Կառնուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Կառնուտ (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Կառնուտ
հայ․՝ Կառնուտ
Karnut village, Shirak Province, Armenia 01.jpg
Կոորդինատներ: 40°47′01″ հս․ լ. 43°57′15″ ավ. ե. / 40.78361° հս․. լ. 43.95417° ավ. ե. / 40.78361; 43.95417
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՇիրակի
Մակերես20.8 կմ²
ԲԾՄ1570 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն1071[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմՀայեր
Ժամային գոտիUTC+4
##Կառնուտ (Հայաստան)
Red pog.png

Կառնուտ, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 10 կմ հյուսիս-արևելք, Փամբակ լեռների ստորոտին։ Նախկինում մտել է Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլ գավառի մեջ և տարբեր ժամանակներում ունեցել է Գառնուտ, Դիրակ, Դիրակլար, Դիրաքլյար, Տիրեքլեր, Կարնուտ անվանումները։ Կառնուտ է վերանվանվել 1946 թ.- ին։ Ունի դպրոց, բուժկետ, կապի հանգույց։

Կառուցված է Կառնուտի ջրամբարը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը տեղադրված է Փամբակի լեռնաշղթայի ստորոտում՝ քարքարոտ ձորում՝ ծովի մակարդակից 1570 մ բարձրության վրա։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ունի ցուրտ կլիմա, սակավ տեղումներ։ Լինում են ուժեղ քամիներ, հաճախակի են մառախուղները և ձնաբքերը։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 600-700մմ։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչության նախնիների մի մասը 19-րդ դարում գաղթել է Արևմտյան Հայաստանի Դերջանի գավառից և Կարսի մարզից։

Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 929 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 48%, կանայք՝ 52%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 33%, աշխատունակներ՝ 51%, հետաշխատունակներ՝ 16%։

Կառնուտի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[2]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1970 1979 2001 2004
Բնակիչ 151 965 1149 1136 783 719 667 992 965

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը զբաղվում է դաշտավարությամբ, անասնապահությամբ, պտղաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ, շաքարի ճակնդեղի և բանջարաբոստանային կուլտուրաների մշակությամբ։ Գյուղատնտեսության մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործություննէ։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 514 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 146 և 421 հեկտար։ Մշակում են հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաներ, պտուղներ։ Նախկինում զբաղվել են շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ, որոնք վերամշակվել է Սպիտակի շաքարի գործարանում։ Երկրաշարժի արդյունքում գործարանը հիմնովին ավերվել է և շաքարի ճակնդեղի ցանքերի մակերեսները զգալի կրճատվել են[3]։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառնուտի շրջակայքը հարուստ է բազալտի հանքերով։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղից 1 կմ հյուսիս՝ սարի կատարին, պահպանված են մ.թ.ա. VIII-VII դարերի ջրամբարի մնացորդները։

Կառնուտի գերեզմանոցում պահպանվել են IV դ. միանավ եկեղեցու ավերակներ։ Կառույցի ծավալա-տարածական հորինվածքը բարձրանում է բազմաստիճան գետնախարսխի վրա։ Ուղղանկյուն, արևելքից կիսաշրջան աբսիդով վերջավորվող աղոթասրահն ունի Հայաստանի հնագույն բազիլիկներին բնորոշ ձգված համաչափություններ (1։ 2.36)։ Աղոթասրահին հարավից կից է ուղղանկյուն սենյակ, որի արևելյան պատում՝ դրսից, փոքրիկ աբսիդի առկայությունը վկայում է վերջինիս շարունակության վրա արտաքին սյունասրահի գոյությունը։ Մուտքերը երեքն են՝ մեկը արևմուտքից և երկուսը՝ հարավից։ Պահպանվել է եկեղեցու քիվից մի բեկոր՝ ատամիկներով մշակված։ Ենթադրվում է, որ Կառնուտի եկեղեցին եղել է մեհյան, իսկ IV-V դարերում վերածվել եկեղեցու և X դարում վերակառուցվել։

Կառնուտում են գտնվում «Լույս աղբյուր» և Սբ. Մինաս մատուռները։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png