Համո Բեկնազարյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Համո Բեկնազարյան
հայ․՝ Համո Բեկնազարյան
Hamo Beknazarian.jpg
Ծնվել է մայիսի 19, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})
Ծննդավայր Երևան, Ռուսական կայսրություն
Մահացել է ապրիլի 27, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1] (73 տարեկանում)
Մահվան վայր Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն Flag of Armenia.svg Հայաստան
Flag of the Soviet Union (1936–1955).svg ԽՍՀՄ
Ռուսական կայսրություն
Ազգություն հայ
Կրթություն Պլեխանովի անվան ռուսական տնտեսագիտական ինստիտուտ
Մասնագիտություն դերասան, կինոռեժիսոր, գրող և սցենարիստ
Աշխատանք 1923 - 1959
Ամուսին Սոֆյա Վոլխովսկայա-Բեկ-Նազարովա
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ստալինյան մրցանակ Կարմիր Աստղի շքանշան ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Լենինի շքանշան Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան և «Պատվո նշան» շքանշան
Կայք IMDb
Hamo Beknazarian Վիքիպահեստում

Համո Բեկնազարյան (մայիսի 19, 1891({{padleft:1891|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:19|2|0}}), Երևան, Ռուսական կայսրություն - ապրիլի 27, 1965({{padleft:1965|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1], Մոսկվա, ՌԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նշանավոր կինոռեժիսոր, սցենարիստ, կինոդերասան։ «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի հիմնադիր։ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ (1935)։ 1914 թվականից նկարահանվել է կինոյում՝ հանդես գալով ավելի քան 70 ֆիլմերում։ Դասվել է ռուսական համր կինոյի աստղերի շարքը։

Կինոօպերատոր Գարուշ Բեկնազարյանի եղբայրն է։

Համո Բեկնազարյանի հուշատախտակը Երևանի Մաշտոցի պողոտայի 54 շենքի պատին

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համո Բեկնազարյանը սովորել է Երևանի, ապա՝ Տաշքենդի գիմնազիաներում, 1918 թվականին ավարտել է Մոսկվայի առևտրի ինստիտուտը։ Երիտասարդ տարիներին եղել է պրոֆեսիոնալ ըմբիշ։ Մարոնի կեղծանունով ելույթներ է ունեցել կրկեսում, մասնակցել միջազգային մրցումների։

1915 թվականից Համո Բեկ կեղծանունով նկարահանվել է Յարոսլավլի, Մոսկվայի կինոստուդիաներում։ Խաղացել է շուրջ 100 դեր։ 1921 թ-ից եղել է Վրաստանի լուսժողկոմատի կինոբաժանմունքի վարիչ, ապա՝ կինոստուդիայի տնօրեն և գեղարվեստական ղեկավար, որտեղ նկարահանել է «Անարգանքի սյան մոտ» (1923 թ.), «Կորսված գանձեր» (1924 թ.), «Նաթելլա» (1925 թ.) կինոնկարները, որոնք աչքի են ընկնում դինամիկ մոնտաժով, արևելյան էկզոտիկ երանգավորումով։

1925 թ-ին հրավիրվել է Երևան և ձեռնամուխ եղել հայկական կինոյի ստեղծմանը։ Նույն թվականին Բեկնազարյանը նկարահանել է «Նամուս» գեղարվեստական ֆիլմը, 1926 թ-ին՝ հայկական առաջին կինոկատակերգությունը՝ «Շոր և Շորշորը»։ Կինոյի համր շրջանի լավագույն գործերից են նաև նրա «Զարե» (1926 թ.), «Խասփուշ» (1927 թ.), «Տունը հրաբխի վրա» (1928 թ.) և այլ կինոնկարներ, որոնք խոշոր ներդրում են կինոարվեստի պատմության մեջ։ Բեկնազարյանը, համադրելով հայ դերասանական դպրոցի և գրականության բնորոշ առանձնահատկությունները, սկզբնավորել է կինեմատոգրաֆիայի ազգային ոճը։ Այդ սկզբունքը կինոռեժիսորը զարգացրել է իր հնչուն կինոնկարներում. դրանցից առաջինը «Պեպո» (1935 թ.) ֆիլմն էր, որը թեմայի խորությամբ, վառ արտահայտչականությամբ և կինոպատումի հզոր ոճով երևույթ էր նաև համաշխարհային կինոարվեստում։ Նրա «Զանգեզուր» (1938 թ.), «Դավիթ Բեկ» (1944 թ.) ֆիլմերը նվիրված են հայ ժողովրդի պատմությանը։

