Կովսական

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
1rightarrow blue.svgԱյս հոդվածը Կովսական քաղաքի մասին է։ Այլ գործածությունների համար այցելեք Կովսական (այլ կիրառումներ)։
Քաղաք
Կովսական
Կուսական
Kovsakan112.jpg
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Հիմնադրված էXVIII դար թ.
Առաջին հիշատակում14 դար
Այլ անվանումներմինչև 1957Պիրչեվան
մինչև 1991Զանգելան
Տվյալ կարգավիճակում1967-ից թվականից
Բնակչություն8․330 մարդ (2010)
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունկովսականցի
Ժամային գոտիUTC+4
Ավտոմոբիլային կոդ64
##Կովսական (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[1]

Կովսական, քաղաքային համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Տեղաբաշխված է հանրապետության հարավարևմտյան հատվածում։ Բերձոր շրջկենտրոնից գտնվում է 100 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից՝ 147 կմ հեռավորության վրա։ Գտնվում է Ողջի գետի աջ ափին։ Կովսականով անցնում է այժմ չգործող Միջնավան-Կապան երկաթուղին։

Զանգելան անվանումով ընդգրկված է եղել Արևելյան Հայաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում[2]։

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայնքը հարթավայրային է, ունի 21273,3 հա տարածք, որից 5889,7 հա գյուղատնտեսական նշանակություն, 14494,3 հա անտառային հողեր։ Կովսական համայնքի մեջ ընդգրկված են նաև Դիցմայրի և Քարատակ գյուղերը։ Դիզմայրի գյուղի բնակչության թվաքանակը կազմում է 94 մարդ, կա 28 տնտեսություն, իսկ Քարատակ գյուղի բնակչության թվաքանակը՝ 33 մարդ, կա 8 տնտեսություն։

Համայնքի տարածքում խմելու ջրի համար առկա են թվով 10 գործող անհատական ջրհորները, 8-ը Կովսական քաղաքում, 2-ը Դիցմայրի գյուղում։ Բնակավայրի տարածքով անցնում են «Կովսական-1», «Կովսական-Աջափնյա-1», «Կովսական-Աջափնյա-2» և «Դիցմայրի» ոռոգման ջրատարները։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թ. նոյեմբերի 1-ին Կովսականը ազատագրվել է Արցախի Հանրապետության ինքնապաշտպանության ուժերի կողմից։

2020 թվականի հոկտեմբերի 20-ին Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է «Զանգիլանն (Կովսական) ազատագրելու մասին»[4]։ Հոկտեմբերի 20-ին Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևը հրապարակեց «ազատագրված» բնակավայրերի անունները. Զանգիլանի շրջանի Հավալը, Զերնելի, Մամեդբեյլի, Հաքարի, Շարիֆան, Մուղանլը գյուղները և Զանգիլան քաղաքը[5][6][7][8]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կովսական համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում էր 544 մարդ, ունեցել է 149 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը[9].

Տարի 2008 2009 2010
Բնակիչ 361 358 407

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր գյուղատնտեսությամբ՝ անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Հասարարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի դրությամբ համայնքն ուներ քաղաքապետարան, կար բուժաշխատող, գործում էր միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 87 աշակերտներ, «Բերձորի արվեստի դպրոց» ՊՈԱԿ-ի մասնաճյուղը[10]։

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  2. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 265
  3. «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ Ազատություն Ռադիոկայան։ Դեկտեմբեր 10, 2020 
  4. Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարություն
  5. sputniknews.ru
  6. городе Зангилан поднят флаг АзербайджанаВИДЕО
  7. Տեսանյութ
  8. moscow-baku.ru
  9. «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների»։ Վերցված է 2021 Մայիսի 1 
  10. Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի։ Երևան։ էջ 322