Միավորված ազգերի կազմակերպություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Միավորված ազգերի կազմակերպություն
Անգլերեն՝ United Nations
Արաբերեն՝ الأمم المتحدة
Իսպաներեն՝ Naciones Unidas
Չինարեն՝ 联合国
Ռուսերեն՝ Организация Объединённых Наций
Ֆրանսերեն՝ Nations Unies
Դրոշ
Դրոշ
Զինանշան
Զինանշան
United Nations Members.svg
Անդամ պետությունները
Հիմնական տեղեկություններ
Պետական լեզուներ Անգլերեն, արաբերեն, իսպաներեն, չինարեն, ռուսերեն, ֆրանսերեն
Մայրաքաղաք Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ Նյու Յորք
(կենտրոնական գրասենյակ)
Պետական ատրիբուտներ


Միավորված ազգերի կազմակերպություն, ՄԱԿ (ֆր.՝ Organisation des Nations Unies, ONU, անգլ.՝ United Nations, UN), միջկառավարական կազմակերպություն։ Զգալի արդյունքներ չտվող Ազգերի Լիգային փոխարինելու եկած կազմակերպություն, որ հիմնադրվել է 1945 թվականի հոկտեմբերի 24-ին, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ նմանատիկ մեկ այլ ընդհարումից խուսափելու նպատակով։ Հիմնադրման տարիներին ՄԱԿ-ին անդամակցում էին 51, այժմ 193 երկրներ։ ՄԱԿ-ի գլխամասերը գտնվում են Մանհեթենում, Նյու Յորքում: Գլխավոր գրասենյակները գտնվում են Ժնևում, Նայրոբիում ու Վիեննայում: Կազմակերպությունը ֆինանսավորվում է անդամ երկրների գնարկված ու կամավոր նվիրատվություններով։ Նպատակն է՝ պահպանել միջազգային անվտանգությունն ու խաղաղությունը, բարձրացնել մարդու իրավունքների իրազեկությունը, խթանել հասարակական ու տնտեսական զարգացումը, պահպանել շրջակա միջավայրը, հումանիտար օգնություն տրամադրել սովի, բնական աղետների ու զինված հակամարտությունների դեպքերում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին ԱՄՆ նախագահ Ֆրանկլին Ռուզվելտը բանակցություններ սկսեց Ազգերի Լիգայի գործունեությունը շարունակող մի կազմակերպություն հիմնելու վերաբերյալ։ 1945 թվականի ապրի-հունիս ամիսներին անցկացվող կոնֆերանսի ընթացքում կազմվեց ՄԱԿ-ի կանոնադրության նախագիծը։ Կանոնադրությունը գործարկվեց 1945 թվականի հոկտեմբերի 24-ին և ՄԱԿ-ն սկսեց իր գործունեությունը։ Համաշխարհային խաղաղություն պահպանելու ՄԱԿ-ի առաքելությունը խաթարվեց հիմնադրման առաջին տասնամյակներին, երբ ԱՄՆ-ի ու Խորհրդային միության ու վերջիններիս դաշնակիցների միջև բռնկվեց Սառը պատերազմը: Կազմակերպությունն իր մասնակցությունն է ունեցել Կորեայում ու Կոնգոյում տարված հիմնական գործողությունների ժամանակ։ 1947 թվականին այն խրախուսեց նաև Իսրայել պետություն ստեղծելու գաղափարը։ Կազմակերպության անդամակցությունն էականորեն ընդլայնվեց 1960-ական թվականներին՝ համատարած ապագաղութացման արդյունքում։ Ընդլայնմանը նպաստեց նաև տնտեսական և հասարակական զարգացման ծրագրերի համար նախատեսված բյույջեն հետագայում խաղաղության պահպանմանն ուղղված ծրագրերի վրա ծախսելու շնորհիվ։ Սառը պատերազմից հետո ՄԱԿ-ը ռազմական ու խաղաղապահական կարևոր առաքելություն ստանձնեց ամբողջ աշխարհում։ Աշխարհի տարբեր մասերում այդ առաքելությունը տարբեր չափով հաջողեց։