Բեկնազարյանը նկարահանել է նաև փաստավավերագրական ֆիլմեր՝ «Երկրաշարժ Լենինականում» (1926 թ.), «Երկիր Նաիրի» (1930 թ.) և այլն։ «Երկրորդ քարավան» ֆիլմը, որն ամենայն հավանականությամբ դառնալու էր նրա կարիերայի ամենահաջողված ֆիլմը, մնում է անավարտ, քանի որ նկարահանումները կեսից արգելվում են, իսկ նախագիծը՝ փակվում։ Բեկնազարյանը խոր ցավով և կսկիծով լքում է «Հայֆիլմ» կինոստուդիան ու Հայաստանը և սկսում է ֆիլմեր նկարահանել միջինասիական հանրապետություններում (Ադրբեջանում՝ «Սաբուհի», 1941 թ., Ուզբեկստանում՝ «Բնակարանամուտի խնջույք», 1954 թ., Տաջիկստանում՝ «Նասրեդդինը Խոջենթում», 1959 թ., կինոռեժիսոր Էրազմ Քարամյանի հետ)։

Համո Բեկնազարյանը մահացել է 1965 թվականի ապրիլի 27-ին։ Թաղված է Մոսկվայի հայկական գերեզմանատանը՝ կնոջ՝ Սոֆյա Վոլխովսկայա-Բեկ-Նազարովայի շիրիմի մոտ։

Նա իր ազգային ինքնատիպ արվեստով մեծապես նպաստել է հայ կինոյի զարգացմանը։

Բեկնազարյանի կյանքին և ստեղծագործությանն անդրադարձել են հայ և օտարազգի բազմաթիվ կինոգետներ։

Բեկնազարյանը հեղինակ է «Հուշեր դերասանի և կինոռեժիսորի» (1965 թ.՝ ռուսերեն, 1968 թ.՝ հայերեն) գրքի։

Բեկնազարյանի անունով է կոչվել Հայֆիլմ կինոստուդիան։

Համո Բեկնազարյանի ծննդյան 125-ամյակին նվիրված նամականիշ, 2017[2]

2017 թվականի հուլիսի 13-ին շրջանառության մեջ է դրվել նամականիշ՝ նվիրված «Մեծանուն հայեր. Համո Բեկնազարյանի ծննդյան 125-ամյակը» թեմային[2]:

