Լևոն Մալխասյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Լևոն Մալխասյան
Բնօրինակ անունԼևոն Մալխասյան
Ի ծնե անունԼևոն Մալխասյան
Ծնվել է1945 հունվարի 1 Հայաստան, Երևան
Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ
Մահացել էԲեյրութ, Լիբանան
Մասնագիտությունկոմպոզիտոր
ջազմեն
ՇրջանավարտԵրևանի պետական լեզվահասարակագիտական համալսարան

Լևոն Պարույրի Մալխասյան ավելի հայտնի որպես Մալխաս (հունվարի 1, 1945(1945-01-01), Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ ջազմեն, կոմպոզիտոր: ՀՀ ժողովրդական արտիստ (2013):

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լևոն Մալխասյանը ծնվել է 1945 թվականի հունվարի 1-ին Երևանում։ Մինչև 4-րդ դասարան սովորել է թիվ 71 դպրոցում, 4-րդ-ից 11-րդ դասարաններում սովորել է Երևանի Ալեքսանդր Պուշկինի անվան թիվ 8 դպրոցում (1952-1962 թթ): 15 տարեկանում առաջին անգամ սկսեց նվագել դաշնամուր և արդեն դպրոցական տարիներից նվագակցում էր տարբեր երգիչների: 1962-67թթ. ուսանել է Վալերի Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտում` ռուսաց լեզու և գրականություն մասնագիտությամբ: 1963թ. թմբուկահար Արմեն Թութունջյանի՝ Չիկոյի և կոնտրաբասահար Արթուր Աբրահամյանի հետ Վալերի Բրյուսովի անվան օտար լեզուների ինստիտուտում ստեղծում է ջազային եռյակ, որը կոչվում է դաշնակահարի անունով՝ «Լևոն Մալխասյանի անվան եռյակ» և որը Երևանի առաջին ջազ եռյակն էր:[1] Եռյակը համերգներ էր տալիս Կոմպոզիտորների միության դահլիճում, ֆիլհարմոնիայի դահլիճում և այլ համերգասրահներում: Եռյակն՝ արդեն փոփոխված կազմով, գործում է մինչ օրս: Մի քանի տարի անց եռյակին է միանում սաքսոֆոնահար Ալեքսանդր Զաքարյանը, և եռյակը դառնում է քառյակը: Քառյակը 1968թ. Երևանում կայացած Համամիութենական փառատոնին ստացել է 1-ին կարգի մրցանակ: Լավագույնն է ճանաչվել նաև 1970թ. Կույբիշևում (ներկայումս՝ Սամարա) տեղի ունեցած Համամիութենական փառատոնին` վերստին արժանանալով 1-ին մրցանակի: Լևոն Մալխասյանի քառյակն այդ փառատոնում վերցրել էր նաև լավագույն սաքսոֆոնահարի մրցանակը: 1972-ին Յարոսլավլում համամիութենական փառատոնին կրկին ստանում է մրցանակային 1-ին տեղը՝ «Լավագույն դաշնամուրային գործ» անվանակարգում: Լևոն Մալխասյանի ջազ քառյակը լավագույնն է ճանաչվում է այդ փառատոնի առհասարակ բոլոր անվանակարգերում: Քառյակը փառատոնում ներկայացել էր յուրահատուկ գործով՝ 7-րդ դարի հայկական շարականով:[2] Լևոն Մալխասյանն իր քառյակով մասնակցել է նաև տարբեր փառատոնների Թբիլիսիում, Դոնեցկում, Մոսկվայում և այլուր: 1964-1966 թվականներին նվագել է Սևանի «Ախթամար» ռեստորանում, որի բացումը նույնպես վստահված էր Լևոն Մալխասյանին: 1975-1977 թվականներին նվագել է «Ինտուրիստ Անի» ռեստորանում՝ քառյակի գրեթե նույն