ՄԱԿ-ն ունի 6 հիմնական մարմիններ. ՄԱԿ-ի գլխավոր ասամբլեա (գլխավոր խորհուրդ), ՄԱԿ-Ի անվտանգության խորհուրդ (ընդունում է խաղաղությանն ու անվտանգությանը վերաբերող բանաձևեր), Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդ (ՏՆՏՍՈՑ), որի նպատակն է զարկ տալ տնտեսական և սոցիալական միջազգային համագործակցությանն ու զարգացմանը, ՄԱԿ-ի քարտուղարություն (ՄԱԿ-ին անհրաժեշտ ուսունասիրություններ կատարելու ինֆորմացիա և հարմարանք տրամադրելու համար), Միջազգային դատարանը (գլխավոր դատական մարմինը), ՄԱԿ-ի Խնամակալության խորհուրդ, որ չի գործում 1994 թվականից։ ՄԱԿ-ի համակարգային գործակալություններից են Համաշխարհային բանկը, Միջազգային առողջապահական կազմակերպությունը, Համաշխարհային սննդի ծրագիրը, Միավորված Ազգերի Կրթության, Գիտության և Մշակույթի Կազմակերպությունը ՅՈՒՆԵՍԿՈ(UNESCO), ՄԱԿ-ի Միջազգային արտակարգ մանկական հիմնադրամը ՅՈՒՆԻՍԵՖ (UNICEF)։ Գլխավոր քարտուղարի պաշտոնն ամենակարևորն է ՄԱԿ-ում, որ 2007 թվականից զբաղեցնում է Բան Կի-Մունը Հարավափին Կորեայից։ Շահույթ չհետապնդող կազմակերպություններիը կարող են խորհրդակցել ՏՆՏՍՈՑ խորհրդի և այլ գործակալությունների հետ և մասնակցել ՄԱԿ-ի աշխատանքներին։

2001 թվականին ՄԱԿ-ն արժանացավ Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի: ՄԱԿ-ի մի շարք աշխատակիցներ և գործակալություններ ևս արժանացան մրցանակի։ ՄԱԿ-ի աշխատանքի արդյունավետության որակավորումները շատ տարբեր են։ Որոշ մեկնաբաններ այն կարծիքին են, որ այս կազմակերպությունը մեծ ուժ է խաղաղություն հաստատելու և մարդկության զարգացումն ուղենշելու գործում, մինչդեռ մյուսների որակմամբ ՄԱԿ-ի աշխատանքն անարդյունավետ, աղավաղված է ու կողմնակալ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ-ի 50-ամյակին նվիրված հայկական հուշադրամի դարձերեսը, 1995

Նախապատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ-ի ստեղծման նախորդ հարուրամյակում, անցկացվեցին կոնֆերանսներ ու ձևավորվեցին որոշ միջազգային դաշինքներ, ինչպես օրինակ Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեն ու Հաագայի 1889 և 1907 թվականների կոնվենցիան [1], հարթելու ազգերի [2] միջև ծագած հակամարտությունները։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին մարդկային կյանքերի աղետալի կորստից հետո Ֆրանսիայի խաղաղության կոնֆերանսը հիմնեց Ազգերի լիգան՝ երկրների միջև բարեկամական կապերը պահպանելու նպատակով։ Ազգերի լիգան լուծում է տվել տարածքային վեճերի, ստեղծել է միջազգային համակարգ փոստերի, օդագնացության, ափիոնի հսկողության համար, որոնցից որոշները հետագայում կիրառեց նաև ՄԱԿ-ը [3] : Այնուամենայնիվ Ազգերի լիգային չհաջողվեց հանդես գալ ի շահ գաղութաբնակ մարդկանց, որ այդ ժամանակ աշխարհի բնակչության կեսն էին կազմում, մեծ իշխանությամբ օժտված այնպիսի երկրների, ինչպես օրինակ ԱՄՆ-ի, Գերմանիայի և Խորհրդային միության գործերում ազդեցիկ դերակատարում չունեցավ։ Ազգերի լիգային չհաջողվեց կանխել ճապոնական ներխուժումները 1931 թվականին դեպի Մանչուրիա, իսկ 1937 թվականին դեպի Չինաստան, կանխել 1935 թվականին Իտալիայի և Եթովպիայի միջև բռնկված պատերազմն ու Ադոլֆ Հիտլերի գլխավորությամբ Գերմանիայի ռազմական գործողությունները, որ հանգեցրին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին [4]:

Պաշտոնական լեզուներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ ՄԱԿ-ի կառուցվածք
Միավորված Ազգերի Հիմնական Մարմիներ [5]
ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեա ՄԱԿ-ի Քարտուղար
Միջազգային դատարան
UN General Assembly hall
Headquarters of the UN in New York City
International Court of Justice
Անվտագության Խորհուրդ ՄԱԿ-ի Տնտեսական և սոցիալական խորհուրդ ՄԱԿ-ի Խնամակալության խորհուրդ
UN security council
UN Economic and Social Council
UN Trusteeship Councils.

