Դուբրովնիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
խորվ.՝ Dubrovnik
Դուբրովնիկ
Դրոշ Զինանշան
Republic of Dubrovnik Flag.png Dubrovnik grb.svg

Casco viejo de Dubrovnik, Croacia, 2014-04-14, DD 11.JPG
Դուբրովնիկի պատմական մասը
Կոորդինատներ: 42°39′0″ հս․ լ. 18°4′0″ ավ. ե. / 42.65000° հս․. լ. 18.06667° ավ. ե. / 42.65000; 18.06667
Երկիր Խորվաթիա Խորվաթիա
Հիմնադրված է 7-րդ դար թ.
Այլ անվանումներ մինչ 1918 թվականը՝ Ռագուզա
Մակերես 143,35 կմ²
ԲԾՄ 3±1 մետր
Խոսվող լեզուներ խորվաթերեն
Բնակչություն 43 770 մարդ (2001)
Ազգային կազմ խորվաթներ — 88,39%
Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ +385 20
Փոստային ինդեքս 20 000
Փոստային ինդեքսներ 20000
Պաշտոնական կայք dubrovnik.hr
##Դուբրովնիկ (Խորվաթիա)
Red pog.png

Դուբրովնիկ (խորվ.՝ Dubrovnik, պատմական անվանում՝ լատ.՝ RagusaՌագուզա), քաղաք Դալմաթիայում, Ադրիատիկ ծովի ափին, Դուբրովաչկա-Ներետվանսկա ժուպանիայի վարչական կենտրոնը, հայտնի միջազգային առողջարան, խոշոր նավահանգիստ։ Քաղաքի բանկչությունը՝ 43 770 մարդ (2001)։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուբրովնիկը հարուստ պատմությամբ հնագույն քաղաք է։ Սկսած միջնադարյան ժամանակաշրջանից քաղաքի բարգավաճումը հիմնված էր ծովային առևտրի վրա, ինչը թույլատրում էր Դուբրովնիկի հանրապետությանը դառնալ միակ քաղաք-պետությունը Ադրիատիկի արևելքում, որը կարող էր մրցակցել Վենետիկի հետ։ Հմուտ դիվանագիտության և հաստության շնորհիվ քաղաքը տպավորիչ կերպով զարգանում էր 15-16-րդ դարերում։ Դուբրովնիկում ծաղկում էր ապրում արվեստը և գիտությունը, քաղաքը դարձել էր խորվաթական լեզվի և մշակույթի զարգացման կենտրոններից մեկը։ Երկար ժամանակ Դուբրովնիկում ակտիվորեն օգտագործվում էր ներկայումս մեռած դալմաթերենը։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի պատմական մասը

Քաղաքի լատիներեն Ռագուզա անվանումը (լատ.՝ Ragusa, ինչպես նաև լատ.՝ Ragusium), որը մինչև այժմ պահպանվել է իտալերենում, առաջացել է Ադրիատիկ ծովի կղզիներից մեկից, որտեղ հիմնվել էին Էպիդավրումից (ներկայիս Ցավտատ) եկած փախստականները, ովքեր լքել էին իրենց քաղաքը ոչ ավար-սլավոնական ներխուժումից, և ոչ էլ 649 թվականի ավերիչ երկրաշարժից հետո[1]։

Կղզային Ռագուզայի դիմացը՝ ցամաքում, Սրջ լեռան լանջերին, նույն 7-րդ դարում առաջացավ սլավոնական (խորվաթական) բնակավայրը՝ Դուբրովա անվամբ (ի պատիվ շրջակա կաղնու պուրակի)։ Հետագայում այս անվանումը ձևափոխվել է «Դուբրովնիկ»-ի։ Աստիճանաբար, երկու բնակավայրերը միացել են իրար, քաղաքը բաժանող միջագետակը ցամաքեց, և այդ վայրում առաջացել է քաղաքի կենտրոնական Ստրադուն փողոցը։ Քաղաք-պետության հնագույն կարգախոսն է․

