Jump to content

Դուբրովնիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
խորվ.՝ Dubrovnik
Դուբրովնիկ
Դրոշ Զինանշան


La liberté ne se vend pas même pour tout l'or du monde
Դուբրովնիկի պատմական մասը
ԵրկիրԽորվաթիա Խորվաթիա
ՀամայնքԴուբրովնիկ Ներետվա
Հիմնադրված է7-րդ դար թ.
Այլ անվանումներմինչ 1918 թվականը՝ Ռագուզա
Մակերես142,6 կմ², 12,1 կմ²
ԲԾՄ10 մետր
Խոսվող լեզուներխորվաթերեն
Բնակչություն43 770 մարդ (2001)
Ազգային կազմխորվաթներ — 88,39%
Ժամային գոտիUTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ+385 20
Փոստային ինդեքս20 000
Փոստային դասիչ20000[1]
Ավտոմոբիլային կոդDU
Պաշտոնական կայքdubrovnik.hr​(խորվ.)
Դուբրովնիկ (Խորվաթիա)##
Դուբրովնիկ (Խորվաթիա)

Դուբրովնիկ (խորվ.՝ Dubrovnik, պատմական անվանում՝ լատին․՝ Ragusa՝ Ռագուզա), քաղաք Դալմաթիայում, Ադրիատիկ ծովի ափին, Դուբրովաչկա-Ներետվանսկա ժուպանիայի վարչական կենտրոնը, հայտնի միջազգային առողջարան, խոշոր նավահանգիստ։ Քաղաքի բանկչությունը՝ ▼41 562 մարդ (օգոստոսի 31, 2021)[2]։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուբրովնիկը հարուստ պատմությամբ հնագույն քաղաք է։ Սկսած միջնադարյան ժամանակաշրջանից քաղաքի բարգավաճումը հիմնված էր ծովային առևտրի վրա, ինչը թույլատրում էր Դուբրովնիկի հանրապետությանը դառնալ միակ քաղաք-պետությունը Ադրիատիկի արևելքում, որը կարող էր մրցակցել Վենետիկի հետ։ Հմուտ դիվանագիտության և հարստության շնորհիվ քաղաքը տպավորիչ կերպով զարգանում էր 15-16-րդ դարերում։ Դուբրովնիկում ծաղկում էր ապրում արվեստը և գիտությունը, քաղաքը դարձել էր խորվաթական լեզվի և մշակույթի զարգացման կենտրոններից մեկը։ Երկար ժամանակ Դուբրովնիկում ակտիվորեն օգտագործվում էր ներկայումս մեռած դալմաթերենը։

Անվանում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Քաղաքի պատմական մասը

Քաղաքի լատիներեն Ռագուզա անվանումը (լատին․՝ Ragusa, ինչպես նաև լատին․՝ Ragusium), որը մինչև այժմ պահպանվել է իտալերենում, առաջացել է Ադրիատիկ ծովի կղզիներից մեկից, որտեղ հիմնվել էին Էպիդավրումից (ներկայիս Ցավտատ) եկած փախստականները, ովքեր լքել էին իրենց քաղաքը ոչ ավար-սլավոնական ներխուժումից, և ոչ էլ 649 թվականի ավերիչ երկրաշարժից հետո[3]։

Կղզային Ռագուզայի դիմացը՝ ցամաքում, Սրջ լեռան լանջերին, նույն 7-րդ դարում առաջացավ սլավոնական (խորվաթական) բնակավայրը՝ Դուբրովա անվամբ (ի պատիվ շրջակա կաղնու պուրակի)։ Հետագայում այս անվանումը ձևափոխվել է «Դուբրովնիկ»-ի։ Աստիճանաբար, երկու բնակավայրերը միացել են իրար, քաղաքը բաժանող միջագետակը ցամաքեց, և այդ վայրում առաջացել է քաղաքի կենտրոնական Ստրադուն փողոցը։ Քաղաք-պետության հնագույն կարգախոսն է․

Ազատություն կամ մահ։

Դարերի ընթացքում անվան երկու տարբերակներն էլ զուգահեռաբար օգտագործվել են առօրյա լեզվում․ քաղաքը Ռագուզա են անվանել, որպես կանոն, ռոմանական բնակչության ժառանգները, Դուբրովնիկ՝ խորվաթները։ Սակայն, պաշտոնական գործավարության մեջ քաղաքը երկար ժամանակ կոչվել է բացառապես Ռագուզա, չնայած որ ռոմանական ծագմամբ դալմաթերենը, որով խոսում էին Էպիդավրումի փախստականները, գրեթե վերացավ 16-րդ դարում․ պատմականորեն մինչև 15-րդ դարի կեսերը այս վայրերում պաշտոնական լեզուն լատիներեն էր, հետագայում դարձավ իտալերենը։

