Շիբենիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Բնակավայր
խորվ.՝ Šibenik[1][2]
Դրոշ Զինանշան

ԵրկիրԽորվաթիա Խորվաթիա
Հիմնադրված է860 թ.
Մակերես399,5 կմ², 44,1 կմ²
ԲԾՄ0±1 մետր
Բնակչություն42 599 մարդ (օգոստոսի 31, 2021)[3]
Ժամային գոտիԿենտրոնական եվրոպական ժամանակ
Հեռախոսային կոդ022
Փոստային դասիչ22 000
Ավտոմոբիլային կոդŠI
Պաշտոնական կայքsibenik.hr(խորվ.)
Շիբենիկ (Խորվաթիա)##
Շիբենիկ (Խորվաթիա)

Շիբենիկ (իտալ.՝ Sebenico, գերմ.՝ Sibenning), քաղաք Խորվաթիայում։ Գտնվում է Ադրիատիկ ծովի ափի կենտրոնական մասում։ Շիբենիկ Կնին ժուպանության մայրաքաղաքն է։ Բնակչությունը 37.060 մարդ է (2001)։

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքը գտնվում է խոր ծովածոցի ափին, ուր թափվում է Կրկա գետը։

Շիբենիկը գտնվում է Տրոգիր և Զադար քաղաքների միջև։ Քաղաքը կանոնավոր ավտոբուսային երթուղով կապված է Խորվաթիայի խոշորագույն քաղաքների հետ, իսկ նավային հաղորդակցությամբ` հարևան կղզիների հետ (Զլարին, Ժիրիե)։

Քաղաքի անմիջական հարևանությամբ գտնվում է Կրկա ազգային պարկը։

Շիբենիկի մայր տաճարն ընդգրկված է ՅՈՒՆԵՍԿՕՀամաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիբենիկի վայրում հնուց եղել է բնակավայր, սակայն իր ներկայիս անունով քաղաքն առաջին անգամ հիշատակվել է 1066 թվականին։ 1928 թվականին Շիբենիկը ստացել է քաղաքի կարգավիճակ` դառնալով թեմի կենտրոնը։ Ինչպես Դալմաթիայի ամբողջ ափը, Շիբենիկը ևս 1412 թվականին անցել է Վենետիկի հանրապետությանը, իսկ 15-16-րդ դարերում բազմիցս ենթարկվել է թուրքերի հարձակմանը` կարողանալով, սակայն, պահել իր անկախությունը[4]։

1797 թվականին Վենետիկի հանրապետության անկումից հետո Շիբենիկը ողջ Դալմաթիայի պես անցել է Ավստրիային։ Կարճ ժամանակով լինելով Ֆրանսիայի ենթակայության տակ` 1813 թվականին այն կրկին անցել է ավստրիական տիրապետությանը։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Շիբենիկն օկուպացվել է Իտալիայի կողմից, իսկ պատերազմից հետո մտել Հարավսլավիայի թագավորության կազմի մեջ[5]։ 1941 թվականին Շիբենիկը գերմանական ազգայնականների աջակցությամբ կրկին օկուպացվել է իտալացիների կողմից։ Պատերազմից հետո Շիբենիկը Խորվաթիայի կազմում մտել է Հարավսլավիայի մեջ։

1991 թվականին Խորվաթիայի անկախության հռչակումից հետո Շիբենիկը մտել է նրա կազմի մեջ։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիբենիկի տաճար
  • Շիբենիկի տաճար, 15-րդ դարի կաթոլիկ յուրահատուկ տաճար է, խորվաթ միջնադարյան նշանավոր երկու ճարտարապետների` Յուրայ Դալմաթացու և Նիկոլայ Ֆիորենտացու համատեղ նախագիծը[4]։ Տաճարը կառուցված է սպիտակ քարի ամբողջական հատվածներից, զարդարված 74 գլուխներով, Յուրայ Դալմաթինցու ժամանակակիցների նկարներով։ 2000 թվականին տաճարն ընդգրկվել է համաշխարհային ժառանգության ցուցակում։
  • Սուրբ Նիկոլայի ամրոց - կառուցվել է 16-րդ դարում ոչ մեծ կղզու վրա քաղաքը ծովի կողմից պաշտպանելու համար։
  • Սուրբ Անե տաճար - գտնվում է քաղաքի վրա հառնող բլրի վրա։ Նրանից բացվում է քաղաքի անկրկնելի համայնապատկեր։
  • Քաղաքապետարանի շենք - կառուցված է վերածննդի ոճով, ունի գեղեցիկ կամարաշար։
  • Ֆրանցիսկյանների մենաստան - նախկին մենաստանի տեղում ներկայումս միջնադարյան հրատարակություններին նվիրված թանգարան է։
  • Սուրբ Բարբարայի տաճար - 15-րդ դարի եկեղեցի։ Ներկայումս այնտեղ գործում է միջնադարյան եկեղեցական արվեստի մշտական ցուցահանդես։
  • Արքեպիսկոպոսի պալատ - գտնվում է Շիբենիկի տաճարի հարևանությամբ։ Կառուցվել է 15-րդ դարի կեսին։
  • Յուրայ Դալմաթինցու արձան - գտնվում է տաճարի հրապարակում։
  • Իշխանական պալատ - ներկայումս քաղաքային թանգարան է։

Նշանավոր բնակիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ջորջո Սկյավոնե (1436-1504) - Վերածննդի շրջանի իտալացի նկարիչ` խորվաթական ծագմամբ։
  • Արսեն Դեդիչ (1938—2015) - սերբական ծագմամբ խորվաթ բանաստեղծ, շանսոնիե։
  • Նիկոլայ Տավելիչ (1340-1391) - Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու նահատակ, Խորվաթիայի հովանավոր սուրբ։
  • Յուրայ Դալմաթացի (1410-1473) - ճարտարապետ, քանդակագործ։
  • Յուրայ Շիժգորիչ (1420-1509) - բանաստեղծ։
  • Անտուն Վրանչիչ (1504-1573) - գրող, պատմաբան, դիվանագետ։
  • Ֆաուստ Ֆերուզի (1853-1934) - իտալացի նկարիչ։
  • Ալեքսանդր Պետրովիչ (ծնվ. 1959) - բասկետբոլիստ։
  • Դրաժեն Պետրովիչ (1964-1993) - բասկետբոլիստ։
  • Մաքսիմ Մրվիցա (ծնվ. 1975) - դաշնակահար։
  • Գորան Վիշնիչ (ծնվ. 1972) - խորվաթական ծագումով ամերիկացի դերասան։
  • Իգոր Ցուկրով (ծնվ. 1984) - խորվաթ երգիչ։
  • Անտե Ռուկավինա (ծնվ. 1986) - ֆուտբոլիստ։

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. https://www.sibenik.hr/
  2. Brozović D., Ladan T. Hrvatska enciklopedija (хорв.)LZMK, 1999. — 9272 p. — ISBN 978-953-6036-31-8
  3. Popis stanovništva, kućanstava i stanova 2021. – stanovništvo prema starosti i spolu po naseljima, 2021 Croatian census: population data by age, sex, settlementCroatian Bureau of Statistics, 2022.
  4. 4,0 4,1 Foster, Jane (2004). Footprint Croatia, Footprint Handbooks, 2nd ed. p. 218. ISBN 1-903471-79-6
  5. Die postalischen Abstempelungen auf den österreichischen Postwertzeichen-Ausgaben 1867, 1883 und 1890, Wilhelm KLEIN, 1967

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]