Կոշի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Արագածոտնի մարզ)
Արտաքին տեսք
Այս հոդվածը ներկայացնում է Արագածոտնի մարզի Կոշ գյուղի պատմության և մշակույթի հուշարձանների ցանկը, որը 2002 թ. հաստատվել է ՀՀ կառավարության կողմից[1]։ Ցանկում ներառված է ընդամենը 53 հուշարձան (17 միավոր)։
| հուշարձան | կառուցված | վայր, հասցե | կոորդ | համարանիշ | նշան. | հավելյալ նշումներ | պատկեր |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամրոց «Բերդ» | մ.թ.ա. 2 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Պարույրի լճակ» վայրում, բլրի գագաթին | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2 հզ | — | Հ | ամրոցի հս կողմում ընկած սարահարթին | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Ամրոց «Քարհանքի բերդ» | մ.թ.ա. 3 հզ - մ.թ. 3 դ. | 2 կմ աե | — | Հ | Երևան-Գյումրի ավտոճանապարհի աջ կողմում, Կոշի քարհանքի հանդիպակաց բլրին | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակատեղի | 1-3 դդ. | — | Հ | ամրոցի հս կողմում | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Դամբարանադաշտ | մ.թ.ա. 2 հզ - մ.թ. 3 դ. | — | Հ | պահպանվել է 2 կղզյակով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Բերդ» ամրոցից 300 մ հս | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Բերդ» ամրոցից 800 մ հս-աե | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Պարույրի լճակ» վայրում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 2 կմ աե | — | Հ | «Քարհանքի բերդ»-ի աե կողմում | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Պարույրի լճակ» վայրում, «Բերդ» ամրոցից 1 կմ հվ-աե | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Աշտարակ | մ.թ.ա. 2-1 հզ | 1 կմ հս | — | Հ | «Պարույրի լճակ» վայրում, «Բերդ» ամրոցից 800 մ հս-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնակատեղի Կուաշ | մ.թ.ա. 1 հզ - մ.թ. 17 դ. | հս մասում | — | Հ | |||
| Ամրոց «Աղջկա բերդ» | 13-14 դդ. | — | Տ | բնակատեղիի հվ-աե կողմում | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | կանգնեցված գետնին | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | ստորին մասով խրված հողի մեջ | |||
| Գերեզմանոց | 12-20 դդ. | հս մասում | — | Տ | գյուղի եզրին | ||
| Եկեղեցի Սբ. Գևորգ | 1891 թ. | — | Տ | ||||
| Եկեղեցի Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ | 13-14 դդ. | — | Տ | ||||
| Ձիթհան | 18-19 դդ. | — | Տ | Սբ. Գևորգ եկեղեցու աե կողմում | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Սբ. Գևորգ եկեղեցուց 20 մ հվ կառուցված նորաշեն մատուռում, ներքուստ, վերնամասը չի պահպանվել | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուց 70 մ հվ, երկատված, վերին մասը չի պահպանվել | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուց հս-ամ, ընկած գետնին | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | կանգնեցված խաչազարդ պատվանդանին | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուց հվ-ամ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար «Թևավոր խաչ» | 13 դ. | — | Հ | ստորին թևը` թաղված հողի մեջ | |||