Դուբրովնիկն առաջին անգամ իր սլավոնական անվամբ հիշատակվում է «Բան Կուլինի կանոնները» աշխատության մեջ։ Սլավոնական տարբերակը պաշտոնապես սկսել է օգտագործվել միայն 1918 թվականից սկսած՝ կապված հարավսլավական տարածքների՝ ավստրիական տիրապետությունից ազատագրման հետ։

Զանգվածային տեսարժան վայրեր և տուրիզմ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի հովանավորն է Սուրբ Վլահոն (Սուրբ Վլասիհ), որի արձանները կարելի է տեսնել քաղաքում ողջ տարածքում։ Նրա նշանակությունը համեմատելի է Վենետիկի Սուրբ Մարկոս ավետարանչի հետ։ Քաղաքի ամենախոշոր եկեղեցիներից մեկը կոչվում է Սուրբ Վլասի պատվին։ Փետրվարի 3-ը նշվում է որպես Սուրբ Վլահոյի տոն։ Ամեն տարի Դուբրովնիկում այս տոնը նշվում է մատուռի, զորահանդեսների և բազմօրյա տոնակատարությունների միջոցով[4][5][6]։

Դուբրովնիկը հաճախ անվանում են «քարից և լույսից քաղաք»։ Նրա հզոր պարիսպները, հին դարպասներն ու նեղ փողոցները պահպանում են Եվրոպական քաղաքակրթության պատմությունը։ Այստեղ նկարահանվել են «Գահերի խաղը» սերիալի տեսարանները, իսկ պաշպանիչ պարիսպներով զբոսանքը հնարավորություն է տալիս զգալ հնության շունչը։ Հին քաղաքը ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ցանկում և համարվում է աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքներից մեկը[7]։ Հավանաբար, քաղաքը հպարտանում է բազմաթիվ հին շինություններով, ինչպիսիք են Տրեստենոյի դենդրարումը՝ աշխարհի ամենահին դենդրարումը, կառուցված 1492 թ.-ից առաջ[8]։ Բացի այդ՝ Դուբրովնիկում, ֆրանսիսկյան վանքում, գտնվում է Եվրոպայում երրորդ ամենահին դեղատունը և ամենահին գործողներից մեկը, հիմնադրված 1317 թվականին[9][10][11][12]։

Տուրիստական բազմաթիվ ուղղություններից մի քանիսը հրապարակի լողափերն են։ Բանյե՝ Դուբրովնիկի գլխավոր հանրային լողափը, հանդիսանում է Eastwest Beach Club ակումբի տուն։ Կայ նաև Կոպակաբանա լողափը՝ Լապադ թերակղզու քարքարոտ լողափը, որը ստացել է իր անունը՝ Ռիո դե Ժանեյրոյի համեմատաբար հայտնի լողափի պատվին։

2018 թվականի դրությամբ քաղաքը ստիպված եղավ ձեռնարկել քայլեր զբոսաշրջիկների չափազանց մեծ քանակություն նվազեցնելու համար, հատկապես Հին քաղաքում։ Օդային խցանման դեմ պայքարի ճանապարհներից մեկը եղել է նավարկային ժամանման և մեկնման ժամանակերի փոփոխումը ` այցելուների ավելի հավասարաչափ բաշխման նպատակով ամբողջ շաբաթվա ընթացքում։