կազմով: 1980 թվականին 1 տարի նվագել է «Դվին» ռեստորանում, որից հետո հրաժեշտ է տվել ռեստորանային գործունեությանը: 1973-1980թթ. Լևոն Մալխասյանը հանդես է եկել տարբեր խմբերում՝ «Կռունկ», «Ծիածան», «Սերպանտին», « КМО»-ում (Комитет молодежных организаций): «Կռունկ»-ի կազմում Ակսել Բակունցի հետ հյուրախաղերով հանդես է եկել ողջ ԽՍՀՄ-ում:[3] 1980թ. Լևոն Մալխասյանը Հենրիկ Իգիթյանի գեղագիտական կենտրոնին կից ստեղծել է առաջին ջազ կենտրոնը, որտեղ հավաքվել էին այդ տարիների գրեթե բոլոր ջազմենները: 1985-ին Մալխասյանն Երևանում` Ֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճում, կազմակերպել է համամիութենական առաջին եռօրյա ջազային փառատոնը, որին մասնակցում էր 14 քաղաք: 1986-ին Լևոն Մալխասյանը կազմակերպել է «Ջազային համայնապատկեր» մրցույթ-փառատոնը, որին մասնակցում էին ողջ ԽՍՀՄ-ից, այդ թվում նաև Կոնստանտին Օրբելյանի ղեկավարած big band-ը: 1996-ին, Նուշիկյան ասոցիացիայից հրավեր է ստանում նվագելու «Առագաստ» սրճարանում: Երեք օր անց Լևոն Մալխասյանը սրճարանում նվագակցելու է հրավիրում Ակսել Բակունցին, հետո Արմեն Հյուսնունցի կվինտետին, Խաչիկ Սահակյանին, Վահագն Հայրապետյանին: Վերականգնելով «Առագաստ» սրճարանը՝ Լևոն Մալխասյանն այն վերածում է ջազ‐ակումբի և սկսում կազմակերպել ջազ‐փառատոներ: 1998-ին Լևոն Մալխասյանի ջանքերով Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի դահլիճում կայանում է միջազգային ջազային հնգօրյա փառատոն` «Ինտերնեյշնլ ջազ ֆեսթիվալ» անվանումով: «Ինտերնեյշնլ ջազ ֆեսթիվալ»-ին մասնակցում էին արտասահմանյան հայտնի խմբեր՝ New York Voices վոկալ – ինստրումենտալ ջազային խումբը, Նյու Օռլեանի ջազզի վետերանների խումբ և խմբեր՝ ԱՊՀ տարբեր երկրներից:[4] 2000 թվականին Լևոն Մալխասյանը կրկին կազմակերպում է ջազ փառատոն ֆիլհարմոնիայի մեծ դահլիճում: Եռօրյա այս փառատոնին մասնակցում է նաև ջազի արքա Չիկ Կորեան: 2003 թվականին լույս է տեսնում նաև նրա առաջին ձայնասկավառակը 2006-ին ևս, Լևոն Մալխասյանի կազմակերպած ջազի 3-րդ միջազգային փառատոնի շրջանակներումում, Երևանը հյուրընկալում է աշխարհի հայտնի ջազմենների, այդ թվում ՝ «Wind and Fire» խմբին: 2008 թվականին «Շարմ» ընկերության հետ միասին Լևոն Մալխասյանը կազմակերպում է ջազային բացառիկ համերգների մի ամբողջ շարք՝ նվիրված հայկական ջազի 70 ամյակին: Մի ամբողջ տարի ձգվող այդ փառատոնի շրջանակներում Երևանում համերգներով հանդես են եկել ջազի աշխարհահռչակ աստղեր Էլ Ջերոն, Ջո Քոքերը, Ջորջ Բենսոնը, «Շակատակ» խումբը, Գեորգի Գարանյանը, Թոմա Կոտաշվիլին, Դաթո Ջափարիձեն և ուրիշներ: Ամբողջ 2008 թվականին յուրաքանչյուր ամիս ջազ համերգ էր տալիս ինչ-որ մի հայտնի դեմքը: Այդ տարի նշվեց նաև Կոնստանտին Օրբելյանի 80 ամյակը: Լևոն Մալխասյանը 1964 թվականին