Jump to content

Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Առաջին ալիք (այլ կիրառումներ)
Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն
պատկերանիշ
Տեսակհեռուստաընկերություն
Հիմնադրված էսեպտեմբերի 5, 1955
(հիմնադրման տարեթիվ)
նոյեմբերի 29, 1956
(եթերի սկիզբ)
ՀիմնադիրԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդ
ՎայրԵրևան, Հայաստան[1]
Երկիր{{{2}}} Հայաստան
Գլխավոր անձինքՀովհաննես Մովսիսյան (գործադիր տնօրեն)
Սպասարկվող տարածք{{{2}}} Հայաստան
միջազգային[2]
Արտադրանքմեդիա
Ծառայություններհեռուստատեսություն, կայքեր
Զուտ շահույթ3,448,664,000 ֏ (2015)[3]
ՍտորաբաժանումներԱռաջին ալիք
Համահայկական ալիք
Առաջինի լրատվական ալիք
Առաջին ալիք Ամերիկա
ՆախկինՀայկական հեռուստատեսության 1-ին ծրագիր (1956-1991),
Հայկական հեռուստատեսություն (1991-1993),
Հայաստանի հեռուստատեսության 1-ին ալիք (1993-1994),
Հայաստանի հեռուստատեսություն (1994-1996),
Հայաստանի պետական հեռուստատեսություն (1996-1997),
Հայաստանի ազգային հեռուստատեսություն (1997-2001),
Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն (2001-ներկա)
ՍեփականատերՀայաստանի Կառավարություն
Կայք1tv.am​(հայ.) և armtv.com​(հայ.)
Մասնակից էԵվրոպական հեռարձակողների միություն
 Public Television of Armenia Վիքիպահեստում

Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերություն (Հ1, Առաջին ալիք, միջազգային՝ ARMTV կամ AMPTV), հայկական պետական հեռուստատեսություն։ Հիմնադրվել է ԽՍՀՄ գերագույն խորհրդի որոշմամբ 1955 թվականի սեպտեմբերի 5-ին, իսկ առաջին եթերը կայացել է 1956 թվականի նոյեմբերի 29-ին։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հանրային հեռուստաընկերության պաշտոնական լոգոն

Խորհրդային տարիներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հաղորդումները կանոնավոր կերպով հեռարձակվում էին շաբաթական չորս անգամ ՝ երեքշաբթի, հինգշաբթի, շաբաթ և կիրակի օրերին՝ երկուական ժամով։ 1957 թվական նոյեմբերի 7-ին հեռարձակվել է արտաստուդիական անդրանիկ հեռարձակումը։ 1970 թվականին շահագործման է հանձնվել Նորքի հեռուստատեսային համալիրը (հանրապետական հեռուստակենտրոն)։

Առաջին տեսագրումը կատարվել է 1971 թվականին։ Մեկ տարի անց՝ 1972 թվականին, գործարկվել է Երևան-Դոնի Ռոստով ռադիոռելեային գիծը, որով կենտրոնական հեռուստատեսությունը ընդունում էր հեռուստաընկերության հաղորդումները։ 1973-1998 թվականներին գործում էր հեռուստաընկերության 2-րդ ծրագիրը, որը ընթացքում փոխարինվել է «Պրոմեթևս» մասնավոր հեռուստաընկերությամբ։ 1977 թվականից ընդունվում էին 2-րդ ծրագրի հաղորդումները։ Գունավոր պատկերմամբ առաջին հաղորդումը հայկական հեռուստատեսությամբ ցուցադրվել է 1973 թվականի մայիսի 1-ին, և 1981 թվականից հաղորդումները հեռարձակվում էին ամբողջովին գունավոր պատկերմամբ։

1987 թվականին գործել են առաջին և երկրորդ, հեռուստաընկերության երկու ծրագրերը՝ 43,9 ժամ ընդհանուր տևողությամբ, որից հեռուստաընկերության հաղորդումները տևում էին 14 ժամ․ առաջին ծրագրով տրվում էին ինֆորմացիոն հասարակական-քաղաքացիական, ուսուցողական, գեղարվեստական և մարզական հաղորդումներ։ Երկրորդ ծրագիրը նախատեսված էր Երևանի և իր շրջակայքի համար։ Բնակչության 97%-ը ընդունել է ԿՀ առաջին ծրագրի, 84%-ը՝ ԿՀ 2-րդ ծրագրի հաղորդումները։