Կես Renaissance դարի շինություններից մի քանիսն են պահպանվել Դուբրովնիկում 1667 թվականի երկրաշարժից, սակայն դրանց բավական քանակն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալ քաղաքի ճարտարապետական ժառանգությանը[13][14][15]։ Ամենանշանակալից Renaissance դարաշրջանի հուշարձանը համարվում է Սպոնզա պալատը, կառուցված 16-րդ դարում և ներկայումս օգտագործվում է Ազգային արխիվի կարած։ Ռեկտորի պալատը ներկայացնում է գոթիկական և Renaissance ոճերի համադրությամբ շինություն, որը զարդարված է փարթամ կափիտելներով և հարուստ զարդարված աստիճանաշարքով։ Հիմա այստեղ գործում է թանգարան։ Նրա դիմապատկերը պատկերված է 50 հայացքներով կորատական կունի արկղի հակառակ կողմում, որը թողարկվել է 1993 և 2002 թվականներին։ Սուրբ Փրկչի եկեղեցին ևս Renaissance դարաշրջանի հուշարձան է, ինչպես նաև հաճախ այցելվող Ֆրանսիսկյան եկեղեցին և վանքը։ Ֆրանսիսկյան վանքի գրադարանը բաժին է կազմում 30,000 գրքույկներ, 216 ինկունաբուլ և 1500 արժեքավոր ձեռագրային փաստաթղթեր։ Պահպանված ցուցանմուշների մեջ են՝ արծաթե արծաթապատ խաչը և 15-րդ դարի արծաթե կադիրո (բուրմունքաման), 18-րդ դարի Իսրայելից խաչափայտ, Բեռնարդինո Գուչետիչի (1541) մարտիրոլոգը և լուսավորված սաղմոսներ։

Սուրբ Վլասի եկեղեցին կառուցվել է 18-րդ դարում՝ Դուբրովնիկի տիրակալին նվիրված։ Դուբրովնիկի բարոկկո տաճարը կառուցվել է 18-րդ դարում և իր մեջ պահում է Սուրբ Վլասի անոթները։ Քաղաքային Դոմինիկյան վանքը արտաքին տեսքով հիշեցնում է ամրոց, իսկ ներսում տեղակայված է արվեստի թանգարան ու գոթիկո-ռոմանական եկեղեցի։ Դոմինիկյան վանքում կա գրադարան՝ 216 ինկունաբուլների, պատկերազարդ ձեռագրերի, արխիվի և արվեստի հավաքածուի հետ։

Դուբրովնիկի բնութագրող հուշարձանը նրա պաշպանիչ պարիսպներն են, որոնք մագլցում են գրեթե 2 կիլոմետր (1.2 մղոն) երկարությամբ քաղաքի շուրջ։ Պարիսպների հաստությունը ցամաքային կողմում կազմում է 4-ից 6 մետր (13-20 ոտնաչափ), սակայն ծովային կողմը զգալիորեն ավելի բարակ է։ Եղած աշտարակների և աշտարակների համակարգը նախատեսված էր պաշտպանելու խոցելի քաղաքը։ Դուբրովնիկի պարիսպները նաև ծառայել են որպես հանրահայտ HBO հեռուստասերիալ «Գահերի խաղի» ֆանտաստիկ քաղաքի՝ Թագավորական Բայի նկարահանումների վայր։ 2018 թվականին պարիսպները այցելել են 1.3 միլիոն մարդ։

Պատկերասրահ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիմա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Դուբրովնիկի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 18.4
(65.1) 		24.1
(75.4) 		23.0
(73.4) 		26.3
(79.3) 		29.5
(85.1) 		35.3
(95.5) 		35.3
(95.5) 		36.7
(98.1) 		33.5
(92.3) 		28.0
(82.4) 		24.6
(76.3) 		20.2
(68.4) 		36.7
(98.1)
Միջին բարձր °C (°F) 12.3
(54.1) 		12.6
(54.7) 		14.4
(57.9) 		16.9
(62.4) 		21.5
(70.7) 		25.3
(77.5) 		28.2
(82.8) 		28.5
(83.3) 		25.1
(77.2) 		21.1
(70) 		16.6
(61.9) 		13.4
(56.1) 		19.66
(67.38)
Միջին ցածր °C (°F) 6.6
(43.9) 		6.8
(44.2) 		8.4
(47.1) 		11.0
(51.8) 		15.3
(59.5) 		18.9
(66) 		21.4
(70.5) 		21.6
(70.9) 		18.4
(65.1) 		14.9
(58.8) 		10.7
(51.3) 		7.8
(46) 		13.48
(56.26)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −3.6
(25.5) 		−5.2
(22.6) 		−4.0
(24.8) 		3.8
(38.8) 		5.2
(41.4) 		11.2
(52.2) 		14.1
(57.4) 		14.1
(57.4) 		8.5
(47.3) 		4.5
(40.1) 		−1.0
(30.2) 		−3.2
(26.2) 		−5.2
(22.6)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 98.3
(3.87) 		97.9
(3.854) 		93.1
(3.665) 		91.4
(3.598) 		70.1
(2.76) 		44.0
(1.732) 		28.3
(1.114) 		72.5
(2.854) 		86.1
(3.39) 		120.1
(4.728) 		142.3
(5.602) 		119.8
(4.717) 		1063,9
(41,884)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ {{{միավոր տեղումների օրեր}}}) 11.2 11.2 11.2 12.0 9.4 6.4 4.7 5.1 7.2 10.8 12.4 12.0 113.6
Միջին ամսական արևային ժամ 127.1 130.0 167.4 201.0 263.5 306.0 353.4 334.8 261.0 213.9 117.0 99.2 2574,3
աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}}

