Օձուն (գյուղ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Օձուն (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Օձուն
Odzoun-Vue générale (1).jpg
Օձուն գյուղի համայնապատկեր
Կոորդինատներ: 41°03′14″ հս․ լ. 44°36′41″ ավ. ե. / 41.05389° հս․. լ. 44.61139° ավ. ե. / 41.05389; 44.61139
Երկիր Հայաստան Հայաստան
Մարզ Լոռի
Գյուղապետ Արսեն Տիտանյան
Առաջին հիշատակում 8-րդ դար
Մակերես 53.13 կմ²
ԲԾՄ 1125 մ
Պաշտոնական լեզու Հայերեն
Բնակչություն 5311[1] մարդ (2011)
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Ժամային գոտի UTC+4
Պաշտոնական կայք odzun.am
##Օձուն (գյուղ) (Հայաստան)
Red pog.png

Օձուն, գյուղ Հայաստանի Լոռու մարզում՝ մարզկենտրոն Վանաձորից 47 կմ հյուսիս-արևելք։ Տարածքը 53.13 կմ², բնակչությունը՝ 5812 մարդ։ Գյուղը գտնվում է Դեբեդ գետի ձախ կողմում՝ ծովի մակերևույթից 1125 մ բարձրության վրա։ Մատենագրական աղբյուրներում Օձունը հիշատակվում է սկսած 8-րդ դարից։

Բնակչությունն զբաղվում է անասնապահությամբ, բանջարաբուծությամբ և պտղաբուծությամբ։

Պատմամշակութային կոթողներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի կենտրոնում են գտնվում Օձունի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Հովհաննես (Խաչգունդ) (717-728 թթ.) և Ծիրանավոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օձունի ազգաբնակչության փոփոխությունը[2].

Տարի 1831 1897 1907 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2004 2011
Բնակիչ 691 2748 3370 4418 4566 4315 4951 4787 4777 4834 5055 5311

Օձուն գյուղը գտնվում է Լոռու մարզի Թումանյանի շրջանում, պատմական Գուգարաց աշխարհի Տաշիր գավառի հնագույն բնակավայրերից մեկն է։ Գյուղի տարածքում կան երկու դամբարանադաշտեր Ք.ա. 4-1 հազարամյակի։ Կարծիքներ կան, որ այն եղել է Գավառի կենտրոնը։ Գյուղի Օձուն անվանումը չունի հիմնավոր բացատրություն։ Ավանդույթի համաձայն՝ 1-ին դարում Թովմաս առաքյալը, գալով Օձուն, եկեղեցու տարածքում օծել է քահանաների ու եպիսկոպոսների։ Օձուն անունն էլ, ասում են, որ առաջացել է հենց «օծել» բառից։ Տարբեր մատենագիրների մոտ հանդիպում ենք նաև Ազուն, Օձուն, Ազու անվանումները։ Իսկ մինչև 1967 թ. գյուղը կոչվել է Ուզունլար, որը թուրքերեն՝ ուզուն-երկար և լար – ճանապարհ բառերից է առաջացել։ Գյուղը միջնադարում բավականին հայտնի է եղել շնորհիվ հայոց կաթողիկոս Հովհան Օձնեցի Իմաստասերի (717-728 թթ)։

Օձունի տարածքը հարուստ է պատմաճարտարապետական տարբեր հուշարձաններով՝ եկեղեցիներ, վանական համալիրներ, մատուռներ, կոթողներ, մահարձաններ, խաչքարեր, ժայռափոր անձավներ, հին բնակատեղիներ, ժողովրդական ճարտարապետության նմուշներ։ Քարայրներից հայտնաբերվել են բազմաթիվ հիշատակարաններ։ Գյուղի կենտրոնական մասում գտնվում են Օձունի գմբեթավոր բազիլիկ եկեղեցին, կոթող-մահարձանը, միջնադարյան երկու գերեզմանոցներ (մեծաթիվ խաչքարերով և մահարձաններով), Ծիրանավոր-Խաղկավանք եկեղեցին և Հոռոմայրի վանքը։

Գյուղում գործում են երկու միջնակարգ դպրոց, երկու մանկապարտեզ, արվեստի դպրոց, հինգ գրադարան, հեռակա միջնակարգ և երաժշտական ութամյա դպրոցներ։ Լեռնային պայմաններն ու հարուստ բուսականությունը հնարավորություն են ստեղծել՝ զբաղվելու անասնապահությամբ, կարտոֆիլաբուծությամբ, բանջարաբուծությամբ, հացահատկի, կերային կուլտուրաների մշակությամբ ու պտղաբուծությամբ։ Գյուղը գազաֆիկացված է։ Գործում են սննդի կոմբինատը, հացի գործարանը, թռչնաբուծական–ինկուբատորային կայանը, շրջանային հրշեջկայանը։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]