Կնին

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Քաղաք
Կնին
խորվ.՝ Knin
Զինանշան
90x160px

Knin Croatia 01.jpg
Կոորդինատներ: 44°02′0″ հս․ լ. 16°11′0″ ավ. ե. / 44.03333° հս․. լ. 16.18333° ավ. ե. / 44.03333; 16.18333
Երկիր Խորվաթիա Խորվաթիա
Մակերես 355 կմ²
ԲԾՄ 220 մ
Բնակչություն 11 128 մարդ (2001)
Ժամային գոտի UTC+1, ամառը UTC+2
Հեռախոսային կոդ 022
Փոստային ինդեքս 23240
Փոստային ինդեքսներ 22300
Պաշտոնական կայք knin.hr
##Կնին (Խորվաթիա)
Red pog.png

Կնին (խորվ.՝ Knin), քաղաք է Խորվաթիայում, գտնվում է երկրի կենտրոնական մասում: Երկրորդ խոշոր քաղաքն է Շիբենիկից հետո Շիբենիկ Կնին շրջանում: Ըստ 2001 թվականի մարդահամարի տվյալների բնակչությունը կազմում է 11128 մարդ:

Կնինը հինավուրց խորվաթական թագավորության խոշորագույն և ամենակարևոր քաղաքներից էր: 1991-1995 թվականներին եղել է Սերբիայի Կրաինա ինքնահռչակ հանրապետության մայրաքաղաքը:

Ընդհանուր տեղեկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կնինը գտնվում է Դինարյան բարձրավանդակի ստորոտում: Դեպի հարավ 25 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Դրնիշ քաղաքը, իսկ 50 կմ հեռավորության վրա՝ Շիբենիկ քաղաքը: 70 կմ դեպի արևմուտք գտնվում է Զադար քաղաքը, իսկ 70 կմ դեպի հարավ-արևելք՝ Սին քաղաքը: Հյուսիսից 35 կմ հեռավորության վրա է գտնվում Բոսնիա և Հերցեգովինա սահմանը: Կնինի միջով հոսում է Կրկա գետը:

Կնին ամենակարևոր տրանսպորտային հաղորդակցության միջոցն է: Գործում է նաև Զագրեբ - Կարլովաց - Գոսպիչ - Կնին - Սպլիտ և Բիխաչ - Կնին - Զադար երկաթուղիները: Ավտոմոբիլային ճանապարհները տանում են դեպի Զադար, Սին, Շիբենիկ, ինչպես նաև Բոսնիա և երկրի հյուսիսից դեպի մայրաքաղաք:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հին ժամանակներից

Կնին շրջանի տարածքը բնակեցված է եղել նախապատմական ժամանակներից ի վեր, Հռոմեկան կայսրություն ժամանակ այնտեղ կառուցվել է մի քանի բնակավայրեր, իսկ Հռոմեկան Բուրնում քաղաքը ժամանակակից Կնին քաղաքից 18 կմ հեռավորության վրա էր: VII դարում այստեղ հաստատվել են սլավոնական ցեղերը: Կնինը հինավուրց խորվաթական թագավորության խոշորագույն և ամենակարևոր քաղաքներից էր: 1040 թվականին հիմնվեց մի թեմ, որը ձգվում էր Ադրիատիկ ծովից մինչև Դրավա: Կնինի եպիսկոպոսը, որպես կանոն Խորվաթիայի եկեղեցական հիերարխիայի հիմնական գործիչն էր: Այստեղ 1078 թվականին կառուցվել է մայր տաճար, որը հետագայում բազմիցս վերակառուցվել է: Դմիտար Զվոնիմիրը Կնին դարձրել է իր նստավայրը, իսկ անկախ Խորվաթիայի վերջին թագավոր՝ Պետար Սվաչիչը Կնին դարձրել է երկրի մայրաքաղաքը: 1097 թվականին Գվոզդ լեռան մոտ տեղի ունեցավ վճռական ճակատամարտ, որտեղ հունգարական զորքերի կողմից մեծ պարտություն կրեցին, ինչը հանգեցրեց Խորվաթիայի թագավորության անկմանը: Կնինի ռազմական կարևոր դիրքորոշումը հանգեցրեց նրան, որ հին ժամանակներից այն կոչվում էր «Խորվաթիայի բանալի»: Սպաս լեռան վրա դեռևս X դարում կառուցվել է ամրոց, որը հետագայում բազմիցս վերակառուցվել և ընդարձակվել է[1]:

