Լուսաղբյուր (Շիրակի մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow blue.svg Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Լուսաղբյուր (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Լուսաղբյուր
40°38′44″ հս. լ. 43°44′58″ ավ. ե. / 40.645556° հս. լ. 43.749444° աե. ե.
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Շիրակի
Այլ անվանումներ Սվանվերդի
Մակերես 21.7 կմ²
Բարձրություն ծովի մակարդակից 1470 մ
Խոսվող լեզուներ Հայերեն
Բնակչություն 716[1] մարդ (2012)
Ազգային կազմ Հայեր
Ժամային գոտի UTC+4
Հեռախոսային կոդ +374 242[2]
##Լուսաղբյուր (Շիրակի մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Լուսաղբյուր, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոնից 22 կմ հարավ-արևմուտք։ ծովի մակարդակից 1470 մ բարձրության վրա։ Գյուղը հիմնադրվել է 1826-1829 թթ-ին Արևմտյան Հայաստանի Մուշի և Բասենի գավառներից տեղահանված գաղթականների կողմից։ Առաջինը գյուղ է եկել Նավասարդ անունով մի մարդ իր ընտանիքով, որը եղել է ներկայիս Համբարյանների նախապապը։ Այնուհետև եկել են Յուզբաշոնք` ներկայիս Աղանիկյաններն ու Սմբատյաններն են։ 1915 թ-ի եղեռնից հետո 1917-ից 1918 թ –ին Մուշի Խարս գյուղից արտագաղթածները համալրել են գյուղի բնակչությունը, նրանց թվում այդ տարիներին արտագաղթել են նաև երջանկահիշատակ`Անդրանիկ Մարգարյանի պապերը։

1920 թվականներին գյուղն ունեցել է ավելի քան 300 տնտեսություն։ Գյուղը ունեցել է եկեղեցի, որը կառուցվել է 1860 թվականին։ 1925-26 թթ- ին գյուղում գործել են տնային դպրոցներ։ Այնուհետև գործել է տարրական դպրոց, մինչև 4-րդ դասարան։ 1939- 40 թթ –ին կառուցվել է Լուսաղբյուրի յոթնամյա դպրոցը։ Գյուղի բնակչությունը այդ տարիներին հիմնականում զբաղվել են հողագործությամբ, անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ և այգեգործությամբ։ Գյուղում մշակել են մոտ 9 հա բանջարանոց, գործելէ 2 ջրաղաց` Անդիկի և Համբոյենց ջրաղացը։ Մոտ 165 տարի առաջ գյուղում կառուցվել է 2 ձիթհանք։ Շինարարության համար փայտը բերել են սայլերով, Սարիղամիշից։ Համբոյենց ձիթհանքը գործել է մինչև 1973 թվականը։ Կոլտնտեսության տարիներին զբաղվել են նաև խոզաբուծությամբ, թռչնաբուծությամբ։ Այդ տարիներին գյուղում գործել է ակումբ, գրադարան, մանկապարտեզ։ Մինչև 1960-ական թվականները գործել է նաև ստացիոնար հիվանդանոց- ծննդատուն։ Համայնքի տարածքով է անցնում Երևան –Թբիլիսի երկաթգիծը և Գյումրի-Արմավիր ավտոճանապարհը։ Հեռավորությունը մարզկենտրոնից 20 կմ է։ Հիմա գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց`182 աշակերտական տեղով, որը կառուցվել է 1990 թ-ին և կատարվել է հիմնական վերանորոգում 2005 թ-ին։ Կա մանկապարտեզ 50 երեխայի համար, որը ներկայումս չի գործում, ունի վերանորոգման կարիք։ Գյուղն ունի գրադարան 7463 կտոր գրքով, որը ևս ունի վերանորոգման կարիք։ Համայնքը գազաֆիկացված է, 3500 մ ներհամայնքային ճանապարհ ասֆալտապատված է։ Խմելու ջրի ներքին ցանցը չի գործում, որը համարվում է գյուղի հիմնական պրոբլեմը։ Լուսաղբյուր համայնքը հարևան համայնքների, նախկին շրջկենտրոնի և մարզկենտրոնի հետ կապող տրանսպորտի վիճակը լավ է։ [3]

Բնակչություն[խմբագրել]

Նախնիների մի մասը 1829-1830 թթ.-ին գաղթել է Մուշից և Բասենից, 1878 թ.` Կարսից և 1915-1918 թթ.-ին այլ տեղերից։

Լուսաղբյուրի ազգաբնակչության փոփոխությունը.[4]

Տարի 1831 1897 1926 1939 1959 1979 2001 2004
Բնակիչ 225 1128 693 947 698 556 567 505

Տնտեսություն[խմբագրել]

Բնակչությունը զբաղվում է հացահատիկի մշակությամբ և անասնապահությամբ։

Օգտակար հանածոներ[խմբագրել]

Շրջակայքում տարածված են կրաքարերի, պեմզայի, սև տուֆի, ավազի և բազալտի պաշարներ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել]

Լուսաղբյուրում են գտնվում “Անձավաձոր” քարանձավը և “Սրբատեղ” մատուռը։

Տես նաև[խմբագրել]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]