Անտառամուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Անտառամուտ (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Անտառամուտ
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԼոռու
ՂեկավարԱրայիկ Գևորգյան
Հիմնադրված է1870 թ.
Այլ անվանումներՔոլագերան
Մակերես5.49 կմ²
ԲԾՄ1300 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն306[1] մարդ (2011)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունանտառամուտցի
Ժամային գոտիUTC+4
Պաշտոնական կայքlori.mtad.am/about-communities/477/ (հայ.)
##Անտառամուտ (Հայաստան)
Red pog.png

Անտառամուտ (նախկին անվանումը` Քոլագերան), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Փամբակ համայնքի կազմում, Գուգարքի տարածաշրջանում՝ Վանաձոր քաղաքից մոտ 14 կմ հյուսիս-արևելք։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը հիմնադրվել է 1870 թվականին։ Նախկինում մտել է Թիֆլիսի նահանգի Բորչալուի գավառի մեջ և կոչվել Քոլագերան կամ Քոլագիրան։ Անտառամուտ է վերանվանվել 1948 թվականին[2]։

Գյուղը հիմնադրել են հարևան Կուրթան գյուղից եկած Ավետիքյանները (Մատրուկանք), Հարությունյանները (Ըրիցանք), Գևորգյանները (Գևորգանք), Ոսկանյանները (Գյարանանք կամ մորմոնջանք) և Սուքիասյանները (Սքոանք)։ Մինչ 1872 թվականը գյուղ են տեղափոխվել մնացած 9 տոհմերը։ Գյուղն ունի 98 բնակելի տնտեսություն։

Գյուղն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել Հայրենական մեծ պատերազմին, 140 մարդ մեկնել են ռազմաճակատ, որոնցից 64-ը զոհվել է, իսկ երկուսը՝ Գուրգեն Արշակի Գևորգյանը (1915-1995) և Դավիթ Սիմոնի Մեսրոպյանը (1918-2011), մասնակցել են նաև խորհրդա-ֆիննական պատերազմին։ Զոհված մարտիկների պատվին 1968 թվականին գյուղում կառուցվել է հուշարձան-պուրակ։ Հայրենական պատերազմի վետերաններից Թահիր Էրեգլիի Ոսկանյանը (1923-2001) արժանացել փառքի լրիվ ասպետի կոչման։

Անտառամուտը զերծ չի մնացել նաև ստալինյան բռնապետությունից․ 1937-1939 թվականներին գյուղից աքսորվել է 11 մարդ։

Բնությունը և կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը տեղադրված է ծովի մակարդակից 1300 մ բարձրության վրա։ Ունի աղբյուրներ, որոնք օգտագործվում են որպես խմելու ջուր։

Կլիման բարեխառն լեռնային է, տևական, ցուրտ ձմեռներով։ Ամեն տարի հաստատվում է կայուն ձնածածկույթ։ Ամառները տաք են, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան թափվում են 600-700 մմ մթնոլորտային տեղումներ։ Ագրոկլիմայական տեսակետից ընկած է մասնակի ոռոգման գոտում։

Գյուղի մոտակայքում կան նաև գորշ ածխի երևակումներ, որոնք չունեն արդյունաբերական նշանակություն։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Անտառամուտի մշտական բնակչությունը կազմել է 306, առկա բնակչությունը` 278 մարդ[1]։ Հիմնադրման պահից մինչ օրս բնակիչները հայեր են[3][2]։

Անտառամուտի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև[4].

Տարի 1886 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011
Բնակիչ 233 470 539 637 641 407 494 410 306[1]

Գյուղատնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղատնտեսական հողահանդակներում մեծ բաժին ունեն վարելահողերը (110 հա), խոտհարքեր (55 հա)։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր՝ կազմելով համապատասխանաբար 22 և 218 հեկտար։ Գյուղի մասնագիտացման ուղղությունը երկրագործությունն է։ Զբաղվում են դաշտավարությամբ, պտղաբուծությամբ (տանձ, խնձոր, սալոր), մշակում են հացահատիկային, կերային, բանջարաբոստանային կուլտուրաներ։ Զբաղվում են նաև խոշոր եղջերավոր անասնաբուծությամբ, մեղվաբուծությամբ։

Պատմամշակույթային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի շրջակայքում՝ հանդամասերում կան ավերակ գյուղատեղիներ, հին բերդի մնացորդներ։ Ունի կիսավեր եկեղեցի։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2013 թ.-ի դրությամբ գյուղն ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ և կապի հանգույց։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 2011 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները
  2. 2,0 2,1 Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 1 [Դ-Կ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 283 — 1008 էջ։
  3. Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)»
  4. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 17»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին։ Վերցված է 2013 Նոյեմբերի 8