Գուրգեն Ջանիբեկյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գուրգեն Ջանիբեկյան
հայ․՝ Գուրգեն Ջանիբեկի Ջանիբեկյան
Gurgen Janibekyan.jpg
Ծնվել է մայիսի 18 (30), 1897
Ծննդավայր Երևան, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել է սեպտեմբերի 27, 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}) (81 տարեկանում)
Մահվան վայր Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն
Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Ազգություն հայ
Մասնագիտություն դերասան և թատերական ռեժիսոր
Աշխատավայր Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ակադեմիական թատրոն
Քաղաքական կուսակցություն ԽՄԿԿ
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ Լենինի շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ Անձնվեր աշխատանքի համար» մեդալ
Երեխաներ Կարեն Ջանիբեկյան
Gurgen Janibekyan Վիքիպահեստում

Գուրգեն Ջանիբեկի Ջանիբեկյան (Տեր–Խաչատրյան), (մայիսի 18 (30), 1897, Երևան, Ռուսական կայսրություն[1] - սեպտեմբերի 27, 1978({{padleft:1978|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:27|2|0}}), Երևան, ՀԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ խորհրդային թատրոնի և կինոյի դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1967) ԽՍՀՄ Պետական մրցանակակիր (1952)։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գուրգեն Ջանիբեկյանը 1917 թ. ավարտել է Երևանի ուսուցչական ռուսական սեմինարիան։ 20 տարեկանից ելույթներ է ունեցել սիրողական թատերախմբերում, մասնակցել Մկրտիչ և Սյուզան Գարագաշների օպերետային, 1920 թ.՝ Զարիֆյան-Աբելյան խմբերի ներկայացումներին։

1922 թվականից խաղացել է Ամո Խարազյանի շրջիկ թատրոնում, Ալեքսանդրապոլի Արմեն Արմենյանի թատերախմբում, Թիֆլիսի Հայ դրամայի թատրոնում։ 1924 թվականից Երևանի առաջին պետթատրոնի (այժմ՝ Սունդուկյանի անվան թատրոն) դերասան էր (1965–1967 թթ.՝ նաև տնօրեն)։ 1940–1949 թթ. եղել է Հայկական թատերական ընկերության առաջին նախագահը։ 1947–1949 թթ. դասավանդել է Երևանի թատերական ինստիտուտում։

Ջանիբեկյանը Գրիգոր աղայի կերպարի (Վրթանես Փափազյանի «Ժայռ») լավագույն մարմնավորողն էր խորհրդահայ բեմում. այդ դերակատարումն իր կատարելությամբ մտել է հայ թատրոնի պատմության գոհարների շարքը։

Նրա արվեստին բնորոշ էր համառ ու անկոտրում բնավորությամբ կերպարների սոցիալ-կենցաղային ճշգրիտ ու ցայտուն վերարտադրությունը, կատարման հրաշալի տեխնիկան. «հակառակորդ» դերերի լավագույն մեկնաբաններից էր։ Բեմադրել է պիեսներ Սունդուկյանի անվան թատրոնում (Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անօժիտը», «Վարդանանքը»՝ ըստ Դերենիկ Դեմիրճյանի)։ Կատակերգական դերերում Ջանիբեկյանը հակվել է երգիծանքի սուր, հաճախ՝ գրոտեսկային շեշտադրումների[2]։

Ջանիբեկյանը հեղինակ է բեմավորումների (ոչ բեմական գրական երկի հարմարեցումը բեմի պահանջներին), թարգմանությունների, «Բարեկամներիս մասին» (1965) և «Իմ աշխարհից» (2 գրքով, 1977–1980 թթ.) հուշերի գրքերի։

Ջանիբեկյանը ռադիո և հեռուստաբեմադրություններում խաղացել է շուրջ 100 դեր։ Նրա անունով Երևանում կոչվել է փողոց։

Գուրգեն Ջանիկբեկյանի հուշատախտակը Երևանի Թամանյան փողոցում

Կինոյում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարահանվել է կինոյում, հիմնականում բոլորը դերերը Հայֆիլմում։

Ֆիլմի վերնագիր Տարեթիվ Դեր
«Կարո» 1937 Ամիրյան
«Զանգեզուր» 1938 Սաքո
«Սևանի ձկնորսները» 1939 Մխո
«Սովետական լեզվի դասը» 1941
«Սիրտը երգում է» 1938
«Ամպրոպի արահետով» 1956 Հեռդ Վիլներ
«Ում է ժպտում կյանքը» 1957 Միրզոյան
«Թռիչք անդունդի վրայով» 1959
«Հյուսիսային ծիածան» 1960
«Տասներկու ուղեկիցներ» 1961
«Լուսաբացից առաջ» 1961 Առաքել աղա
«Այբոլիտ-66» 1966
«Սարոյան եղբայրներ» 1968 Արթին պապ
«Աղքատի պատիվը» 1969
«Չախ-չախ թագավորը» 1969 Պետրոս աղա
«Երևանյան օրերի խրոնիկա» 1972 Սմբատյան
«Հնձան» 1973
«Ժայռ» 1973 Գրիգոր աղա

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Джанибекян Гурген Джанибекович // Большая советская энциклопедия Алферов Жорес: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. Ս. Սարուխանյան, Գուրգեն Ջանիբեկյան, Երևան, 1972

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են