Անկախության շրջան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1990-ական թվականների սկզբում հեռուստատեսությունը համեմատաբար ազատվել է գրաքննությունից[փա՞ստ]։ Մեծ մասսայականություն էր վայելում «Խճանկար» ծրագիրը, որը 1990 թվականի վերջին օրը ներկայացրել է «Ճամփորդություն դեպի 1991 թվական» 24 ժամանոց հեռուստամարաթոնը։ Մեկ ամիս անց, 1991 թվականի փետրվարի 19-ին սկսվել է նոր հաղորդաշար՝ «3-րդ ալիքը», որի հիմնական ստեղծագործական խումբը հավաքվել է առաջին օրվանից՝ Արտակ Արզումանյան, Էլմիրա Արսենյան, Արտավազդ Եղոյան, Վաչագան Ներսիսյան, Կարեն Քոչարյան։

1996 թվականից Հ1-ը «Hot Bird» արբանյակից սկսել է հեռարձակվել Եվրոպայում, Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում, իսկ 2000 թվականից նաև Հեռավոր Արևելքում, Ավստրալիայում, ԱՄՆ-ում և Կանադայում։ 1999 թվականից Հայաստանի հեռուստատեսությունը սկսել է հեռարձակվել արբանյակային կապով, որն իրականացել է Հայաստանի Կապի նախարարության և իտալական «Տելեսպազիո» ընկերության միջև կնքված պայմանագրով։ Ներկայումս Հանրային Հեռուստաընկերության միջազգային «Հայաստան 1» արբանյակային հեռուստաալիքը հեռարձակվում է ողջ աշխարհում[4], իսկ ահա 2000 թվականից գործողության մեջ մտած նոր օրենքի համաձայն Ազգային հեռուստատեսությունը վերանվանվել է Հանրային հեռուստաընկերության՝ «Հ1» տարբերանշանով։ Այդ նույն թվականին գործողության մեջ մտած «Հեռուստատեսության և ռադիոյի մասին» ՀՀ օրենքի համաձայն՝ Հանրային հեռուստաընկերությունը պարտավորվել է մինչև 2005 թվականի հունվարի 1-ը բոլոր հաղորդումները և ֆիլմերը եթեր հեռարձակել հայերենով։ Սկզբում թարգմանվել են մուլտֆիլմերը, այնուհետև՝ հեռուստասերիալները։

2005 թվականի հուլիսի 7-ից 8-ը Դուբրովնիկում տեղի ունեցած Եվրոպական հեռարձակողների միության 56-րդ գլխավոր համագումարում Հայաստանի Հանրային հեռուստաընկերությունն ու ռադիոն դարձել են Եվրոպական հեռարձակողների միության լիիրավ անդամ, որի արդյունքում 2006 թվականից Հայաստանը սկսել է մասնակցել Եվրատեսիլ երգի մրցույթին[5]։ 2001 թվականին Հանրային հեռուստաընկերության կողմից հիմնադրվել է «Նոր ալիք» հեռուստաընկերությունը, որը ցուցադրում էր երաժշտական և ժամանցային հաղորդումներ։ 2008 թվականին «Նոր ալիքը» լուծարվել է և նույն տարում ստեղծվել է Հանրային հեռուստաընկերության երկրորդ՝ «Արարատ» հեռուստաալիքը, որը սակայն դադարեցրել է իր գործունեությունը 2011 թվականին, զիջելով իր եթերային ալիքը «Շողակաթ» հեռուստաալիքին[6]։

2008 թվականին նվազել են, այնուհետև եթերից դուրս են եկել մի շարք շոու ծրագրեր, որոնց փոխարինելու են եկել հայրենական արտադրության ֆիլմերն ու հաղորդումները։ Սկսվել են գեղարվեստական և հեռուստաֆիլմերի արտադրության նոր փուլ։

2007 թվականին Հեռուստաֆիլմերի «Երևան» ստուդիայում նկարահանվել է «Մի վախեցիր» 5 մասանոց ֆիլմը նվիրված Արցախյան պատերազմին, 2009 թվականին՝ «Սպանված աղավնի» գեղարվեստական ֆիլմը՝ Նար-Դոսի համանուն վիպակի մոտիվներով, 2010-ին հեռուստադիտողին ներկայացվել է Րաֆֆու «Խաչագողի հիշատակարանը» վեպի հիման վրա նկարահանված համանուն վերնագրով և հինգ մասից բաղկացած հեռուստատեսային գեղարվեստական ֆիլմը, 2011 թվականին՝ «Արտիստը»՝ Շիրվանզադեի համանուն պատմվածքի հիման վրա։ Արտադրված առաջին հայկական սերիալներից էին «Որբեր» և «Աննա» սերիալները (2009), 2013 թվականին՝ «Մեր գյուղը», 2014 թվականին՝ «Շտապ օգնություն» սերիալները։ 2015 թվականին ցուցադրվել է «Հատուկ բաժին» հեռուստասերիալը։