Aquote1.png Ազատություն կամ մահ։ Aquote2.png

Դարերի ընթացքում անվան երկու տարբերակներն էլ զուգահեռաբար օգտագործվել են առօրյա լեզվում․ քաղաքը Ռագուզա են անվանել, որպես կանոն, ռոմանական բնակչության ժառանգները, Դուբրովնիկ՝ խորվաթները։ Սակայն, պաշտոնական գործավարության մեջ քաղաքը երկար ժամանակ կոչվել է բացառապես Ռագուզա, չնայած որ ռոմանական ծագմամբ դալմաթերենը, որով խոսում էին Էպիդավրումի փախստականները, գրեթե վերացավ 16-րդ դարում․ պատմականորեն մինչև 15-րդ դարի կեսերը այս վայրերում պաշտոնական լեզուն լատիներեն էր, հետագայում դարձավ իտալերենը։

Դուբրովնիկն առաջին անգամ իր սլավոնական անվամբ հիշատակվում է «Բան Կուլինի կանոնները» աշխատության մեջ։ Սլավոնական տարբերակը պաշտոնապես սկսել է օգտագործվել միայն 1918 թվականից սկսած՝ կապված հարավսլավական տարածքների՝ ավստրիական տիրապետությունից ազատագրման հետ։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուբրովնիկի կլիմայական տվյալները
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ Տարի
Ռեկորդային բարձր °C (°F) 18.4
(65.1)
24.1
(75.4)
23.0
(73.4)
26.3
(79.3)
29.5
(85.1)
35.3
(95.5)
35.3
(95.5)
36.7
(98.1)
33.5
(92.3)
28.0
(82.4)
24.6
(76.3)
20.2
(68.4)
36.7
(98.1)
Միջին բարձր °C (°F) 12.3
(54.1)
12.6
(54.7)
14.4
(57.9)
16.9
(62.4)
21.5
(70.7)
25.3
(77.5)
28.2
(82.8)
28.5
(83.3)
25.1
(77.2)
21.1
(70)
16.6
(61.9)
13.4
(56.1)
19.66
(67.38)
Միջին ցածր °C (°F) 6.6
(43.9)
6.8
(44.2)
8.4
(47.1)
11.0
(51.8)
15.3
(59.5)
18.9
(66)
21.4
(70.5)
21.6
(70.9)
18.4
(65.1)
14.9
(58.8)
10.7
(51.3)
7.8
(46)
13.48
(56.26)
Ռեկորդային ցածր °C (°F) −3.6
(25.5)
−5.2
(22.6)
−4.0
(24.8)
3.8
(38.8)
5.2
(41.4)
11.2
(52.2)
14.1
(57.4)
14.1
(57.4)
8.5
(47.3)
4.5
(40.1)
−1.0
(30.2)
−3.2
(26.2)
−5.2
(22.6)
Տեղումներ մմ (դյույմ) 98.3
(3.87)
97.9
(3.854)
93.1
(3.665)
91.4
(3.598)
70.1
(2.76)
44.0
(1.732)
28.3
(1.114)
72.5
(2.854)
86.1
(3.39)
120.1
(4.728)
142.3
(5.602)
119.8
(4.717)
1 063,9
(41,884)
Միջ. տեղումների օրեր (≥ {{{միավոր տեղումների օրեր}}}) 11.2 11.2 11.2 12.0 9.4 6.4 4.7 5.1 7.2 10.8 12.4 12.0 113.6
Միջին ամսական արևային ժամ 127.1 130.0 167.4 201.0 263.5 306.0 353.4 334.8 261.0 213.9 117.0 99.2 2 574,3
աղբյուր: {{{աղբյուր 1}}}

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Ի դեպ, ադրիատիկ Ռագուզան ունի նաև իր անվանակիցը՝ Սիցիլական Ռագուզան։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]