| Խաչքար | 14-15 դդ. | — | Հ | Սբ. Գևորգ եկեղեցուց 20 մ հվ կառուցված նորաշեն մատուռում, ներքուստ | |||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | երկատված, ստորին մասը չի պահպանվել, արձանագիր կազմող՝ Հրայպետ | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | Սբ. Գևորգ եկեղեցուց ամ, վերնամասը չի պահպանվել | |||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | Սբ. Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցուց ամ, վերին մասը չի պահպանվել | |||
| Խաչքար | 1564 թ. | — | Հ | ||||
| Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցի | 7-17 դդ. | 1 կմ հս | — | Հ | ձորի աջ ափին | ||
| Գերեզմանոց | 11-16 դդ. | — | Տ | եկեղեցուց հս, տարածվում է ձորի եզրով | Լուսանկար վերբեռնել | ||
| Խաչքար | 9 դ. | — | Հ | ջրամբարից 10 մ հվ, եռատված | |||
| Խաչքար | 12-13 դդ. | — | Հ | վերին մասը չի պահպանվել, տեղադրված ցածր պատվանդանին | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | եկեղեցու ամ պարսպաշարի մոտ, կանգնեցված ցածր պատվանդանին | |||
| Խաչքար | 13 դ. | — | Հ | ||||
| Խաչքար Թադեոսի | 1224 թ. | — | Հ | կանգնեցված փոքրիկ ժայռաբեկորին | |||
| Խաչքար | 13-14 դդ. | — | Հ | քիվը` կոտրտված | |||
| Խաչքար | 14-15 դդ. | — | Հ | ջրամբարից 10 մ հվ, պահպանվել է միայն միջին մասը | |||
| Խաչքար | 14-15 դդ. | — | Հ | ջրամբարից 10 մ հվ, հողմնահարված | |||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | ջրամբարից 10 մ հվ, վերին մասը չի պահպանվել, պահպանված հատվածը՝ երկատված | |||
| Խաչքար | 15-16 դդ. | — | Հ | կիսով խրված հողի մեջ | |||
| Խաչքար | 16 դ. | — | Հ | արձանագիր, ստորին ձախ 1/4-ը չի պահպանվել | |||
| Տապանաքար Աղաբաբի | 15-16 դդ. | — | Հ | աե եզրին | |||
| Մատուռ | 14-15 դդ. | — | Տ | եկեղեցուց ամ, ժայռի ծայրին, հիմնավեր | |||
| Մատուռ «Կապույտ խաչ» | 10 դ. | — | Տ | եկեղեցուց հս-ամ, կիսավեր | |||
| Ջրամբար | 10 դ. | — | Հ | եկեղեցուց ամ | |||
| Խաչքար | 1195 թ. | 0,5 կմ հս-ամ | — | Տ | գյուղ մտնող ճանապարհի աջ կողմում | ||
| Հուշաղբյուր Սբ. Վարդան | 19 դ. | հս-աե մասում | — | Տ | գյուղի եզրին վրկնգ.՝ 1986 թ., վրկնգ. ճարտ.՝ Հ. Գասպարյան | ||
| Հուշարձան Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածներին | 1978 թ. | հվ մասում | — | Տ | |||
| Ջրաղացների համալիր | 13-14 դդ. | 1 կմ հս | — | Տ | «Պարույրի լճակ» վայրում, տարածքում կան 8 ջրաղացների ավերակներ | ||
| Քարայր-կացարան | մջնդ | 1,5 կմ հս | — | Տ | Սբ. Ստեփանոս եկեղեցուց 600 մ հս, ձորի արևելահայաց երեսին | ||
| Քարայր-կացարան | մջնդ | 1,5 կմ հս | — | Տ | Սբ. Ստեփանոս եկեղեցուց 600 մ հս, ձորի արևելահայաց երեսին | ||
| Խաչքար արագածոտնի գավառի ազատագրման | 1195 թ. | գյուղից մոտ 1.5 կմ հվ-աե, Աշտարակ-Գյումրի մայրուղու աջ կողմում | — | Հ | որմնափակ, կանգնեցրել է Կոշավանքի առաջնորդ Պետրոս Ականատես վարդապետը՝ գավառը սելջուկներից ազատագրելու առթիվ | Լուսանկար վերբեռնել | |
| Բնականատեղի | մ.թ.ա. 4 դ. – մ.թ. | գյուղի հվ-ամ եզրին, Աշտարակ-Գյումրի մայրուղուց 30-35 մ ձախ | — | Հ | Լուսանկար վերբեռնել |
