Գուրգեն Ջանիբեկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Վիքիպեդիայում կան հոդվածներ Ջանիբեկյան ազգանունով այլ մարդկանց մասին:
Գուրգեն Ջանիբեկյան
Gurgen Janibekyan.jpg
Ծնվել էմայիսի 6 (18), 1897 կամ մայիսի 30, 1897(1897-05-30)[1]
ԾննդավայրԵրևան, Ռուսական կայսրություն[2]
Մահացել էսեպտեմբերի 27, 1978(1978-09-27) (81 տարեկանում)
Մահվան վայրԵրևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունդերասան և թատերական ռեժիսոր
Երեխա(ներ)Կարեն Ջանիբեկյան
Պարգևներ և մրցանակներՍտալինյան մրցանակ, Լենինի շքանշան, «Պատվո նշան» շքանշան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան, «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ և Հոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան

Գուրգեն Ջանիբեկի Ջանիբեկյան (Տեր-Խաչատրյան), (մայիսի 6 (18), 1897 կամ մայիսի 30, 1897(1897-05-30)[1], Երևան, Ռուսական կայսրություն[2] - սեպտեմբերի 27, 1978(1978-09-27), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային թատրոնի և կինոյի դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1967), ԽՍՀՄ Պետական մրցանակի դափնեկիր (1952)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուրգեն Ջանիբեկյանը 1917 թվականին ավարտել է Երևանի ուսուցչական ռուսական սեմինարիան։ 20 տարեկանից ելույթներ է ունեցել սիրողական թատերախմբերում, մասնակցել Մկրտիչ և Սյուզան Գարագաշների օպերետին, 1920 թվականին՝ Զարիֆյան-Աբելյան խմբերի ներկայացումներին։

1922 թվականից խաղացել է Ամո Խարազյանի շրջիկ թատրոնում, Ալեքսանդրապոլի Արմեն Արմենյանի թատերախմբում, Թիֆլիսի Հայ դրամայի թատրոնում։ 1924 թվականից Երևանի առաջին պետթատրոնի (այժմ՝ Սունդուկյանի անվան թատրոն) դերասան էր (1965-1967 թվականներին՝ նաև տնօրեն)։ 1940-1949 թթ. եղել է Հայկական թատերական ընկերության առաջին նախագահը։ 1947-1949 թվականներին դասավանդել է Երևանի թատերական ինստիտուտում։

Ջանիբեկյանը Գրիգոր աղայի կերպարի (Վրթանես Փափազյանի «Ժայռ») լավագույն մարմնավորողն էր խորհրդահայ բեմում. այդ դերակատարումն իր կատարելությամբ մտել է հայ թատրոնի պատմության գոհարների շարքը։

Նրա արվեստին բնորոշ էր համառ ու անկոտրում բնավորությամբ կերպարների սոցիալ-կենցաղային ճշգրիտ ու ցայտուն վերարտադրությունը, կատարման հրաշալի տեխնիկան. «հակառակորդ» դերերի լավագույն մեկնաբաններից էր։ Բեմադրել է պիեսներ Սունդուկյանի անվան թատրոնում (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անօժիտը», «Վարդանանքը»՝ ըստ Դերենիկ Դեմիրճյանի)։ Կատակերգական դերերում Ջանիբեկյանը հակվել է երգիծանքի սուր, հաճախ՝ գրոտեսկային շեշտադրումների[3]։

Ջանիբեկյանը հեղինակ է բեմավորումների (ոչ բեմական գրական երկի հարմարեցումը բեմի պահանջներին), թարգմանությունների[4], «Բարեկամներիս մասին[5]» (1965) և «Իմ աշխարհից» (2 գրքով, 1977-1980 թվականներ[6][7]) հուշերի գրքերի[8]։

Ջանիբեկյանը ռադիո և հեռուստաբեմադրություններում խաղացել է շուրջ 100 դեր։

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուրգեն Ջանիբեկյանի անունով Երևանում կոչվել է փողոց[9]։

Գուրգեն Ջանիկբեկյանի հուշատախտակը Երևանի Թամանյան փողոցում

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարահանվել է կինոյում, հիմնականում բոլորը դերերը Հայֆիլմում։

Տարի Ֆիլմ Դեր
1937 «Կարո» Ամիրյան
1938 «Զանգեզուր» Սաքո
1939 «Սևանի ձկնորսները» Մխո
1941 «Սովետական լեզվի դասը» հովիվ
1938 «Սիրտը երգում է» Գործարանի տնօրեն
1956 «Ամպրոպի արահետով» Հեռդ Վիլներ
1957 «Ում է ժպտում կյանքը» Միրզոյան
1959 «Թռիչք անդունդի վրայով»
1960 «Հյուսիսային ծիածան»
1961 «Տասներկու ուղեկիցներ»
1961 «Լուսաբացից առաջ» Առաքել աղա
1966 «Այբոլիտ-66»
1968 «Սարոյան եղբայրներ» Արթին պապ
1969 «Աղքատի պատիվը»
1969 «Չախ-չախ թագավորը» Պետրոս աղա
1972 «Երևանյան օրերի խրոնիկա» Սմբատյան
1973 «Հնձան»
1973 «Ժայռ» Գրիգոր աղա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
  2. 2,0 2,1 2,2 Джанибекян Гурген Джанибекович // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  3. Ս. Սարուխանյան, Գուրգեն Ջանիբեկյան, Երևան, 1972
  4. Պետրով Վ (1933)։ Բես Գարեգին, ed.։ Մի լագերի պատմություն։ Յերևան: Պետհրատ 
  5. Ջանիբեկյան Գուրգեն Ջանիբեկի, Սողոմոնյան Սողոմոն Ալեքսանդրի (1965)։ Բարեկամներիս մասին։ Երևան: Հայաստան 
  6. Ջանիբեկյան Գուրգեն Ջանիբեկի (1977)։ Մելիքսեթյան Վադիմ Սարգսի, ed.։ Իմ աշխարհից. Գիրք առաջին: Ճանապարհ դեպի թատրոն։ Երևան: Սովետական գրող 
  7. Ջանիբեկյան Գուրգեն Ջանիբեկի (1977)։ Մելիքսեթյան Վադիմ Սարգսի, ed.։ Իմ աշխարհից. Գիրք երկրորդ: Թատրոնի հետ։ Երևան: Սովետական գրող 
  8. «Հայկական Հանրագիտարան»։ www.encyclopedia.am։ Վերցված է 2019-05-18 
  9. «AV Production - Գուրգեն Ջանիբեկյան»։ avproduction.am։ Վերցված է 2019-05-18 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են