ՄԱԿ–ի կառույցում կարևորագույն տեղ է գրավում Անվտանգության խորհուրդը (ԱԽ)։ Այն կրում է միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանման հիմնական պատասխանատվությունը։ ԱԽ–ն իրավասու է որոշում ընդունելու միջազգային պատժամիջոցների կիրառման, խաղաղապահ ուժերի առաքման և ռազմական գործողությունների իրագործման վերաբերյալ։ MAK.jpg

Գլխավոր Ասամբլեա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

UnitedNations.gif

Զբաղեցնում է կենտրոնական դիրք, որպես գլխավոր խորհրդատավական, քաղաքական և ներկայացուցչական մարմին։ Գլխավոր ասսամբլեան ուսումնասիրում է համագործակցության սկզբունքները միջազգային խաղաղության և անվտանգության շրջանում՝ ընտրում է ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի, Տնտեսական և Սոցիալական խորհրդի ոչ մշտական անդամներին, Անվտանգության Խորհրդի առաջարկով նշանակում է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարին, Անվտանգության խորհրդի հետ համատեղ ընտրում են ՄԱԿ-ի միջազգային դատարանի անդամներին, կորդինացնում է տնտեսական, սոցիալական, մշակութային և հումանիտար ոլորտներում միջազգային համագործակցությունը, իրականացնում է ՄԱԿ-ի կանոնադրությամբ նախատեսված այլ լիազորություններ։

Գլխավոր Ասսամբլեան ունի նստաշրջանային աշխատանքային կարգ։ Այն կարող է անցկացնել ռեգուլյառ, հատուկ և արտակարգ հատուկ նստաշրջաններ։

Ասսամբլեայի տարեկան հերթական նստաշրջանը սկսվում է սեպտեմբերի 3-րդ երեքշաբթի օրը և աշխատում Գլխավոր Ասսամբլեայի նախագահի (կամ 21 տեղակալներից մեկի) ղեկավարությամբ՝ լիակազմ նիստերի և գլխավոր կոմիտեների՝ մինչև օրակարգի ամբողջական սպառումը։

Գլխավոր Ասսամբլեան համաձայն 1993 թ. Դեկտեմբերի 17-ի որոշման իր կազմի մեջ ներառում է 6 կոմիտե՝ Գլխավոր կոմիտե և լիազորությունների ստուգման կոմիտե՝

  • Գլխավոր կոմիտե- խորհրդատվություն է կազմում Ասամբլեաի համար կապված օրակարգի հաստատման, օրակարգի կետերի բաշխման և աշխատանքի կազմակերպման հետ։
  • Լիազորությունների ստուգման կոմիտե- Ասսամբլեային զեկուցում է ներկայացուցիչների լիազորությունների մասին
  • Միջազգային անվանգության և զինաթափման հարցերով զբաղվող կոմիտե (առաջին կոմիտե)
  • Տնտեսական և ֆինանսական հարցերով զբաղվող կոմիտե (երկրորդ կոմիտե)
  • Սոցիալական և հումանիտար հարցերով, ինչպես նաև մշակութային հարցերով զբաղվող կոմիտե (երրորդ կոմիտե)
  • Հատուկ քաղաքական և ապագաղութացման հարցերով զբաղվող կոմիտեի (Չորրորդ կոմիտե)
  • Վարչական և բյուջետային հարցերով զբաղվող կոմիտե (հինգերորդ կոմիտե)
  • Իրավական հարցերով զբաղվող կոմիտե (վեցերորդ կոմիտե)

Գլխավոր կոմիտեի կազմի մեջ մտնում են Գլխավոր Ասսամբլեայի նախագահը, նախագահի տեղակալները, գլխավոր կոմիտեների նախագահները, ովքեր ընտրվում են հինգ մայրցամաքների՝ Ասիայի, Աֆրիկայի, Լատինական Ամերիկայի, Արևմտյան Եվրոպա (այդ թվում՝ Կանադան, Ավստրալիան և Նոր Զելանդիան) և Արևելյան Եվրոպայի աշխարհագրական արդար ներկայացուցչության սկզբունքով։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասսամբլեայի Հատուկ նիստերը կարող են գումարվել ցանկացած հարցի շուրջ, ազգային անվտանգության խորհրդի պահանջով, 15 օրվա ընթացքում։ Մինչև 2006 թ. հրավիրվել են շուրջ 30 հատուկ նստաշրջաններ, որոնց մեծ մասը վերաբերում էին մարդու իրավունքներին, շրջակա միջավայրի պաշտպանության, թմրանյութերի դեմ պայքարի և այլ հարցերի։