2010 թվականի փետրվարի 7-ից առ այսօր եթերում է «Երգ երգոց» երաժշտական նախագիծը։ 2013 թվականին բացվել է «Հայադարան» գրական հաղորդաշարը։

Անցում է կատարվել թվային հեռարձակման։

2014 թվականին ձեռք է բերվել «Avid» ընկերության համակարգը, (որն հաջողությամբ աշխատում էր մի շարք հեռուuտաընկերություններում (Ռոսիա 1, BBC, ABC)՝ տեսասերվերներով, համալրող բաղադրիչներով, ինչպես նաև համակարգչային գրաֆիկայի ընձեռած լայն հնարավորություններով։

2015 թվականին Հանրային հեռուստաընկերությունը Չինատանի Ժողովրդական Հանրապետության (ՉԺՀ) կառավարությունից ստացել է նոր՝ 10 տեսախցիկով զինված HD շարժական հեռուստատեսային կայան և HD արբանյակային հեռարձակման կայան։ Չինաստանի կառավարությունը Հանրային հեռուստաընկերությանը անհատույց տրամադրել է նաև թվային լրահավաք մեքենա։

Ներկայումս Հանրային հեռուստաընկերության եթերին կարելի է հետևել ինչպես անհատական համակարգիչներով, այնպես էլ բջջային հեռախոսներով և պլանշետներով։ Ստեղծվել են հավելվածներ հանրաճանաչ «IOS» և «Android» համակարգերի համար, որոնք կարելի է ներբեռնել և դիտել անվճար։

2016 թվականի սեպտեմբերի 13-ին մեկնարկել է Հանրային հեռուստաընկերության 60-րդ եթերաշրջանը, և նույն օրը անցում կատարվեց բարձր հստակության (HD որակի) հեռարձակման ինչպես մետրային, այնպես էլ արբանյակային հաճախականությունների համար։

2021 թվականի հունիսի 9-ին եթեր է հեռարձակվել Առաջինի լրատվական ալիքը։

2024 թվականի ապրիլի 1-ին եթեր է հեռարձակվել Առաջինի ալիք Ամերիկան։

2024 թվականի նոյեմբերի 23-ին եթեր է հեռարձակվել Առաջինի միջազգային ալիքը։

Քարոզչություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովետական տարիներին ՀՀ արտադրական-ստեղծագործական աշխատանքները կոորդինացնում էր ծրագրերի գլխավոր ուղղությունը՝ միավորելով հաղորդավարների, թողարկիչների, նկարիչների, հնչյունային ռեժիսորների, հեռուստատեսային օպերատորների, կինոցուցադրումների բաժնի և ֆիլմադարանի աշխատանքը։ ՀՀ ծրագրերի նյութերը պատրաստվել են սովետական քարոզչության, ինֆորմացիայի, կոմունիստական «դաստիարակության», երիտասարդական, մանկապատանեկան, ուսուցողական և գիտահանրամատչելի, գրականության և արվեստի, դրամատիկական, երաժշտական, նամակների և սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունների, ռուսերեն և խորհրդային այլ երկրների լեզուներով տրվող, Փոխանակային և ԿՀ ու համամիութենական ռադիոյի համար հաղորդումներ պատրաստող խմբագրությունները։ Սովետական քարոզչության գլխավոր խմբագրության հաղորդումներն, ինչպիսիք են «Հրատապ էկրան»-ը, «Հեռուստատեսային պրեսկոնֆերանս»-ը, «Արձագանք»-ը, «Հնգամյակի սոցիալ-տնտեսական պրոբլեմները», «Պարենային ծրագիրը գործողության մեջ» և «Պատմվածքներ կոմունիստների մասին» -ը մեծապես օժանդակում էին կուսակցական կազմակերպությունների քարոզչությանը։ Ինֆորմացիայի գլխավոր խմբագրության «Իրադարձություններ, երկրներ, պրոբլեմներ», «Կապիտալիզմն առանց դիմակի» հաղորդաշարերում մեկնաբանվում են միջազգային կյանքի, պատերազմի ու խաղաղության հարցեր, ըստ ամենայնի լուսաբանվում ԽՍՀՄ արտաքին քաղաքականությունը, խորհրդային գաղափարախոսության տեսանկյունից քննադատվում արևմտյան երկրների (ԱՄՆ, եվրոպական երկրներ) քաղաքականությունը։

