Շիբենիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
Շիբենիկ
խորվ.՝ Šibenik
Դրոշ Զինանշան
Sibenik flag.JPG Sibenik coat of arms.jpg

Šibenik.JPG
Կոորդինատներ: 43°44′2″ հս․ լ. 15°53′44″ ավ. ե. / 43.73389° հս․. լ. 15.89556° ավ. ե. / 43.73389; 15.89556
Երկիր Խորվաթիա Խորվաթիա
Հիմնադրված է 1298 թ.
Մակերես 459,00 կմ²
ԲԾՄ 0±1 մետր
Բնակչություն 46 332 մարդ (2011)
Ժամային գոտի Կենտրոնական եվրոպական ժամանակ
Հեռախոսային կոդ 022
Փոստային ինդեքսներ 22
Ավտոմոբիլային կոդ ŠI
Պաշտոնական կայք sibenik.hr
##Շիբենիկ (Խորվաթիա)
Red pog.png

Շիբենիկ (իտալ.՝ Sebenico, գերմ.՝ Sibenning), քաղաք Խորվաթիայում: Գտնվում է Ադրիատիկ ծովի ափի կենտրոնական մասում: Շիբենիկ Կնին ժուպանության մայրաքաղաքն է: Բնակչությունը 37.060 մարդ է (2001):

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է խոր ծովածոցի ափին, ուր թափվում է Կրկա գետը:

Շիբենիկը գտնվում է Տրոգիր և Զադար քաղաքների միջև: Քաղաքը կանոնավոր ավտոբուսային երթուղով կապված է Խորվաթիայի խոշորագույն քաղաքների հետ, իսկ նավային հաղորդակցությամբ` հարևան կղզիների հետ (Զլարին, Ժիրիե):

Քաղաքի անմիջական հարևանությամբ գտնվում է Կրկա ազգային պարկը:

Շիբենիկի մայր տաճարն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիբենիկի վայրում հնուց եղել է բնակավայր, սակայն իր ներկայիս անունով քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1066 թվականին: 1928 թվականին Շիբենիկը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ` դառնալով թեմի կենտրոնը: Ինչպես Դալմաթիայի ամբողջ ափը, Շիբենիկը ևս 1412 թվականին անցել է Վենետիկի հանրապետությանը, իսկ 15-16-րդ դարերում բազմիցս ենթարկվել է թուրքերի հարձակմանը` կարողանալով, սակայն, պահել իր անկախությունը[1]:

1797 թվականին Վենետիկի հանրապետության անկումից հետո Շիբենիկը ողջ Դալմաթիայի պես անցել է Ավստրիային: Կարճ ժամանակով լինելով Ֆրանսիայի ենթակայության տակ` 1813 թվականին այն կրկին անցել է ավստրիական տիրապետությանը:

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Շիբենիկն օկուպացվել է Իտալիայի կողմից, իսկ պատերազմից հետո մտել Հարավսլավիայի թագավորության կազմի մեջ[2]: 1941 թվականին Շիբենիկը գերմանական ազգայնականների աջակցությամբ կրկին օկուպացվել է իտալացիների կողմից: Պատերազմից հետո Շիբենիկը Խորվաթիայի կազմում մտել է Հարավսլավիայի մեջ:

1991 թվականին Խորվաթիայի անկախության հռչակումից հետո Շիբենիկը մտել է նրա կազմի մեջ:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Շիբենիկի տաճար, 15-րդ դարի կաթոլիկ յուրահատուկ տաճար է, խորվաթ միջնադարյան նշանավոր երկու ճարտարապետների` Յուրայ Դալմաթացու և Նիկոլայ Ֆիորենտացու համատեղ նախագիծը[3]: Տաճարը կառուցված է սպիտակ քարի ամբողջական հատվածներից, զարդարված 74 գլուխներով, Յուրայ Դալմաթինցու ժամանակակիցների նկարներով: 2000 թվականին տաճարն ընդգրկվել է համաշխարհային ժառանգության ցուցակում:
  • Սուրբ Նիկոլայի ամրոց - կառուցվել է 16-րդ դարում ոչ մեծ կղզու վրա քաղաքը ծովի կողմից պաշտպանելու համար:
  • Սուրբ Անե տաճար - գտնվում է քաղաքի վրա հառնող բլրի վրա: Նրանից բացվում է քաղաքի անկրկնելի համայնապատկեր:
  • Քաղաքապետարանի շենք - կառուցված է վերածննդի ոճով, ունի գեղեցիկ կամարաշար:
  • Ֆրանցիսկյանների մենաստան - նախկին մենաստանի տեղում ներկայումս միջնադարյան հրատարակություններին նվիրված թանգարան է:
  • Սուրբ Բարբարայի տաճար - 15-րդ դարի եկեղեցի: Ներկայումս այնտեղ գործում է միջնադարյան եկեղեցական արվեստի մշտական ցուցահանդես:
  • Արքեպիսկոպոսի պալատ - գտնվում է Շիբենիկի տաճարի հարևանությամբ: Կառուցվել է 15-րդ դարի կեսին:
  • Յուրայ Դալմաթինցու արձան - գտնվում է տաճարի հրապարակում:
  • Իշխանական պալատ - ներկայումս քաղաքային թանգարան է:

Նշանավոր բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ջորջո Սկյավոնե (1436—1504) - Վերածննդի շրջանի իտալացի նկարիչ` խորվաթական ծագմամբ:
  • Արսեն Դեդիչ (1938—2015) - սերբական ծագմամբ խորվաթ բանաստեղծ, շանսոնիե:
  • Նիկոլայ Տավելիչ (1340-1391) - Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու նահատակ, Խորվաթիայի հովանավոր սուրբ:
  • Յուրայ Դալմաթացի (1410-1473) - ճարտարապետ, քանդակագործ:
  • Յուրայ Շիժգորիչ (1420-1509) - բանաստեղծ:
  • Անտուն Վրանչիչ (1504-1573) - գրող, պատմաբան, դիվանագետ:
  • Ֆաուստ Ֆերուզի (1853-1934) - իտալացի նկարիչ:
  • Ալեքսանդր Պետրովիչ (ծնվ. 1959) - բասկետբոլիստ:
  • Դրաժեն Պետրովիչ (1964-1993) - բասկետբոլիստ:
  • Մաքսիմ Մրվիցա (ծնվ. 1975) - դաշնակահար:
  • Գորան Վիշնիչ (ծնվ. 1972) - խորվաթական ծագումով ամերիկացի դերասան:
  • Իգոր Ցուկրով (ծնվ. 1984) - խորվաթ երգիչ:
  • Անտե Ռուկավինա (ծնվ. 1986) - ֆուտբոլիստ:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Foster, Jane (2004). Footprint Croatia, Footprint Handbooks, 2nd ed. p. 218. ISBN 1-903471-79-6
  2. Die postalischen Abstempelungen auf den österreichischen Postwertzeichen-Ausgaben 1867, 1883 und 1890, Wilhelm KLEIN, 1967
  3. Foster, Jane (2004). Footprint Croatia, Footprint Handbooks, 2nd ed. p. 218. ISBN 1-903471-79-6

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]