Արտակարգ հատուկ նիստեր կարող է գումարվել ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհրդի կամ ՄԱԿ-ի անդամ-պետությունների մեծամասնության պահանջով՝ ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի պահանջով 24 ժամվա ընթացքում։

ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհուրդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատասխանատվություն է կրում միջազգային խաղաղություն և անվտանգության համար։ Խորհրդի որոշումներին պարտավոր են ենթարկվել ՄԱԿ-ի բոլոր անդամները։ Անվտանգության Խորհրդի հինգ մշտական անդամները (Ռուսաստանի Դաշնություն, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Չինաստան) ունեն վետոյի ուժ։ Անվտանգության խորհուրդը բաղկացած է 15 անդամներից, որից հինգը մշտական են (Ռուսաստան, ԱՄՆ, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Չինաստան), մնացած տաս անդամները (կանոնադրությանը համաձայն «Մշտական չեն») ընտրվում են հատուկ կարգով՝համաձայն կանոնադրության (հոդված 23 կետ 2)։

ՄԱԿ-ի քարտուղարություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այն միջազգային անձնակազմ է, որը աշխատում է աշխարհի բոլոր այն հաստատություններում, որոնք իրականացնում են Կազմակերպության մի շարք ամենօրյա աշխատանքը։ Այն սպասարկում է Միացիալ Ազգերի Կազմակերպության մնացած գլխավոր մարմիններին և իրականացնում է իրենց կողմից ընդունված ծրագրերը և քաղաքական դիրքորոշումները։ Քարտուղարության բաժինները գտնվում են Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի կենտրոնական հաստատություններում և այլ տեղերում, որտեղ կան ՄԱԿ-ի կենտրոնական հաստատություններ, որոնցից ամենախոշորները տեղակայված են Ժնևում և Վիեննայում։ ՄԱԿ-ի Քարտուղարությունը ապահովում է ՄԱԿ-ի մարմինների աշխատանքը, իրականացնում է ՄԱԿ-ի նյութերի հրապարակումն ու տարածումը, արխիվների պահպանումը, իրականացնում է ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների միջազգային պայմանագրերի գրանցում ու հրատարակում։ Քարտուղարությունը ղեկավարում է ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարը։

ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անուն Նկար Երկիր Սկիզբ Վերջ
0 Գլեդվին Ջեբ
(անգլ.՝ Gladwyn Jebb, 1st Baron Gladwyn)
Sr. Gladwyn Jebb.jpg Մեծ Բրիտանիա
24 հոկտեմբերի 1945 1 փետրվարի 1946
1 Տրյուգվե Հալվդան Լի
(նորվ.՝ Trygve Halvdan Lie)
Trygve Lie.jpg Նորվեգիա
2 փետրվարի 1946 10 նոյեմբերի 1952
2 Դագ Համարշոլդ
(շվեդ.՝ Dag Hammarskjöld)
Dag Hammarskjold-2.jpg Շվեյցարիա
10 ապրիլի 1953 18 սեպտեմբերի 1961
3 Ու Տան U-Thant-10617.jpg Բիրմա
30 նոյեմբերի 1961 1 հունվարի 1972
4 Կուրտ Վալդհայմ
(գերմ.՝ Kurt Waldheim)
Bundesarchiv Bild 183-M0921-014, Beglaubigungsschreiben DDR-Vertreter in UNO new.png Ավստրիա
1 հունվարի 1972 1 հունվարի 1982
5 Խավիեր Պերես դե Կուելյար
(իսպ.՝ Javier Pérez de Cuéllar Guerra)
Javier Pérez de Cuéllar.JPG Պերու
1 հունվարի 1982 1 հունվարի 1992
6 Բուտրոս Բուտրոս-Ղալի
(արաբ․՝ بطرس بطرس غالي‎‎)
Boutros Boutros-Ghali in Davos.JPG Եգիպտոս
1 հունվարի 1992 1 հունվարի 1997
7 Քոֆի Անան
(անգլ.՝ Kofi Annan)
Kofi Annan.jpg Գանա
1 հունվարի 1997 1 հունվարի 2007
8 Բան Կի Մուն
(կոր.՝ 반기문)
Bankimoon07052007.jpg Հարավային Կորեա
1 հունվարի 2007 այժմ պաշտոնավարում է