Խորհրդային պետության ներքին և արտաքին քաղաքականության, խորհրդային ապրելակերպի պրոպագանդմանն էին ծառայում «Երաշխավորված է սահմանադրությամբ», «Սովետական ապրելակերպ», «Արվեստագետն ու ժամանակը», «Խոսք երիտասարդությանը», «Կարգապահությունն ու մենք», «Որակի գումարելիները», «Իմ հայրենիքը ԽՍՀՄ-ն է», «Ձայն խաղաղության», «Մոլորակին մաքուր երկինք» և այլ հաղորդաշարեր։ Աճող սերնդի կոմունիստական ոգով դաստիարակության նպատակին էին ուղղված «Խարույկ», «Արիության դասեր», «Անխախտ բարեկամություն», «Հետաքրքիր հանդիպումների ակումբ», «16-18» մանկական հանդեսները, «Մենք և երեխաները» հաղորդաշարը։

Նախադպրոցական տարիքի երեխաների համար գործել են հայոց և ռուսաց լեզուների ուսուցման հաղորդաշարերը։ Առանձին հաղորդումներ էին նվիրվում սովետական ժողովուրդների գրականությանը, հայ ժողովրդի պատմությանը։ Գեղարվեստական հաղորդումներից լայն ճանաչում ունեն «Դրական կամուրջներ», «Մեր լեզուն, մեր խոսքը» (ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1985), «Բյուրակն», «Նորք», «Հայ երգի ակումբ», «Երաժշտական կյանք», «Երաժշտական Փոստարկղ» հանդեսները։

Պարբերաբար տրվել են ԽՍՀՄ պետությունների և սոցիալիստական ճամբարի այլ երկրների երաժշտական ու գեղարվեստական կոլեկտիվների, անհայտ կատարողների ելույթներ։ 1970 թվականին ստեղծվել է հեռուստատեսային կինոնկարների «Երևան» ստուդիան, որը տարեկան նկարահանում ու մշակում էր միջինում շուրջ 320 ժ կինոժապավեն, որից 20-ը՝ 35 մմ։ Ստուդիայի թողարկած մի շարք կինոնկարներ միութենական փառատոների մրցանակակիրներ էին, իսկ «Ձորի Միրո», «Արամ Խաչատրյան», «Անուշ» և «Քառյակ» ժապավեններն արժանացել էին հեռուստատեսային ֆիլմերի համամիութենական փառատոների գլխավոր մրցանակներին։

ՀԽՍՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետկոմի կողմը 1957 թ. հրատարակում է «Եթերում է Երևանը» (հայերեն և ռուսերեն) հեռուստատեսային հաղորդումների ծրագիր-տեղեկատուն։

Աշխատակազմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ղեկավարություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Առաջին ալիքի գործադիր տնօրենը 2020թ․ նոյեմբերից հանդիսանում է Հովհաննես Մովսիսյանը[7]։ Լրատվական բաժնի տնօրենը Պետրոս Ղազարյանն է։

Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության նախկին գործադիր տնօրեններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Ներսես Կագրամանով (1956-1960 - որպես Հայկական հեռուստատեսության տնօրեն),
  • Մարատ Մարինոսյան (1956-1964 - որպես Հայկական հեռուստատեսության առաջին գեղարվեստական ղեկավար, իսկ 1966-1971 թթ.՝ հեռուստատեսության տնօրեն),
  • Ջոն Կիրակոսյան (1966-1969 - որպես ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր ռադիոհաղորդումների և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի նախագահ),
  • Մավր Դավթյան (1969-1970 - որպես ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր ռադիոհաղորդումների և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի նախագահ),
  • Ստեփան Պողոսյան (1970-1978 - ՀԽՍՀ Նախարարների խորհրդին առընթեր ռադիոհաղորդումների և հեռուստատեսության պետական կոմիտեի նախագահ, իսկ 1978-1988 թթ.՝ ՀԽՍՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեի նախագահ),
  • Էմանվել Արաքսման-Մանուկյան (1988-1990 - որպես ՀԽՍՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեի նախագահ),
  • Հենրիկ Հովհաննիսյան (1990-1991 - որպես ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական կոմիտեի նախագահ),
  • Սամվել Գևորգյան (1991-1993 - որպես ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական վարչության պետ),
  • Տիգրան Հակոբյան (1993-1995 - որպես ՀՀ հեռուստատեսության և ռադիոհաղորդումների պետական վարչության պետ),
  • Պերճ Ստեփանյան (1996-1997),
  • Համլետ Գասպարյան (1997-1998),
  • Տիգրան Նաղդալյան (1998-2000),
  • Արմեն Արզումանյան (2001-2010, մինչ այդ՝ 2000-2001 թթ.-ին Հայաստանի ազգային հեռուստատեսության գործադիր տնօրենի պաշտոնակար),
  • Գագիկ Բունիաթյան (2010-2013),
  • Մարգարիտա Գրիգորյան (2013-2020)։

Հաղորդումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լրատվական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Լուրեր (նախկին անվանումներ՝ Շաբաթվա նորություններ (1957-1958), Նորություններ (1958-1975), Լրաբեր (1975-1998), Հայլուր (1991 սեպտեմբեր-դեկտեմբեր` որպես այլընտրանքային լրատվություն, իսկ 1998-2011՝ որպես լրատվական ծրագիր), Լուր Ազգային Երաժշտական Ալիքի եթերում, (2002-2004), Երաժշտական նորություններ (2002-2004), Առաջին լրատվական (2011-2017), Օրակարգ (2017-2018)),
  • Ինդեքս (նախկին անվանումներ՝ Հայլուր Ինդեքս (2010-2011), Առաջին տնտեսական (2013-2017), Օրակարգ Ինդեքս (2017-2018))

Այլ հաղորդումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանցային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երաժշտական

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հումորային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Այսպես էլ ապրում ենք
  • Ընտանյոք հանդերձ
  • Խմբագրություն․am
  • Ամուսնացածների լիգա
  • Տանդեմ

Մշակութային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպորտային

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆուտբոլային առաջնություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փաստավավերագրական ֆիլմեր և հեռուստաֆիլմեր Հանրային հեռուստաընկերության արտադրությամբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ուսուցողական և ինտելեկտուալ հաղորդումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մանկական հաղորդումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռազմական հաղորդումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Զինուժ
  • 02
  • Մարտիկ (հաղարդման արտադրությունը՝ Արտ 13-ի)
  • Զրույցներ պատերազմի մասին (հաղորդման վարող՝ Արթուր Գրիգորյան)
  • Իմ բանակը
  • Առաջին գիծ (հաղորդման վարող՝ Արթուր Գրիգորյան)
  • Հատուկ ջոկատ (հաղորդման վարող՝ Էրիկ Անթառանյան)

Հեռուստասերիալներ Հանրային հեռուստաընկերության արտադրությամբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լատինոամերիկյան հեռուստասերիալներ հայերեն թարգմանությամբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամերիկյան հեռուստասերիալներ հայերեն թարգմանությամբ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փառատոններ և մրցանակաբաշխություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարբերանշաններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության տարբերանշանը (եթերում օգտագործվել է 2003-2013 թթ.-ին)
    Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության տարբերանշանը (եթերում օգտագործվել է 2003-2013 թթ.-ին)
  • Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության տարբերանշանը (եթերում օգտագործվում է 2021 թ. դեկտեմբերի 7–ից)
    Հայաստանի հանրային հեռուստաընկերության տարբերանշանը (եթերում օգտագործվում է 2021 թ. դեկտեմբերի 7–ից)

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Contacts - Public Television of Armenia
  2. ↑ Հ1 արբանյակային հեռարձակում
  3. ↑ 2015 թ․ ֆինանսական հաշվետվություններ անկախ աուդիտորի եզրակացությամբ
  4. ↑ Ծածկույթ - Հանրային հեռուստաընկերություն
  5. ↑ Հ1 - Պատմություն 2005-2008
  6. ↑ «ՇՈՂԱԿԱԹԸ» կհեռարձակվի «ԱՐԱՐԱՏԻ» հաճախականությամբ, «ԱՐԱՐԱՏԻ» ճակատագիրն էլ մշուշոտ է
  7. ↑ Tatev. «Հովհաննես Մովսիսյանը նշանակվեց Հանրային հեռուստաընկերության գործադիր տնօրեն». yerevan.today. Վերցված է 2021 թ․ դեկտեմբերի 19-ին.

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Հայաստանի_հանրային_հեռուստաընկերություն&oldid=10637946» էջից