Սիցիլիա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Սիցիլիա (այլ կիրառումներ)
Picto infobox map.png
Սիցիլիա
Sicilia
Դրոշ Զինանշան
Sicilian Flag.svg
Coat of arms of Sicily.svg
Sicily-EO.JPG
Երկիր Իտալիա Իտալիա
Կարգավիճակ կղզի
Մտնում է Սիցիլիա
Վարչկենտրոն Պալերմո
Ամենաբարձր կետ Էտնա
Հիմնական լեզու իտալերեն (դե յուրե),
Բնակչություն (2010 թ. փետրվարի 28) 5․043․083
Տարածք 25708 կմ²
Map Region of Sicilia.svg
Կոորդինատներ: 37°34′1.1885958883795e-09″ հս․ լ. 14°16′1.1988277037744e-09″ ավ. ե. / 37.566666666666996832191216527° հս․. լ. 14.266666666666999674362159567° ավ. ե. / 37.566666666666996832191216527; 14.266666666666999674362159567
http://www.regione.sicilia.it
Սիցիլիայի տեղագրությունը (տոպոգրաֆիա)
Եվրոպայի խոշորագույն ակտիվ հրաբուխը` Էտնա լեռը

Սիցիլիա (իտալ.՝ Sicilia), Միջերկրական ծովում գտնվող, տարածքով ամենամեծ կղզին է (25,708 կմ²)։ Համարվում է Իտալիայի վարչական տարածաշրջան, և նրա մոտակայքում գտնվող մի քանի փոքր կղզյակները համարվում են Սիցիլիայի մասը։ Սիցիլիայի բնակչության թիվը շուրջ 5 միլիոն մարդ է։

Իր պատմության ընթացքում ունեցել է կարևոր ռազմավարական նշանակություն՝ Միջերկրական ծովի առևտրային ուղիների խաչմերուկի վրա բարենպաստ դիրքի շնորհիվ։ Ներկայումս Սիցիլիան հանդիսանում է Իտալիայի ինքնավար տարածաշրջաններից մեկը։

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիցիլիան տարածքով Իտալիայի ամենամեծ տարածաշրջանն է։ Այն ամբողջությամբ գտնվում է կղզիների վրա և տարածքի 98% կազմում է միայն Սիցիլիա կղզին, որը մայրցամաքային Իտալիայից բաժանվում է Մեսինյան նեղուցով։ Սիցիլիայի ռելիեֆը լեռնային է։ Կան մի քանի լեռնաշղթաներ, որոնցից ամենամեծը Սիցիլիական Ապենիններն են։ Սարահարթերն ու դաշտերը կազմում են ընդհանուր մակերեսի միայն 14%։ Ափի երկարությունը կազմում է մոտ 1000 կմ և ունի հյուսիսում՝ քարքարոտ բնույթ, իսկ հարավում ավազոտ բնույթ։ Խոշոր գետերն են Սալսոն (144 կմ) և Սիմետոն (113 կմ)։

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կլիման տիպիկ միջերկրածովային է՝ շոգ ամառներով և կարճ ու մեղմ ձմեռներով։ Արևային ժամերի թիվը տարվա ընթացքում հասնում է 2500, այն դեպքում երբ մայրցամաքային Իտալիայում 2000 է։ Տեղումների մեծ մասը թափվում է ձմռան ամիսներին՝ հոկտեմբերից մարտ ամիսների ընթացքում։ Ամենաբարձր ջերմաստիճանը հուլիս և օգոստոս ամիսներին է՝ միջինում +26 °C, իսկ ամենացածրը +10°-ից +14 °C՝ դեկտեմբերին և փետրվարին։ Ջրի ջերմաստիճանը +16 °C է ձմռանը և +27 °C ամռանը։

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիցիլիան Իտալիայի համեմատաբար քիչ զարգացած շրջաններից է։ Կղզու տնտեսությունը պահպանում է հետամնաց ագրարային վիճակը։ Սիցիլիայի համախառն ներքին արդյունքը կազմում է 5.6%` 82 միլիոն Եվրո։ Համախառն ներքին արդյունքը մեկ շնչի հաշվով կազմում է 16 500 Եվրո։ Համախառն ներքին արդյունքով Սիցիլիան զբաղեցնում է 17րդ տեղը Իտալիայում։

Արդյունաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950-70ական թթ. այստեղ առաջացան արդյունաբերական նշանակալի կենտրոններ։ 1973 թվականին արդյունաբերության մեջ զբաղված էր տնտեսապես ակտիվ բնակչության 30.6% - ը, իսկ գյուղատնտեսության մեջ` 27,2 % - ը։ Արդյունաբերության ավանդական ճյուղերն են՝ ծծմբի, շինարարական քարերի, ծովի աղի հանքարդյունաբերությունը։ Արդյունաբերության նոր ճյուղերից են՝ կալիումական աղերի, նավթի և բնական գազի արդյունաբերությունները։

Գյուղատնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիցիլիայում 650,000 հա հող հատկացվել է գյուղատնտեսությանը։ Ջրամատակարարման անկայունությունը չի խանգարում գյուղատնտեսությանը լինել տարածաշրջանի ամենակարևոր տնտեսական ռեսուրսներից մեկը։ Շատ կարևոր է հացահատիկի արտադրությունը, հատկապես ցորենի, որը օգտագործվում է մակարոնեղենի պատրաստման մեջ։ Կղզին հայտնի էր մակարոնեղենի արտադրությամբ դեռևս հռոմեացիների ժամանակներից և այն անվանում էին <Հռոմեական ամբար>։ Մեծ քանակությամբ աճեցվում է ձիթապտուղ, որը ապահովում է բարձր որակի ձիթապտղի յուղի արտադրությունը։ Տնտեսապես կարևոր է էկզոտիկ մրգերի՝հատկապես կիվիի և մանգոյի աճեցումը։ Բացի այդ, Սիցիլիայի կլիման հնարավորություն է տալիս աճեցնել բանան, պիստակներ եւ նուշ։

Ձկնորսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձկնորսությունը Սիցիլիայի արժեքավոր ռեսուրսներից է։ Կղզում կան բազմաթիվ խոշոր ձկնորսության կենտրոններ։ Ձկնորսական արդյունաբերության հիմնքն են կազմում սարդինան, թյուննոսը, սկումբրիան, ավելի կոնկրետ տիպիկ Միջերկրածովյան կապույտ ձուկը։