Հարար

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղ
Հարար
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Շրջան Քաշաթաղ
Բնակչություն80 մարդ
Ազգային կազմհայեր
Ժամային գոտիUTC+4
##Հարար (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[1]

Հարար, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում, Խծաբերդի արևմտյան կողմում[2], Շուշի քաղաքից 25 կմ հարավ-արևմուտք[3]։ Մտնում է Աղավնատուն համայնքի մեջ[4]։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարարը գտնվում է Մեծ Հայքի Արցախ աշխարհի Բերդաձոր գավառում։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում Հարարը մտնում էր Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառի մեջ։ Գյուղը բաժանված է եղել 4 թաղի, որոնք համարվել են առանձին-առանձին գյուղեր։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում, գյուղը դուրս է թողնվել ԼՂԻՄ-ի կազմից, ու նախ կոչվել է Ջաֆարաբաֆ, ապա Աշաղա Ֆարաջան (Ներքին Փարաջան)։ Մտնում էր Ադրբեջանական ԽՍՀԼաչինի շրջանի մեջ[2]։

Գյուղն ազատագրվել է Արցախյան ազատամարտի ժամանակ՝ 1993 թվականի մարտի վերջին։ Վերաբնակեցվել է 1994 թվականից։ 1998 թվականի դեկտեմբերի 12-ի օրենքով Ներքին Ֆարաջանը վերանվանվել է Հարար[3]։

2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի վերահսկողության տակ[5]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակիչները գաղթել են Ղարադաղից։ 20-րդ դարի սկզբներին ուներ 134 տուն՝ 1014 հայ բնակչով։ Խորհրդային շրջանում գյուղը ադրբեջանաբնակ էր[2]։

1993 թվականի մարտի վերջին ազատագրվել է, ապա վերաբնակեցվել՝ 1994 թվականին։

2015 թվականին Հարար գյուղում բնակվում էր 44 մարդ, կար 11 տնտեսություն[6]։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը[7].

Տարի 20-րդ դարի սկիզբ 2008 2009 2010 2015
Բնակիչ 1014 33 24 17 44

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հարար գյուղի եկեղեցին կոչվում է Սուրբ Մկրտիչ։ Ունի հին, ընդարձակ գերեզմանոց՝ գեղեցիկ տապանաքարերով, քարաշեն աղբյուր, մի քանի հարկանի բնակելի տներ։ Գյուղի հարավ-արևելյան հատվածում պահպանվել են հին հարարցիների ձմեռանոցներ՝ Աբասլար ընդհանուր անվանումով։ Դրանք բաղկացած են բնական և արհեստական այրերից։ Հարարը եղել է գրչության կենտրոն[2]։

Հարար գյուղում եկեղեցի «Ս. Ստեփանոս» (XV-XVI դդ.), 3 խաչքարեր (XIV-XV դդ.)[6]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 3 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 384 — 992 էջ։
  3. 3,0 3,1 Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 5 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երևան, «Երևանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 755 — 916 էջ։
  4. Հակոբ Ղահրամանյան, Տեղեկատու Արցախի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.։
  5. «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ Ազատություն Ռադիոկայան։ Դեկտեմբեր 10, 2020 
  6. 6,0 6,1 Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի։ Երևան։ էջ 330 
  7. «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների»։ Վերցված է 2021 Մայիսի 1 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.