Սպիտակի երկրաշարժ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սպիտակի երկրաշարժ
##Սպիտակի երկրաշարժ (Հայաստան)
Bullseye1.png
Երկրաշարժի էպիկենտրոնը ցույց տվող քարտեզ
Surb Amenaprkitch.jpeg
Թվական 11:41 տեղի ժամանակով (07:41 UTC), Դեկտեմբերի 7, 1988 թ
Մագնիտուդ 7,0
Հիպոկենտրոնի
խորություն
10 կմ
Էպիկենտրոնի
տեղագրություն
40° հս. լ. 44° ավ. ե. / 40.987° հս. լ. 44.185° աե. ե.
Տուժած երկրներ
(տարածաշրջաններ)
Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն Հայկական ԽՍՀ
Ցունամի ոչ
Տուժածներ 25,000 զոհված, 514,000-ը մնացին անտուն (ըստ մարտի 15-ի 20:00 տեղական ժամանակով)[1]
Տնտեսական վնաս 10 մլրդ USD

Սեյսմոլոգիական բնութագիրը[խմբագրել]

  • Ժամանակը - 1988 թ. դեկտեմբերի 7-ին‚ տեղական ժամանակով 11 անց 41 րոպե ;
  • Էպիկենտրոնը - Սպիտակ քաղաքի մոտ Շիրակամուտ(Նալբանդ)գյուղ(φ=40,9N;λ=440, 2E) ;
  • Ուժգնությունը - էպիկենտրոնում 10 բալ ըստ МSК – 64 սանդղակի ;
  • Մագնիտուդը - 7‚0 ըստ Ռիխտերի սանդղակի ;
  • Հիպոկենտրոնի խորությունը - մոտ 10 կմ ;
  • Գլխավոր ցնցման տևողությունը - մոտ 35-45 վրկ. ;
  • Երկրաշարժի ժամանակ երկրի մակերեսին առաջացած բեկվածքի երկարությունը - մոտ 37 կմ‚ ուղղաձիգ առավելագույն տեղաշարժը - մոտ 2 մ‚ հորիզոնական տեղաշարժը - 0,7-1‚0 մ ։

Ավերման գոտու բնութագիրը[խմբագրել]

  • Վնասի գոտու մակերեսը - 10 000 կմ քառակուսի‚ ուր ապրում էր 1 մլն. բնակիչ ;
  • Ուժեղ ավերման գոտու մակերեսը - 3000 կմ քառակուսի ;
  • Ավերված քաղաքների թիվը - 11
  • Ավերված գյուղերի թիվը - 58
  • Տուժած քաղաքների թիվը - 21
  • Տուժած գյուղերի թիվը - 342
  • Անօթևան մնացածների թիվը - 514000 մարդ։
Երկու երկրաշարժի համեմատում[2]
Սպիտակի երկրաշարժ Լոմա-Փրիետա երկրաշարժ
Թվական դեկտեմբերի 7, 1988 հոկտեմբերի 17, 1989
Ուժգնություն 6.9 7.1
Վայր Հայաստան Հյուսիսային Կալիֆորնիա
Մահացածներ >25,000 67
Վիրավորներ 31,000 2,435
Անօթևան մնացածներ 514,000 7,362
Գույքային վնաս Անհայտ ~7.8 միլիարդ ԱՄՆ դոլար

Մարդկային կորուստները[խմբագրել]

Զոհերի թիվը - 25000‚ այդ թվում՝

Փլատակներից հանվել է կենդանի - 45000 մարդ, հոսպիտալացվել է - 12500 մարդ։ Աղետի գոտուց տարահանվել է 120 հազար մարդ (կանայք‚ ծերեր և երեխաներ)‚ որոնցից 75 հազարը՝ Հայաստանից դուրս, ԽՍՀՄ առողջարաններ։

Ուղիղ նյութական կորուստների արժեքը կազմել է 10 միլիարդ ԱՄՆ դոլար։

Հետևանքները քաղաքաշինության ոլորտում[խմբագրել]

Երկրաշարժի հետևանքով վերանայվեց Հայաստանի սեյսմիկ շրջանացման քարտեզը, նախկին երկու՝ 7 և 8 բալային գոտիների փոխարեն ընդունվեց 1, 2 և 3 գոտիներով քարտեզ, որտեղ սեյսմիկ վտանգը արտահայտված էր ոչ թե բալերով, այլ սպասվելիք երկրաշարժերի մաքսիմոմ արագացումներով։

  • 1 գոտու համար այն 200 սմ/վ2 (մոտավորապես 8 բալ)
  • 2 գոտու համար այն 300 սմ/վ2 (մոտավորապես 8,5 բալ)
  • 3 գոտու համար այն 400 սմ/վ2 (մոտավորապես 9 բալ)

Օրինակ, Երևանը գտնվում է 3 գոտում, այսինքն կարող է տեղի ունենալ 9 բալ ուժգնության երկրաշարժ։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Service, Robert (2003)։ A History of Modern Russia: From Nicholas II to Vladimir Putin։ Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 468–469։ ISBN 0-674-01801-X։ 
  2. Դիրկ Փրոսկե (Dirk Proske), Ռիսկեր և Աղետներ (անգլերեն՝ Risks and Disasters), Ռիսկերի Կատալոգ, Սպրինգեր Բերլին Հայդելբերգ, 2008, էջ 97, ԳՄՍՀ՝ 978-3-540-79554-4։

Արտաքին հղումներ[խմբագրել]