ամուսնացել է Նինա Ալեքսանդրի Տեր-Ղազարյանի հետ, որը լողի հնգակի չեմպիոն էր և հայտնի ռենտգենոլոգ-բժշկուհի: Լևոն Մալխասյանն ունի մեկ աղջիկ, որը դասախոսում է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում, նաև կոմպոզիտոր է, երգչուհի:[5] Լևոն Մալխասյանը կատարել է բազմաթիվ ջազային գործերի մշակումներ, հեղինակել մեկ գործ՝ «Երևան ջան» վալսը, որը նաև համանուն ֆիլմի սաունդթրեքն է:[6] Լևոն Մալխասյանն ուներ երեք երազանք, որոնք բոլորն էլ իրականացել են:[7] Առաջին երազանքն էր՝ մեկնել ԱՄՆ և ակումբում լսել այն մարդկանց, որոնց շնորհիվ նա սկսել էր նվագել: Այդ երազանքը նա իրականացրեց 1990 թվականին: Երկրորդ երազանքն էր՝ ամերիկյան մեգաաստղերի հետ միասին Երևանում անել միջազգային ջազ-փառատոն: Դա մի քանի անգամ հաջողվեց անել: Իսկ երրորդ երազանքը սեփական ջազ ակումբ ունենալն էր: Դա նույնպես իրականացավ. 2006-ին Երևանում հիմնադրվեց «Մալխաս ջազ ակումբը», որը գործում է մինչ օրս: «Մալխաս ջազ ակումբ»- ում այսօր նվագում են 7 ջազային խումբ և շաբաթվա բոլոր օրերին կա համերգ: Այն մեծ մասսայականություն է վայելում Երևանում։[8][9] Լևոն Մալխասյանը հյուրախաղերով հանդես է եկել մոտ 50 երկրում: 1999թ. արժանացել է ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալի, 2003թ.` Երևանի պատվավոր քաղաքացու, 2007թ.` ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչումներին, 2008թ.` ՌԴ Լոմոնոսովի անվան մեդալի` հայկական ջազ երաժշտությունը արտերկրում տարածելու համար: 2010թ. ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից արժանացել է ոսկե մեդալի, 2013թ.` ՀՀ ժողովրդական արտիստի կոչմանը:[10] Լևոն Մալխասյանն արժանացել է «Ոսկե ծիրան» կինոփռատոնի ոսկե մեդալին, Առնո Բաբաջանյանի ոսկե մեդալին: Լևոն Մալխասյանը Կանադայի Ինֆորմատիկայի ինստիտուտի ակադեմիկոս է: Կրեմլում կայացած «Կարոտ» մրցանակաբաշխության դափնեկիր է, Համամիութենական ջազ փառատոնի դափնեկիր: Սլավոնական համալսարանի կողմից ճանաչվել է տարվա մարդ:[11][12]


Ձայնասկավառակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2003 Լևոն Մալխասյան

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տարի Մրցանակ
1999 ՀՀ «Մովսես Խորենացի» մեդալ[13]
2003 Երևանի պատվավոր քաղաքացի[14]
2007 ՀՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ[15]
2008 ՌԴ Լոմոնոսովի անվան մեդալի` հայկական ջազ երաժշտությունը արտերկրում տարածելու համար[16]
2010 ՀՀ մշակույթի նախարարության կողմից արժանացել է ոսկե մեդալի[17]
2013 ՀՀ ժողովրդական արտիստ[18]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Wikiquote-logo-hy.svg
Վիքիքաղվածքն ունի քաղվածքների հավաքածու, որոնք վերաբերում են
Լևոն Մալխասյան հոդվածին

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]