Թալինի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Թալին քաղաքի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ․ հաստատվել է Հայաստանի կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 52 հուշարձան (12 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Բացօթյա կայան | քարի դար | Արտին լեռան հս-աե լանջին | — | Հ | «Սատանի դար» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակատեղի | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1,5 կմ աե-հս. | — | Հ | Արալղի դաշտում, Կարմրաշեն տանող ճանապարհից 0,5 կմ աջ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 4-2 հզ | — | Հ | Կարմրաշեն տանող ճանապարհի խաչմերուկին հարող հատվածում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Դամբարան Թալինի մեծ | մ.թ.ա. 4-3 հզ | աե եզրին | — | Հ | Երևան-Թալին ավտոճանապարհից ձախ |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Եկեղեցական համալիր Թալինի Կաթողիկե | 4-20 դդ. | հս մասում | 40°23′16″N 43°52′21″E / 40.387838°N 43.872614°E | Հ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Եկեղեցի | 5 դ. | — | Հ | Կաթողիկեից հս, պահպանվել են միայն հիմնապատերը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Կաթողիկե | 7 դ. | 40°23′15″N 43°52′24″E / 40.387417°N 43.873317°E | Հ |  Լուսանկար վերբեռնել
| |||
| Պալատ | 9-11 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեից 150 մ հվ-աե |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Գերեզմանոց | 4-20 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի շուրջը |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-5 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ կողմում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Կոթող | 4-5 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեից 30 մ հվ-ամ, պահպանվել է պատվանդանը |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-5 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հս կողմում, պահպանվել է պատվանդանը |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-5 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ կողմում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-7 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ-աե կողմում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-7 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ-աե կողմում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-7 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ-աե կողմում, պահպանվել է պատվանդանը |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-7 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի հվ-աե կողմում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 9-10 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեից 35 մ հս-ամ, երկատված, ընկած գետնին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | Կաթողիկեից 20 մ հս-ամ, ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեից հս-ամ, ընկած գետնին, ստորին մասը և վերնամասի ձախ անկյունը` կոտրված |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեից 25 մ հս-ամ, ընկած գետնին, ստորին մասը չի պահպանվել |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 11դ. | — | Հ | Կաթողիկեի հս-ամ կողմում, ընկած գետնին |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | — | Հ | Կաթողիկեի ամ կողմում, կանգնեցված գետնին |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Եկեղեցի Սբ. Աստվածածին | 613-615 թթ. | ք.մ. | 40°23′15″N 43°52′24″E / 40.387409°N 43.873319°E | Հ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-5 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հս-ամ կողմում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 4-7 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հս կողմում, պահպանվել է միայն պատվանդանը | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Կոթող | 5-6 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հվ կողմում, պահպանվել է միայն պատվանդանը |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 5-6 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հս-ամ կողմում, խիստ քայքայված |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Կոթող | 6-7 դդ. | — | Հ | եկեղեցու հս-ամ կողմում, վերին և ստորին մասերը` կոտրված |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 10-11 դդ. | — | Հ | արձանագիր, եկեղեցու խորանում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Տապանաքար | 874 թ. | — | Հ | եկղ-ուց 10 մ հվ-ամ, կոտրված` 6 մասի |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Տապանաքար | 9-10 դդ. | — | Հ | եկղ-ուց 10 մմ հվ-ամ, արձանագիր | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Եկեղեցի Սբ. Գևորգ | 19 դ. | ք.մ. | 40°23′01″N 43°52′29″E / 40.383611°N 43.874674°E | Տ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Զանգակատուն | 19 դ. | — | Տ | կից է եկեղեցուն ամ-ից |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | ագուցված ամ ճակատին, արտաքուստ, մուտքից աջ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | ագուցված հվ ճակատին, արտաքուստ, մուտքից աջ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | ագուցված աե ճակատին, արտաքուստ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 19 դ. | — | Տ | ագուցված հվ ճակատին, արտաքուստ, մուտքից ձախ |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Հուշաղբյուր` Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին | 1946 թ. | ք.մ. | — | Տ | քաղաքի սկզբնամասում, ճարտ.՝ Ռ. Իսրայելյան |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Հուշարձան` Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին | 1979 թ. | հս մասում | — | Տ | բարձունքի վրա |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Մատուռ «Սանդուխտ կույս» | 19 դ. | ամ եզրին | 40°22′48″N 43°51′39″E / 40.380074°N 43.860775°E | Տ | վրկնգ՝ 1991- 1992 թթ.` Ամիրբեկ Դերզյանի կողմից |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Խաչքար | 7-8 դդ. | — | Հ | մատուռի ներսում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 7-8 դդ. | — | Հ | մատուռի ներսում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 8 դ. | — | Հ | մատուռի ներսում, Թալինի հանրահայտ կլոր խաչքարն է |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 8-9 դդ. | — | Հ | մատուռի ներսում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Խաչքար | 10 դ. | — | Հ | մատուռի ներսում |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Ջրաղացների համալիր | 19-20 դդ. | 1 կմ հս-աե | — | Տ | Արալըղի դաշտում, Կարմրաշեն տանող ճանապարհից աջ, պահպանված ջրաղացների թիվը մոտ 30 է |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Քաղաքատեղի Թալին | մ.թ.ա. 2-1 հզ, մջնդ | հս մասում | — | Հ | «Ջուլհակ» բլրի ստորոտին |  Լուսանկար վերբեռնել
| |
| Ամրոց Թալին | մ.թ.ա. 4 դ.,12-16 դդ. | — | Հ | «Ջուլհակ» բլրի վրա |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2-1 հզ, մ.թ.ա. 4-3 դդ. | — | Հ | «Ջուլհակ» բլրի շուրջը, Սբ. Կաթողիկե եկեղեցուց հս |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Ջրամբար | մ.թ.ա. 1 հզ, վաղ մջնդ | — | Հ | ամրոցից հս, Թալին-Մաստարա հին ճանապարհին, Սբ. Կաթողիկե եկեղեցուց 500 մ հս |  Լուսանկար վերբեռնել
| ||
| Քարավանատուն. Թալինի մեծ | 13 դ. | հվ-աե եզրին | — | Հ | «Չայիր» վայրում, նախկինում սխալմամբ ներկայացվել է Դաշտադեմ գյուղով | Լուսանկար վերբեռնել |
.jpg)