | մջնդ | 1,5 կմ հվ | — | Տ | «Ջրաղացներ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Ջրաղացների համալիր | մջնդ | 0,3 կմ աե | — | Տ | վրկնգ՝ . 20 դ. համալիրը բաղկացած է 6 ջրաղացներից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Ջրատար | մջնդ | հվ-ամ մասում | — | Տ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Քաղաքատեղի Ավան-Արագածի | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 0,5 կմ հվ | — | Հ | գյուղի հվ եզրին | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հվ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Քարայր-կացարանների համալիր | 13-19 դդ. | 2 կմ հվ | — | Տ | «Գայլի ձոր» -ի 2 կողմերում, Կոշի Սբ. Ստեփանոս եկեղեցու մոտ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Խաչքար | 12-13 դդ. | գյուղից 3 կմ աե, «Ձյանբերդ» գյուղատեղիի գերեզմանոցում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Կոթող | 5-7 դդ. | գյուղից 3 կմ աե, «Ձյանբերդ» գյուղատեղիի գերեզմանոցում | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Հնավայր Տիրինկատար | մ.թ.ա. 3 հազ. վերջ – 2 հազ. սկիզբ, մ.թ.ա. 2 հազ. II կես, մ.թ. 9-18 դդ. | գյուղից 12 կմ հս, ամառային արո-տավայրերում, Տիրինկատար (Կարմիր Սար) վայրում, ծ. մ. 2850 մ բարձրության վրա, Ամբերդ գետի ակունքների մերձակայքում | — | Հ | հայտնաբերվել է 2012 թ., տարածքում կան վիշապաքարեր և ժայռապատկերներ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած, ամբողջական | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | հավանաբար՝ ցլակերպ, երկրորդական օգտագործմամբ՝ խաչազարդ տապանաքար, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած, երկատված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած, երկատված | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ձկնակերպ, ընկած, 2 կտորից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ կամ ձկնակերպ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած, 4 կտորից | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած, ամբողջական | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել | |
| վիշապաքար N 1, ժայռապատկերով | մ.թ.ա. 4-2 հազ. | հնավայրի կենտրոնական մասում | — | Հ | ցլակերպ, ընկած | Լուսանկար վերբեռնել |
.jpg)