XV-XX դար

1522 թվականին Կնին նվաճվեց թուրքերի կողմից, ինչը պատճառ դարձավ բնակչության զանգվածային արտագաղթին: Պատերազմից հետո գրավված տարածքները աստիճանաբար կարգավորվում էին ինչպես թուրքերի այդպես էլ սերբերի կողմից և դա հանգեցրեց նրան, որ պատմական Խորվաթիայի բնակչության մեծամասնությունը կազմում էին սերբերը: 1688 թվականին Կնին վերցրեց Վենետիկյան Հանրապետության զորքերը և 1708 թվականին կառուցվեց Ֆրանցիսկյան վանքը: 1797 թվականին Կնին անցավ Հաբսբուրգների իշխանության տակ: Ավստրիական իշխանության ընթացքում քաղաքն ուժեղացավ, Կնին ամրոցը ընդհարձակվեց և վերակառուցվեց: Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո Կնին դարձավ սերբերի, խորվաթների և սլովենիայի թագավորության, ավելի ուշ Հարավսլավիայի մաս:

Պատերազմը Հարավսլավիայում

Ամրոց

Քաղաքի պատմության մեջ մեկ այլ ողբեգրական շրջան սկսվեց 1991 թվականին: Կնին հռչակվեց Սերբիայի Կրաինա մայրաքաղաքը և անկախություն հռչակեց Խորվաթիայի կողմից, որը իր հերթին բաժանվեց Հարավսլավիայից: 1995 թվականի օգոստոսի 5-ին քաղաքը գրավվեց Խորվաթիայի բանակի կողմից «փոթորիկ» գործողության ժամանակ, որը ստիպեց սերբերին արտագաղթել երկրից[2][3]: Ամեն տարի օգոստոսի 5-ը Խորվաթիայում նշվում է հաղթանակի օր: Օգոստոսի 6-ին Խորվաթիայի առաջին նախագահ Ֆրանո Թուջմանը հայտարարեց Կնին քաղաքում երկրի տարածքային ամբողջականության վերականգնման մասին, իսկ Խորվաթիայի դրոշը բարձրացվեց Կնինի հին ամրոցում: Ռազմական գործողությունների ընթացքում քաղաքը խիստ տուժել է, ավերվել են մեծ թվով շենքեր: Ներկայումս քաղաքի վերականգնումը գրեթե ավարտվել է, թերև քաղաքի անմիջական շրջանում դեռևս գտնվում են անտարբեր գյուղեր և չզարգացած տարածքներ:

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև պատերազմը սերբերը կազմում էին բնակչության 97%, խորվաթները 19%: Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալներով, քաղաքում ապրում էին 15407 մարդ: Խորվաթները կազմում էին Կնինի բնակչության 75.3%-ը, իսկ սերբերը՝ 23%: Կնինի բնակչությունը բաղկացած է խորվաթներից, ովքեր այստեղ ապրել են պատերազմից առաջ, ինչպես նաև Բոսնիայի սերբական և մուսուլմանական շրջաններում գտնվող խորվաթ փախստականներ:

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կրկայի ջրվեժ
  • Սպաս լեռան վրա կառուցված բերդը: Խորվաթիայի միջնադարյան պատմության մեջ կարևոր դեր խաղաց լեռան գագաթին ամրացված ամրոցը: Ամրոցը կառուցվել է X դարում, բազմիցս վերակառուցվել է, ներկայիս ձևը ստացել է XVIII դարում: Ամրոցի չափերը հասնում են 470 մինչև 110 մետրի:
  • Բուրունումայի ավերակները: Հռոմի Բուրնում քաղաքը գտնվում է Կնինից ոչ հեռու: Պահպանվել են ավերակների որոշ մասեր:
  • Ֆրանցիսկա վանք՝ Սուրբ Անտե:
  • Կրկայի գետը և ջրվեժը:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Книн»։ Բրոքհաուզի և Եֆրոնի հանրագիտական բառարան: 86 հատոր (82 հատոր և 4 լրացուցիչ հատորներ)։ Սանկտ Պետերբուրգ։ 1890–1907 
  2. «Nastavak suđenja za masakr Srba u Gruborima» (սերբերեն)։ Վերցված է 2015-11-14 
  3. «Zlocin u Gruborima» (խորվաթերեն)։ Վերցված է 2015-11-14