Բյուրականի աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Բյուրական (այլ կիրառումներ)
Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարան
Byurakan 2.jpg
Տեսակ Lua error in mw.wikibase.entity.lua at line 88: data.schemaVersion must be a number, got nil instead.
Կազմակերպություն Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիա
Կառավարող Lua error in mw.wikibase.entity.lua at line 88: data.schemaVersion must be a number, got nil instead.
Աստղադիտարանի կոդ 123
Երկիր Flag of Armenia.svg Հայաստան
Վայր Բյուրական և Արագածոտնի մարզ
ԲԾՄ 1405 մետր, 1500 մետր և 1400 մետր
Հիմնադրվել է՝ 1946
Անվանված է Վիկտոր Համբարձումյան
ZTA-2.6 Կասեգրեյնի ռեֆլեկտոր
102/132/213 սմ Շմիդտի աստղադիտակ
53/53/180 սմ Շմիդտի աստղադիտակ
50սմ ռեֆլեկտոր
40սմ ռեֆլեկտոր
20սմ ռեֆլեկտոր
bao.am
Կոորդինատներ: 40°19′49.000008100011″ հս․ լ. 44°16′23.999988099999″ ավ. ե. / 40.33027778002777808° հս․. լ. 44.27333333002777493° ավ. ե. / 40.33027778002777808; 44.27333333002777493
Byurakan Observatory Վիքիպահեստում


Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանը աստղադիտարան է Հայաստանի Բյուրական գյուղում, Արագած սարի լանջին։ Պատկանում է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիային և տնօրինվում նրա միջոցով։ Համարվում է Արևելյան Եվրոպայի և Միջին Արևելքի կարևորագույն աստղադիտարաններից մեկը։[1]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնվել է 1946 թվականին ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ջանքերով, եղել է աստղադիտարանի առաջին տնօրենը։[2] Ճարտարապետն է Սամվել Սաֆարյանը։

Բյուրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներից են եղել Հայկ Բադալյանը, Բենիամին Մարգարյանը, Ռուբեն Սահակյանը, Գրիգոր Գուրզադյանը, Լյուդվիգ Միրզոյանը, Նինա Իվանովան, Վաղարշակ Սանամյանը, Մարատ Առաքելյանը, Էդվարդ Խաչիկյանը և Կարլոս Գրիգորյանը։[1]

Տեղանքը և կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բյուրականի աստղադիտարանը գտնվում է Արագած լեռան հարավային լանջին՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Բյուրական գյուղում։ Նրա կոորդինատներն են 40°20′07″Հյ 44°16′25″Աե։[3] Գտնվում է Երևանից 40 կմ հյուսիս,[4] 1405 մետր բարձրության վրա։[1]

Աստղադիտարանը կազմված է երկու մասից՝ բնակելի ավանից և գործառնական մասից, որը ներառնում է դիտաշտարակները, վարչական և լաբորատորիայի շենքերը, ժողովասրահը և հյուրերի տունը։[2] Արտաքին մուտքի աստիճանավանդակը ունի յուրահատուկ ճարտարապետական ոճ։[5]

Աստղադիտակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոշոր աստղադիտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիեզերքը Բյուրականից

Փոքր աստղադիտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    • 50 սմ ռեֆլեկտոր
    • 40 սմ ռեֆլեկտոր
    • 20 սմ ռեֆլեկտոր

Ռադիոօպտիկական աստղադիտակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Բյուրականի աստղադիտարանի պատմությունը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  2. 2,0 2,1 «Բյուրականի աստղադիտարանի պաշտոնական կայք»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  3. «Բյուրականի քարտեզը»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  4. «Բյուրականի աստղադիտարանը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  5. «Այն աստղադիտարանները, որ տեսել եմ. Բյուրականի աստղադիտարանը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  6. «ZTA-2.6 (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  7. «1մ Schmidt (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  8. «Գիտական գործիքներ և տվյալների բազա (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]