Չկալով (Լոռու մարզ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Չկալով
Chkalov village, Lori Province, Armenia 01.jpg
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզԼոռու
ԲԾՄ1350 մ
Խոսվող լեզուներՀայերեն
Բնակչություն144[1] մարդ (2011)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՔրիստոնյա
Ժամային գոտիUTC+4
##Չկալով (Լոռու մարզ) (Հայաստան)
Red pog.png

Չկալով (նախկին անվանումը` Սադիբագդի), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի Թումանյանի տարածաշրջանում՝ Դեբեդ գետի աջափնյակում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից 1 350 մետր է, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 23 կմ, Դսեղից՝ 5 կմ[2]։ 1939 թվականի փետրվարի 22-ին վերանվանվել է Չկալով[3]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Չկալով համայնքը հիմնադրվել 1850 թվականին Գուգարաց Սադուն իշխանի կողմից։ Գյուղը նախկինում կոչվել է Սադունաբագդի (Սդիբագդի, Սադիբագդի, Սեյիդ Բագդի)՝ ի պատիվ Սադուն Բ Արծրուն իշխանի[4]։ 1939 թվականից գյուղը կոչվում է Չկալով՝ Խորհրդային Միության հերոս, օդաչու Վալերի Չկալովի անունով[2]։

2022 թվականի փետրվարի 20-ից գյուղը ներառվել է Թումանյան համայնքի կազմում։ Համայնքի վարչական տարածքը գտնվում է ծովի մակերևույթից 1 450 մ բարձրության վրա, ինչը հանգեցնում է տարածքի ներքին, միջին և վերին հատվածներում կլիմայական պայմանների ընդգծված տարբերության։

Համայնքում գործում է հիմնական դպրոց, բուժկետ, հեռուստակայան, գրադարան։ Դպրոցը կառուցվել է 1958 թվականին, վերաբացվել է 1995 թվականին և նախատեսված է շուրջ 90 աշակերտի համար։ Ներկայումս դպրոցում սովորում է 9 աշակերտ։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ՀՀ 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Չկալովի մշտական բնակչությունը կազմել է 144, առկա բնակչությունը` 140 մարդ[1]։ 2022 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ բնակչության թիվը կազմում է 158 մարդ։ Բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև[5].

Տարի 1886 1897 1908 1914 1916 1919 1922 1926 1931 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011 2022
Բնակիչ 232 297 385 518 543 548 531 522 665[6] 620 474 415 286 408 216 144[1] 158

Գյուղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ, գյուղատնտեսությամբ և մեղվաբուծությամբ։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայնքը գյուղատնտեսության համար ռիսկային գոտի է, քանի որ հողերը չեն ոռոգվում, տարվա ընթացքում տեղումներն անհամաչափ են։ Գյուղատնտեսությանը մեծ վնաս են հասցնում կարկտահարումները, ցրտահարությունները, երաշտները։ Համայնքի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և բուսաբուծությամբ, քանի որ հանդերն ու դաշտերը մինչև խորը աշուն ծածկված են փարթամ կանաչով։ Անասնապահությամբ զբաղվողներն արտադրում են գյուղատնտեսական մթերքներ՝ կաթ, միս, բուրդ, ձու, մեղր։

Գյուղում գործել է կրամիտի գործարան, ունեցել է նաև հացի փուռ։ Տարիներ շարունակ գյուղի հիմնական խնդիրը եղել է ջրի բացակայությունը, որը լուծվել է 2014 թվականին «ՎիվաՍել-ՄՏՍ»-ի և «Վայրի բնության և մշակութային արժեքների պահպանման հիմնադրամի» ջանքերով։ Համայնքում կառուցվել է 22 կմ երկարությամբ ջրագիծ[7]։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի եկեղեցին կառուցվել է 1862 թվականին։ Առաջին քահանան Տեր Ավետիք Մելիքյանն էր, որը կնոջ հետ թաղված է եկեղեցու բակում։ Գյուղում և շրջակայքում պահպանվել են խաչքարեր (13-17-րդ դարեր) և գյուղատեղիներ (13-19-րդ դարեր)։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 2011 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները
  2. 2,0 2,1 «Չկալովում անասնապահության բեռը կանանց ուսերին է»։ Hetq.am (հայերեն)։ Վերցված է 2022-05-05 
  3. Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 4 [Ն-Վ] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 1986, էջ 258 — 804 էջ։
  4. admina (2021-04-14)։ «Չկալով գյուղի բնակչությունը 1886-1931 թվականներին»։ Aniarc (en-US)։ Վերցված է 2022-05-05 
  5. «Հայաստանի հանրապետության բնակավայրերի բառարան, էջ 165»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2014 թ․ սեպտեմբերի 12-ին։ Վերցված է 2013 Նոյեմբերի 9 
  6. admina (2021-04-14)։ «Չկալով գյուղի բնակչությունը 1886-1931 թվականներին»։ Aniarc (en-US)։ Վերցված է 2022-05-05 
  7. «Լոռու մարզի Չկալով համայնքը հիմնովին նորոգված խմելու ջրագիծ ունեցավ»։ www.1lurer.am (հայերեն)։ Վերցված է 2022-05-05