Սարաևոյի սպանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Դեպքեր, որոնք բերեցին Առաջին համաշխարհային պատերազմին
Եռյակ դաշինք 1882
Ֆրանս-ռուսական դաշինք 1894
Անգլո-գերմանական ռազմածովային սպառազինությունների մրցավազք 1898–1912
Անգլո-ֆրանսիական համաձայնություն 1904
Տանջիրյան ճգնաժամ 1905–06
Անգլո-ռուսական համաձայնություն 1907
Բոսնիական ճգնաժամ 1908–09
Ագադիրյան ճգնաժամ 1911
Իտալա-թուրքական պատերազմ 1911–12
Բալկանյան պատերազմներ 1912–13
Սարաևոյի սպանություն 1914
Հուլիսյան ճգնաժամ 1914
Գավրիլո Պրինցիպը

Սարաևոյի սպանություն, երբ ապանվեցին ով Ավստրո-Հունգարիայի թագի հավանական ժառանգորդ արքայազն Ֆրանց Ֆերդինանդը և նրա կին Հոհենբուրգի դքսուհի Սոֆիան, 1914 թվականի հունիսի 28-ին Սարաևոում, որբ մահացու վիրավորում ստացան Գավրիլո Պրինցիպի արձակած գնդակներից: Պրինցիպը վեց հոգանոց խմբի անդամներից մեկն է (հինգը սերբեր և մեկը բոսնիացի), որոնց կոորդինատորն էր Դանիլո Իլիչը,ով բոսնիացի սերբ էր և Սև ձեռք գաղտնի խմբավորման անդամ: Սպանությունների քաղաքական նպատակն էր առանձնացնել հարավային սլավոնական պրովինցիաները Ավստրո-Հունգարիայից և ստեղծել միասնական Հարավսլավիա: Սպանությունները ուղղակիորեն պատճառ հանդիսացան Առաջին համաշխարհային պատերազմի բռնկման, երբ Ավստրո-Հունգարիան վերջնագիր ներկայացրեց Սերբիայի թագավորությանը, որը մասամբ մերժվեց և Ավստրո-Հունգարիան պատերազմ հայտարարեց Սերբիային, որի արդյունքում Եվրոպական տերությունները ներքաշվեցին պատերազմի մեջ:

Սպանություններում մասնակցություն էին ունեցել Սերբիայի ռազմական մտավորականությունը Դրագուտին Դիմիտրիևվիչի գլխավորությամբ, ինչպես նաև նրա աջ ձեռք մայոր Վոյիսլավ Տանկոսիչը և հետախույզ Ռադե Մալոբաբիչը: Տանկոսիչը զինել էր մարդասպաններին ռուբերով և ատրճանակներով, ինչպես նաև վերապատրաստել էր նրանց: Մարդասպաններին տրվել էր մուտքի իրավունք գաղտնի ցանց և Մալոբաբիչը օգնել էր անցկացնել զենքը Ավտրո-Հունգարիա:

Մարդասպանները, սերբական գաղտնի գործակալության հիմնական անդամները և սերբական ռազմական կցորդները, որոնք ողջ էին մնացել, ձերբակալվեցին, դատապարտվեցին և պատժվեցին: Բոսնիայում ձերբակալվածները տեղափոխվեցին Սարաևո 1914 թվականի հոկտեմբերին:

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Luigi Albertini|Albertini, Luigi. 1953. Origins of the War of 1914 (Vol II). Oxford University Press։ London. (անգլ.)
  • Vladimir Dedijer|Dedijer, Vladimir]] The Road to Sarajevo, Simon and Schuster, New York, 1966 (անգլ.)
  • Belfield, Richard. The Assassination Business: A History of State-Sponsored Murder, Carroll & Graf Publishers։ New York. ISBN 0-7867-1343-7 New York, 1966 (անգլ.)
  • MacKenzie, David. Black Hand On Trial: Salonika 1917, Eastern European Monographs, 1995 (անգլ.)
  • Magrini, Luciano Il Dramma Di Seraievo. Origini e responsabilita della guerra europa, Milan, 1929 (իտալ.)
  • Owings, W.A. Dolph. The Sarajevo Trial, Documentary Publications, Chapel Hill, NC, 1984 (անգլ.)
  • de Schelking, Eugene. Recollections of a Russian Diplomat, The Suicide of Monarchies, McMillan Co, New York, 1918 (անգլ.)
  • Hew Strachan|Strachan, Hew. 2001 The First World War Volume 1: To Arms. Oxford University Press։ Oxford. ISBN 978-0-19-926191-8 (անգլ.)
  • A. J. P. Taylor|Taylor, A.J.P.1963. The First World War: An Illustrated History. Penguin Books։ London. ISBN 0-14-002481-6 (անգլ.)
  • Trydar-Burzinski, Louis. Le Crépuscule d’une autocratie, Florence, 1926 (իտալ.)