Բյուրականի աստղադիտարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Բյուրական (այլ կիրառումներ)
Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարան
Byurakan 2.jpg
Տեսակ աստղադիտարան
Կազմակերպություն Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիա
Աստղադիտարանի կոդ 123
Երկիր Հայաստան
Վայր Բյուրական և Արագածոտնի մարզ
ԲԾՄ 1405, 1500 և 1400
Հիմնադրվել է՝ 1946
Անվանված է Վիկտոր Համբարձումյան
ZTA-2.6 Կասեգրեյնի ռեֆլեկտոր
102/132/213 սմ Շմիդտի աստղադիտակ
53/53/180 սմ Շմիդտի աստղադիտակ
50սմ ռեֆլեկտոր
40սմ ռեֆլեկտոր
20սմ ռեֆլեկտոր
http://www.bao.am/
Կոորդինատներ: 40°19′49.000008000011″ հս․ լ. 44°16′23.999987999999″ ավ. ե. / 40.33027778000000296° հս․. լ. 44.27333332999999982° ավ. ե. / 40.33027778000000296; 44.27333332999999982
Byurakan Observatory Վիքիպահեստում


Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանը աստղադիտարան է Հայաստանի Բյուրական գյուղում, Արագած սարի լանջին։ Պատկանում է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիային և տնօրինվում նրա միջոցով։ Համարվում է Արևելյան Եվրոպայի և Միջին Արևելքի կարևորագույն աստղադիտարաններից մեկը։[1]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնվել է 1946 թվականին ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ջանքերով, եղել է աստղադիտարանի առաջին տնօրենը։[2] Ճարտարապետն է Սամվել Սաֆարյանը։

Բյուրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներից են եղել Հայկ Բադալյանը, Բենիամին Մարգարյանը, Ռուբեն Սահակյանը, Գրիգոր Գուրզադյանը, Լյուդվիգ Միրզոյանը, Նինա Իվանովան, Վաղարշակ Սանամյանը, Մարատ Առաքելյանը, Էդվարդ Խաչիկյանը և Կարլոս Գրիգորյանը։[1]

Տեղանքը և կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բյուրականի աստղադիտարանը գտնվում է Արագած լեռան հարավային լանջին՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի Բյուրական գյուղում։ Նրա կոորդինատներն են 40°20′07″Հյ 44°16′25″Աե։[3] Գտնվում է Երևանից 40 կմ հյուսիս,[4] 1405 մետր բարձրության վրա։[1]

Աստղադիտարանը կազմված է երկու մասից՝ բնակելի ավանից և գործառնական մասից, որը ներառնում է դիտաշտարակները, վարչական և լաբորատորիայի շենքերը, ժողովասրահը և հյուրերի տունը։[2] Արտաքին մուտքի աստիճանավանդակը ունի յուրահատուկ ճարտարապետական ոճ։[5]

Աստղադիտակները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խոշոր աստղադիտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տիեզերքը Բյուրականից

Փոքր աստղադիտակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    • 50 սմ ռեֆլեկտոր
    • 40 սմ ռեֆլեկտոր
    • 20 սմ ռեֆլեկտոր

Ռադիոօպտիկական աստղադիտակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Բյուրականի աստղադիտարանի պատմությունը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  2. 2,0 2,1 «Բյուրականի աստղադիտարանի պաշտոնական կայք»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  3. «Բյուրականի քարտեզը»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  4. «Բյուրականի աստղադիտարանը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  5. «Այն աստղադիտարանները, որ տեսել եմ. Բյուրականի աստղադիտարանը (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  6. «ZTA-2.6 (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  7. «1մ Schmidt (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 
  8. «Գիտական գործիքներ և տվյալների բազա (անգլերեն)»։ Վերցված է 2009 թ․ ապրիլի 22 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]