Միջազգային դատարանը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ–ի շրջանակներում կարևորա գույն դերակատարում ունի ՄԱԿ–ի Միջազգային դատարանը, որն իր գործունեությունը սկսել է 1946 թվականից։ Դատարանը քննարկում է պետությունների միջև տարածքային, սահմանային և այլ բնույթի վեճերը, ռազմական ուժի ապօրինի կիրառման խնդիրները, խորհուրդներ տալիս ՄԱԿ–ի Անվտանգության խորհրդին, Գլխավոր ասամբլեային և ՄԱԿ–ի մյուս մարմիններին։ Դատական գործի կողմ կարող է հանդիսանալ միայն պետությունը. ֆիզիկական և իրավաբանական անձինք ՄԱԿ –ի Միջազգային դատարան դիմելու իրավունք չունեն։ Իր գործունեության ընթացքում դատարանը ոչ միայն էական ներդրում ունեցավ մի շարք իրավական սկզբունքների զարգացման գործում, այլև նպաստեց տարբեր պետությունների միջև եղած սուր վիճաբանությունների կարգավորմանը։

Տնտեսական ու սոցիալական խորհուրդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿ–ի կարևորագույն կառույցներից է Տնտեսական ու սոցիալական խորհուրդը, որը համակարգում է համագործակցությունը տնտեսական ու սոցիալական ոլորտներում։ ՄԱԿ–ի հովանու ներքո ստեղծվել են նաև տնտեսական կայունացման մի շարք կառույցներ ու հաստատություններ՝ Միջազգային արժութային հիմնադրամը և Վերակառուցման և զարգացման միջազգային բանկը։ Միաժամանակ ՄԱԿ–ի կառույցում էական դեր ունեն մասնագիտացված հաստատությունները։ Սրանք ներառում են ինչպես ՄԱԿ–ի կողմից ստեղծված ինքնուրույն միջազգային կազմակերպություններն ու կառույցները (ՅՈՒՆԵՍԿՕ, Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալություն (ՄԱԳԱՏԷ), Առողջապահության համաշ խարհային կազմակերպություն, Համաշխարհային առևտրի կազմակեր պություն և այլն), այնպես էլ առանձին ծրագրերն ու հիմնադրամները։

ՄԱԿ-ը Հայաստանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի՝ 1992 թ. հունվարի 23-ի պաշտոնական խնդրանքին ի պատասխան՝ Միավորված ազգերի կազմակերպության Անվտանգության խորհուրդը (ԱԽ) իր 3035-րդ նիստի ընթացքում քննարկեց Հայաստանի Հանրապետության դիմումը ՄԱԿ-ին անդամակցելու վերաբերյալ և խորհուրդ տվեց Գլխավոր ասամբլեային (ԳԱ) ընդունել Հայաստանի Հանրապետությանը ՄԱԿ-ի անդամ (ԱԽ 735-րդ բանաձև, 1992 թ. հունվարի 29)։

Համաձայն ՀՀ 1992 թ. հունվարի 23-ի Միավորված ազգերի կազմակերպությանն անդամակցելու դիմումի, ՄԱԿ-ի անվտանգության խորհուրդը իր 1992 թ. հունվարի 29-ի 3035-րդ նիստի ժամանակ ընդունեց 735(1992) բանաձևը[6] և հանձնարարեց ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեային անդամագրել Հայաստանի Հանրապետությանը։ ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեան իր 46-րդ նստաշրջանում 1992 թ. մարտի 2-ի 46/227 որոշմամբ հաստատեց ՀՀ-ի անդամակցությունը։

1992 թ. սեպտեմբերի 17-ին Նյու Յորքում պայմանագիր ստորագրվեց Միավորված ազգերի կազմակերպության ու Հայաստանի Հանրապետության միջև։ Այն ստորագրեցին Ալեքսանդր Արզումանյանը՝ ՄԱԿ-ում Հայաստանի Հանրապետության առաջին մշտական ներկայացուցիչը և Ուիլյամ Դրեյփերը՝ ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ) կառավարիչը։ Պայմանագիրը վերաբերում էր Հայաստանում ՄԱԿ-ի միջանկյալ գրասենյակի հիմնադրմանը.... Նպատակ ունենալով աջակցել և լրացնել տնտեսական զարգացման առավել կարևոր խնդիրների լուծման, սոցիալական առաջընթացի օժանդակման, կենսամակարդակի բարելավման ուղղությամբ պետության ջանքերը։ Հայաստանի կառավարությունը համաձայնել է ապահովել անհրաժեշտ պայմաններ՝ գրասենյակի գործառույթների լիակատար և արդյունավետ իրականացման համար (հատված ՄԱԿ-ի և ՀՀ կառավարության միջև ստորագրված պայմանագրից)։

1992 թ. դեկտեմբերին ՄԱԿ-ը Հայաստանում հիմնեց իր գրասենյակը (Հրազդան հյուրանոցում)։ Ըստ վերոնշյալ պայմանագրի դրույթների՝ Հայաստանի կառավարությունը ստանձնեց ՄԱԿ-ին համապատասխան գրասենյակով ապահովելու պարտավորությունը (պայմանագրի XIII հոդված)։ 1995 թ. հոկտեմբերին ՄԱԿ-ի գրասենյակը տեղափոխվեց Երևանի կենտրոնում գտնվող նոր շենք՝ Պետրոս Ադամյան (նախկին Կառլ Լիբկնեխտի) 14 հասցեով։ 1998 թ. ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակը ՄԱԿ-ի Գլխավոր քարտուղարի կողմից հաստատվեց որպես ՄԱԿ-ի շենք։

1994-2000 թթ. ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակում գործում էր ՄԱԿ-ի Մարդասիրական հարցերի վարչությունը, որը հետագայում վերանվանվեց Մարդասիրական հարցերի համակարգման գրասենյակ (ՄՀՀԳ/OCHA)։ Գրասենյակը փակվեց Հայաստանի ճգնաժամային իրավիճակից դուրս գալուց հետո։

2001-2006 թթ. ՄԱԿ-ի հայաստանյան գրասենյակում գործում էր Կանանց զարգացման հիմնադրամի (ՄԱԿԶՀ/UNIFEM) Կանայք հանուն հակամարտությունների կանխարգելման և խաղաղության ամրապնդման Հարավային Կովկասում ծրագիրը։

Այսօր ՄԱԿ-ի շենքը համատեղ օգտագործում են ՄԱԿ-ի Զարգացման ծրագիրը (ՄԱԶԾ/UNDP), ՄԱԿ-ի Հանրային տեղեկատվության վարչությունը (ՄԱԿ ՀՏՎ/UN DPI), ՄԱԿ-ի Փախստականների հարցերով գերագույն հանձնակատարի գրասենյակը (ՄԱՓԳՀԳ/UNHCR), Պարենի համաշխարհային ծրագիրը (ՊՀԾ/WFP), Մանկական հիմնադրամը (ՄԱՄՀ/UNICEF), Բնակչության հիմնադրամը (ՄԱԲՀ/UNFPA), ՄԱԿ-ի Արդյունաբերական զարգացման կազմակերպությունը (ՄԱԱԶԳ/UNIDO) և Միգրացիայի միջազգային կազմակերպությունը (ՄՄԿ/IOM)։ Վերջինս թեև ներգրավված չէ ՄԱԿ-ի համակարգում, սակայն համաձայնագրային սկզբունքով սերտորեն համագործակցում է ՄԱԿ-ի և նրա մասնագիտացված գործակալությունների հետ։ Վերոհիշյալ գործակալություններն ու ծրագրերը կիսում են միասնական ծառայությունների համակարգի գաղափարն ու համախմբված են վերջինիս շուրջ՝ խնայված միջոցները ուղղելով ծրագրերի իրականացմանը։ Այս քաղաքականությունը լիովին համապատասխանում է Գլխավոր քարտուղարի բարեփոխումների նախաձեռնությանը, որի նպատակն է հզորացնել ՄԱԿ-ի համակարգը՝ իրականացնելով վարչական ծախսերի խնայողություն՝ հօգուտ իրականացվող ծրագրերի։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Kennedy, p. 5
  2. Kennedy, p. 8
  3. Kennedy,p. 10
  4. Kennedy, pp. 13–24
  5. «UN Charter: Chapter III»։ United Nations։ Վերցված է 2008 թ․ մարտի 24 
  6. http://www.un.am/?laid=2&com=module&module=static&id=297

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

ՄԱԿպաշտոնական լեզուներ Flag of the United Nations.svg

Անգլերեն  · Արաբերեն  · Իսպաներեն  · Չինարեն  · Ռուսերեն  · Ֆրանսերեն