Խորվաթիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Republika Hrvatska
Հորվաթիայի Հանրապետություն
Խորվաթիայի դրոշ
Դրոշ
Խորվաթիայի զինանշանը
Զինանշան
Ազգային օրհներգ՝
Lijepa naša domovino
Խորվաթիայի դիրքը
Մայրաքաղաք
Ամենամեծ քաղաք
Զագրեբ
Պետական լեզուներ խորվաթերեն
Տարածք
 -  Ընդհանուր 56,542 կմ² 
 -  Ջրային (%) 0.2
Բնակչություն
 -  2007 նախահաշիվը 4,493,312 
 -  2001 մարդահամարը 4,437,460 
 -  Խտություն 81 /կմ² 
208 /մղոն²
Դրամական միավոր կունա (HRK)
Ժամային գոտի (UTC+1)
 -  Ամռանը (DST)  (UTC+2)
Վերին մակարդակի ազգային դոմենն .hr
Հեռախոսային կոդ +385


Խորվաթիա (խորվ.՝ Republika Hrvatska [xř̩ʋaːtskaː]), պետություն Եվրոպայում, ունիտար պառլամենտական հանրապետություն է, բալկանյան, միջերկրածովյան երկիր է։ Մայրաքաղաքը և ամենախոշոր քաղաքն է Զագրեբը։ Խորվաթիայի տարածքը կազմում է 56 594 կմ2։ Բնակչությունը 4.48 միլիոն է, որի մեծ մասը խորվաթներ են, հիմնական կրոնը՝ կաթոլիկությունը։ 2013 թ. հուլիսի 1-ին միանալով Եվրամիությանը՝ Խորվաթիան դարձավ նրա 28-րդ անդամ երկիրը։

Անվանում[խմբագրել]

Անվանումը (սերբախորվաթերեն՝ Hrvatska) ստացել է խորվաթ ժողովրդի անունից[1]։

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել]

  • Խորվաթիայում է սկիզբ առել փողկապ կրելու սովորույթը, իսկ որոշ լեզուներ «փողկապ» բառը վերցրել են խորվաթերենից։ Երեսնամյա պատերազմի տարիներին ֆրանսիացիներին դուր է եկել այն, թե ինչպես են խորվաթ հեծյալները շարֆերը կապում իրենց վզին։ Պատմում են, որ ֆրանսիացիները, մատնացույց անելով խորվաթների կրծքավանդակը, հարցրել են՝ «Ի՞նչ է սա», նկատի ունենալով շարֆը։ Խորվաթները կարծել են, թե հարցնում են՝ «Ո՞վ ես դու» ու պատասխանել են՝ «Խորվաթ»։ Այդպես է առաջացել ֆրանսերեն «Cravate» («փողկապ») բառը, իսկ գերմաներենում կա «փողկապ» բառի թարգմանության «Krawatte» տարբերակը։ «Փողկապ» բառը նման ձև ունի նաև եվրոպական մի շարք այլ լեզուներում։ Օրինակ՝ ուկրաիներենում գործածվում է «краватка» բառը, որ ծագում է ֆրանսերեն «cravate» բառից։ Ռուսերեն «галстук» բառն ունի այլ ծագում. այն գալիս է գերմաներեն «Halstuch» բառից, որ բառացի թարգմանությամբ նշանակում է «վզի շարֆ»։

Պետական կառավարման ձև[խմբագրել]

Խորհրդարանական հանրապետություն է։ Երկրի ղեկավարը՝ նախագահ Ստիպե Մեսիչն է։ Երկրի բարձրագույն օրենսդիր մարմինը Խորվաթիայի խորհրդարանն է (երկպալատ խորհրդարան), որը բաղկացած է Ներկայացուցիչների պալատից և Ժուպանիի պալատից՝ 4 տարի ժամկետով։ Խորվաթիայի սահմանադրության համաձայն՝ Ներկայացուցիչների պալատի պատգամավորների թիվը կարող է փոփոխվել (100-160)։ Ժուպանիի պալատը կազմված է 68 պատգամավորից։ Նախագահն ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով։

Քաղաքներ[խմբագրել]

Խորվաթիայի խոշոր քաղաքներն են Զագրեբը, Սպլիտը, Ռիեկան։ Առևտրային քաղաքները գտնվում են ռոմանական ոճում, իսկ հյուսիսային Խորվաթիայի շատ քաղաքներ կառուցվել են գոթական ոճով։ Խորվաթիայի բազմաթիվ ամրոցներ պահպանվել են XV–XVIII դարերից։ ։ Ամենախոշոր առողջարաններն են Դուբրովնիկն ու Օպատիան։ Դուբրովնիկը կառուցվել է XIII դարում։ Վենածննդի դարաշրջանից պահպանված հուշահամալիրների (ամրոցների և աշտարակների, հասարակական կառույցների, եկեղեցիների և պալատների) թվով այն Եվրոպայում կարող է համեմատվել միայն Վենետիկի կամ Ամստերդամի հետ։ Մալինսկա առողջարանը տեղակայված է Կրկ կղզու արևմտյան ափին։ Արևելյան քամիներից պաշտպանված այս քաղաքը բնորոշ է իր միջերկրածովյան հարուստ բուսականությամբ, որն էլ մեծ հնարավորություն է տալիս զբոսնելու։ Հալուդովո առողջարանային քաղաքը այցելուներին կառաջարկի սպորտի բազմազան տեսականի, բարեր, պարահրապարակներ և հիանալի լողափեր։ Ընտանեկան հանգստի համար կատարյալ վայր է Լովրան քաղաքը։ Ընդլայնված ժամանցային գիշերային ծրագիր է առաջարկում Վոդիցե քաղաքը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել]

  1. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս».