Խորվաթիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Republika Hrvatska
Խորվաթիայի Հանրապետություն
Խորվաթիայի դրոշ
Դրոշ
Խորվաթիայի զինանշանը
Զինանշան
Ազգային օրհներգ՝
Lijepa naša domovino
Խորվաթիայի դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Զագրեբ
Պետական լեզուներ խորվաթերեն
Տարածք
 -  Ընդհանուր 56,542 կմ² 
 -  Ջրային (%) 0.2
Բնակչություն
 -  2007 նախահաշիվը 4,493,312 
 -  2001 մարդահամարը 4,437,460 
 -  Խտություն 81 /կմ² 
208 /մղոն²
Դրամական միավոր կունա (HRK)
Ժամային գոտի (UTC+1)
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+2)
Վերին մակարդակի ազգային դոմենն .hr
Հեռախոսային կոդ +385

Խորվաթիա (խորվ.՝ Republika Hrvatska [xř̩ʋaːtskaː]), պետություն Եվրոպայում, ունիտար պառլամենտական հանրապետություն է, բալկանյան, միջերկրածովյան երկիր է։ Մայրաքաղաքը և ամենախոշոր քաղաքն է Զագրեբը։ Խորվաթիայի տարածքը կազմում է 56 594 կմ2։ Բնակչությունը 4.48 միլիոն է, որի մեծ մասը խորվաթներ են, հիմնական կրոնը՝ կաթոլիկությունը։ 2013 թ. հուլիսի 1-ին միանալով Եվրամիությանը՝ Խորվաթիան դարձավ նրա 28-րդ անդամ երկիրը։

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումը (սերբախորվաթերեն՝ Hrvatska) ստացել է խորվաթ ժողովրդի անունից[1]։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Խորվաթիայում է սկիզբ առել փողկապ կրելու սովորույթը, իսկ որոշ լեզուներ «փողկապ» բառը վերցրել են խորվաթերենից։ Երեսնամյա պատերազմի տարիներին ֆրանսիացիներին դուր է եկել այն, թե ինչպես են խորվաթ հեծյալները շարֆերը կապում իրենց վզին։ Պատմում են, որ ֆրանսիացիները, մատնացույց անելով խորվաթների կրծքավանդակը, հարցրել են՝ «Ի՞նչ է սա», նկատի ունենալով շարֆը։ Խորվաթները կարծել են, թե հարցնում են՝ «Ո՞վ ես դու» ու պատասխանել են՝ «Խորվաթ»։ Այդպես է առաջացել ֆրանսերեն «Cravate» («փողկապ») բառը, իսկ գերմաներենում կա «փողկապ» բառի թարգմանության «Krawatte» տարբերակը։ «Փողկապ» բառը նման ձև ունի նաև եվրոպական մի շարք այլ լեզուներում։ Օրինակ՝ ուկրաիներենում գործածվում է «краватка» բառը, որ ծագում է ֆրանսերեն «cravate» բառից։ Ռուսերեն «галстук» բառն ունի այլ ծագում. այն գալիս է գերմաներեն «Halstuch» բառից, որ բառացի թարգմանությամբ նշանակում է «վզի շարֆ»։

Պետական կառավարման ձև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորհրդարանական հանրապետություն է։ Երկրի ղեկավարը՝ նախագահ Ստիպե Մեսիչն է։ Երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը Խորվաթիայի խորհրդարանն է (երկպալատ խորհրդարան), որը բաղկացած է Ներկայացուցիչների պալատից և Ժուպանիի պալատից՝ 4 տարի ժամկետով։ Խորվաթիայի սահմանադրության համաձայն՝ Ներկայացուցիչների պալատի պատգամավորների թիվը կարող է փոփոխվել (100-160)։ Ժուպանիի պալատը կազմված է 68 պատգամավորից։ Նախագահն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով։

Քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Խորվաթիայի խոշոր քաղաքներն են Զագրեբը, Սպլիտը, Ռիեկան։ Առևտրային քաղաքների ճարտարապետությունը ռոմանական ոճով է, իսկ հյուսիսային Խորվաթիայի շատ քաղաքներ կառուցվել են գոթական ոճով։ Խորվաթիայի բազմաթիվ ամրոցներ պահպանվել են XV–XVIII դարերից։ Ամենախոշոր առողջարաններն են Դուբրովնիկն ու Օպատիան։ Դուբրովնիկը կառուցվել է XIII դարում։ Վենածննդի դարաշրջանից պահպանված հուշահամալիրների (ամրոցների և աշտարակների, հասարակական կառույցների, եկեղեցիների և պալատների) թվով այն Եվրոպայում կարող է համեմատվել միայն Վենետիկի կամ Ամստերդամի հետ։ Մալինսկա առողջարանը տեղակայված է Կրկ կղզու արևմտյան ափին։ Արևելյան քամիներից պաշտպանված այս քաղաքը բնորոշ է իր միջերկրածովյան հարուստ բուսականությամբ, որն էլ մեծ հնարավորություն է տալիս զբոսնելու։ Հալուդովո առողջարանային քաղաքը այցելուներին կառաջարկի սպորտի բազմազան տեսակներ, բարեր, պարահրապարակներ և հիանալի լողափեր։ Ընտանեկան հանգստի համար կատարյալ վայր է Լովրան քաղաքը։ Ընդլայնված ժամանցային գիշերային ծրագիր է առաջարկում Վոդիցե քաղաքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս».