Նորշեն (Շիրակի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Նորշեն (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Նորշեն
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՇիրակի
ՂեկավարՎահանդուխտ տատ
Այլ անվանումներԵնիքյոյ, Խարկով
ԲԾՄ1450 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն1[1] մարդ (2019)
Ազգային կազմՀայեր
Ժամային գոտիUTC+4
##Նորշեն (Շիրակի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Նորշեն (նախկինում՝ Յենիքյոյ, Էնիկեյ, Խարկով) , գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Բագրավանից 7 կմ հարավ-արևմուտք, Ախուրյանի ձախ ափին, պատմական Անի մայրաքաղաքի դիմաց[2]։ Գյուղը հիմնել են 1894 թ.-ին Շիրակավանից եկածները[2]։ Մինչ բնակավայրի հիմնադրումը նրա տարածքում եղել են ամառանոցներ (յայլաներ)[2]։ Հիմնադրվելուց հետո գյուղին տրվեց Ենիքեյ անվանումը, այսինքն` Նոր գյուղ[2]։ Նիկողայոս Մառը հիշատակում է բնակավայրի Էնիկեյ (Эникей) և Խարկով (Харьков) անվանումները[3]։ Գյուղը Ենիքյոյ անվանմամբ նախկինում ընդգրկված է եղել Երևանի նահանգի Ալեքսանդրապոլի գավառում[4]։ Չնայած գյուղի անունը ասոցացվում է Ուկրաինայի Խարկով քաղաքի հետ, սակայն բնակիչների շրջանում առավել տիրապետող է այն տեսակետը, որ այն առաջացել է «խարկվել» բառից և փոփոխվելով դարձել է Խարկով[2]։ Գյուղի տեղանքը լեռնային է, իսկ արևը` կիզիչ։ Տարիների ընթացքում հանքերից արտահանած քարը կիզիչ արևի տակ, կարծես խարկվելով, ստանում է ավելի մուգ երանգավորում[2]։

Խարկովը Նորշեն է վերանվանվել 2006 թ.-ի հուլիսի 4-ին[2][5][6]։

Գյուղի հարակից տարածքը հարուստ է քարհանքերով և մինչ օրս էլ այդ քարհանքները շահագործվում են[2]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորշենի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[7]

Տարի 1897 1926 1939 1959 1970 1979
Բնակիչ 288 303 399 235 135 33

1965 թվականին գյուղում կար տարրական դպրոց, սակայն դպրոցը 70-ականներին արդեն փակվել էր[5]։

1970-ականներին Խարկովը միավորել են Բագրավանին եւ ստեղծել մեկ գյուղական միավոր[5]։

Խաչկովը վերջնականապես լքվել է 2009-10 թվականներին[5]։ Ներկայում Խարկովում բնակվող մեկ անձ կա[5][8]։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը զբաղվում էր անասնապահությամբ, հացահատիկի մշակությամբ և մեղվաբուծությամբ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նորշենի դիմաց, Ախուրյանի աջ ափին, փռված են Անիի ավերակները։

Գյուղից հարավ-արևմուտք, Անի տանող ճանապարհից 500 մ հարավ, ինչպես նաև գյուղի հարավ-արևելյան և հյուսիս-արևելյան կողմերում կան մ.թ.ա. III-I հազարամյակների դամբարանադաշտեր[2]։ Իսկ գյուղից 300 մ դեպի հյուսիս-արևելք և հարավ-արևմտյան կողմերում կան IX-XVI դդ. և XVII-XX դդ. գյուղատեղիներ, որոնց շրջակայքում, ինչպես նաև Ախուրյան գետի ձախ ափին` քարհանքի մոտ, պահպանվել են VII-XVII դդ. գերեզմանոցներ, որտեղ առկա են XIII-XIV դդ. խաչքարեր[2]։ Ախուրյան գետի ափին պահպանվել է XI-XII դդ. կամուրջի ձախափնյա խելը[2]։ Իսկ գյուղի հարավարևմտյան մասում` գերեզմանոցից հարավ, գտնվում է IX-XIV դդ. քարայր-կացարանների համալիրը[2]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. ԱՎԾ տվյալներ
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 hushardzantest։ «ԽԱՐԿՈՎ-ՆՈՐՇԵՆ»։ Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայության (am-AM)։ Վերցված է 2021-01-22 
  3. Марр Н. (1934)։ Ани։ Ленинград-Москва 
  4. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 203
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 «Սահմանափակումներ, որ դատարկեցին մի ամբողջ գյուղ. բագրավանցի դարձած խարկովցիների մտորումներից»։ Hetq.am (հայերեն)։ Վերցված է 2021-01-22 
  6. «ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՐՉԱՏԱՐԱԾՔԱՅԻՆ ԲԱԺԱՆՄԱՆ ՄԱՍԻՆ»։ www.arlis.am։ Վերցված է 2021-01-22 
  7. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 153»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014-09-12-ին։ Վերցված է 2014 Ապրիլի 24 
  8. «Սահմանամերձ գյուղի միակ բնակչի համար պատարագ է մատուցվել»։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (հայերեն)։ Վերցված է 2021-01-22