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեժիսորական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դերասանական աշխատանքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 1914 - Էնվեր Փաշա - Թուրքիայի մատնիչը - պահակ
  • 1915 - Փախստականները (Պատերազմի ճահճուտում ) - Յուրի Նագոռնի
  • 1915 - Առևտրական Վոլգինի երեխաները - Միխայիլ Սմիռնով
  • 1915 - Ողբերգություն «Ինքնաթիռում» - առևտրական
  • 1915 - Իմ խարույկը լույս է տալիս մառախուղում - նկարիչ Կրասոտին
  • 1915 - Օլեսյա
  • 1915 - Աշխարհի հեքիաթ - օպերային երգիչ
  • 1915 - Նաբաթովների ընտանիքի ողբերգությունը - հողատեր Վիկուլով
  • 1915 - Կաղ ազնվականը
  • 1916 - Ուրախ կադրիլ- Օրլով
  • 1916 - Աղջիկներ, ում հետ չեն ամուսնանում
  • 1916 - Դիմակով հոգին
  • 1916 - Խորհրդավոր աշխարհը - Զոլոտնիցին, Էսթետների ակումբի նախագահ
  • 1916 - Կոնստանտինոպոլյան ողբերգություն
  • 1916 - Գեղեցիկ ոտիկներ
  • 1916 - Անվեժ արյունը - Պավլիկ Ադրենին
  • 1916 - Ըմբոստ հոգին
  • 1916 - Կրակոտ դևը - իշխան Նիրաձե
  • 1916 - Վտանգավոր տարիք - Ալեքսանդր Ալչևսկի, միլիոնատիրոջ տղան
  • 1916 - Աշխարհի ողբը - դևերի առաջնորդի որդին
  • 1916 - Հաղթված կուռքը - Սոլնցև
  • 1916 - Թույնից քաղցր - Եվգենի
  • 1916 - Լեքոքի ծերությունը - Լեքոքի որդին
  • 1917 - Կիզիչ կրքերի մարդիկ
  • 1917 - Ճերմակում է սպիտակ առագաստը
  • 1917 - Պայքար երջանկության համար
  • 1917 - Մարգարտե պսակը
  • 1917 - Կոմսուհի Տարտանովսկայի հուշերը
  • 1917 - Ննջեցյալները լռում են - օգնական Լևիտով
  • 1917 - Հաղթողներ և հաղթվողներ - բանաստեղծ Հարալդ
  • 1917 - Ավերված տաճարը
  • 1917 - Ռոկամբոլ
  • 1917 - Թագավորական արքունիքի գաղտնիքները (Գրիշկա Ռասպուտինի սպանությունը) - Յուսուպով
  • 1917 - Խավարի ուժերը - Գրիգորի Ռասպուտին - Յուսուպով
  • 1918 - Երեկոյան զոհ - ռումինացի երաժիշտ Վալեսկո
  • 1918 - Եվա - նկարիչ Լեոնիդ
  • 1918 - Մահվան գնացողը - քանդակագործ Իվար
  • 1918 - Սուտը
  • 1918 - Ողբի և ունայնության պարը - Լեոնիդ Վերիգին
  • 1918 - Օրլովների տան խայտառակությունը - գեներալ Օրլովի որդին
  • 1918 - Հայրենիքը - գեներալ Օրլովի որդին
  • 1918 - Ձկնորսը և կուրտիզանուհին- ձկնորս
  • 1918 - Սատանայի սկերցո-ն - սատանա
  • 1918 - Այդպես եղել է, բայց այդպես չի լինի - Սերգեյ Պոպով
  • 1918 - Երեք գող - Կասկարիլյա
  • 1918 - Մեդուզայի ժպիտը - նկարիչ Մորև
  • 1919 - Կյանքի հավիտենական հեքիաթը - կոմս
  • 1919 - Քավության գավաթը - Յակով Արիս
  • 1922 - Սուրամի ամրոցը- Դուրմիշ-խան

Պարգևներ և կոչումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • А. Бек-Назаров։ автобиографический очерк, 1899 - 1959, М., 1964
  • Записки актёра и кинорежиссера, М., 1965

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Քալանթար Կ., Համո Բեկնազարյան, Եր., 1986
  • Вен С., Амо Бек-Назаров, Кинопечать, 1927
  • Вельтман С. А., Бек-Назаров, М.-Л., 1937

Ֆիլմեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Համո Բեկնազարյան, ԵՓՖՍ, 1972 թ

Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Համո Բեկնազարյանի ֆիլմեր

Անարգանքի սյան մոտ (1923) • Կորսված գանձեր (1924) • Նամուս (1925) • Նաթելլա (1926) • Շոր և Շորշոր (1926) • Զարե (1926) • Երկրաշարժ Լենինականում (1926) • Չար ոգի (1927) • Խասփուշ (1927) • Տունը հրաբխի վրա (1928) • Սևիլ (1929) • Կաշի (1930) • Բամբակ (1930) • Երկիր Նաիրի (1930) • Իգդենբու (1930) • Շքանշանով մարդը (1932) • Պեպո (1935) • Զանգեզուր (1938) • Սաբուխի (1941) • Դուստրը (1942) • Դավիթ Բեկ (1943) • Անահիտ (1947) • Արարատյան դաշտի աղջիկը (1949) • Սովետական Հայաստան (1950) • Երկրորդ քարավան (1951) • Բնակարանամուտ (1954) • Նասրեդինը Խոջենտում (1959) •