Երդումնեղբայր քաղաքներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ List of Croatian settlements and delivery post offices — 2022.
  2. ↑ Popis stanovništva, kućanstava i stanova 2021. – stanovništvo prema starosti i spolu po naseljima, 2021 Croatian census: population data by age, sex, settlement — Croatian Bureau of Statistics, 2022.
  3. ↑ Ի դեպ, ադրիատիկ Ռագուզան ունի նաև իր անվանակիցը՝ Սիցիլական Ռագուզան։
  4. ↑ «Dubrovnik's Unique Festivals». www.dubrovniksungardens.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  5. ↑ «Dubrovnik The Feast of Saint Blaise». croatiaexperience.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  6. ↑ «Croatia Holidays and Festivals». www.iexplore.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  7. ↑ «Couples trip planner». layla.ai. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  8. ↑ «A Guide To The Game Of Thrones Locations In Dubrovnik». www.cuddlynest.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  9. ↑ «Old Pharmacy at Franciscan Monastery». www.dubrovnik-travel.net. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  10. ↑ «Where is the oldest pharmacy in the world?». the-winged-bone.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  11. ↑ «Discover Dubrovnik's Ancient Franciscan Monastery Pharmacy». tourismattractions.net. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  12. ↑ «Dubrovnik, Croatia: A mysterious 700-year-old pharmacy hidden inside a monastery». www.smh.com.au. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  13. ↑ «Explore Dubrovnik - Croatia Taxi». www.croatia-taxi-transfers.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  14. ↑ «Old City of Dubrovnik». www.spottinghistory.com. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  15. ↑ «Dubrovnik (Croatia) - Organization of World Heritage Cities». www.ovpm.org. Վերցված է 2025 թ․ հոկտեմբերի 25-ին.
  16. ↑ 16,00 16,01 16,02 16,03 16,04 16,05 16,06 16,07 16,08 16,09 «O Dubrovniku». dubrovnik.hr (Croatian). Grad Dubrovnik. Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ օգոստոսի 1-ին. Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 23-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  17. ↑ «Twin Towns - Graz Online - English Version». www.graz.at. Արխիվացված է օրիգինալից 2010 թ․ հունվարի 31-ին. Վերցված է 2010 թ․ հունվարի 5-ին.
  18. ↑ «Vancouver and Dubrovnik to establish a sister-city relationship». Croatian Times. 2013 թ․ փետրվարի 13. Արխիվացված է օրիգինալից 2013 թ․ ապրիլի 24-ին. Վերցված է 2018 թ․ հունիսի 29-ին.

Գրականություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • «Ragusa», Bradshaw's Hand-Book to the Turkish Empire, vol. 1: Turkey in Europe, London: W.J. Adams, c. 1872
  • David Kay (1880), «Principal Towns: Ragusa», Austria-Hungary, Foreign Countries and British Colonies, London: Sampson Low, Marston, Searle, & Rivington
  • R. Lambert Playfair (1892). «Ragusa». Handbook to the Mediterranean (3rd ed.). London: J. Murray.
  • «Ragusa». Austria-Hungary, Including Dalmatia and Bosnia. Leipzig: Karl Baedeker. 1905. OCLC 344268.
  • F. K. Hutchinson (1909). «Ragusa». Motoring in the Balkans. Chicago: McClurg & Co. OCLC 8647011.
  • Trudy Ring, ed. (1996). «Dubrovnik». Southern Europe. International Dictionary of Historic Places. Vol. 3. Fitzroy Dearborn. OCLC 31045650.
Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Դուբրովնիկ» հոդվածին։
Ֆոտո, վիդեո և աուդիո
Թեմատիկ կայքեր
Բառարաններ և հանրագիտարաններ
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 459)։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Դուբրովնիկ&oldid=10478345» էջից