Միրիկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղական համայնք
Միրիկ
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Շրջան Քաշաթաղ
Մակերես3117,4 կմ²
Բնակչություն179 մարդ (2015)
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական Եկեղեցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Միրիկ (Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն)
Red pog.png
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[1]

Միրիկ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում, հանրապետության արևմտյան հատվածում, Բերձոր շրջկենտրոնից 39 կմ հեռավորության վրա, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտից` 89 կմ հեռավորության վրա։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը գսնվում է ԱՀ արևմտյան հատվածում՝ Քաշաթաղի շրջանում իսկ նախկինում՝ Սյունիքի Աղահեճք գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Աղավնո գետի Միրիկ վտակի երկու ափերին։ Միրիկը շրջապատված է Սյունիքի լեռնաշղթայի Մեծ Իշխանասար և Բեռաթաղ լեռներով։

Համայնքը բարձր լեռնային է, ունի 3117,4 հա տարածք, որից 1840,8 հա գյուղատնտեսական նշանակության, 1181,3 հա անտառային հողեր։ Միրիկ համայնքի սահմանային գոտով հոսում է Աղավնո գետը։

Համայնքի տարածքում առկա են խմելու ջրի բազմաթիվ բնական աղբյուր-առվակներ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը պատմական աղբյուրներում հիշատակվել է Մերիկ՝ սկսած խորհրդային շրջանից՝ Միրիկ անվանաձևով։ Գյուղի հյուսիսային հատվածում գտնվող բարձր լեռան վռա է գտնվում Սբ․ Աստվածածին եկեղեցին։ Թաղածածկ, կոփածո քարով ու կրաշախաղով, անկյունները՝ սրբատաշ քարաշարով բազիլիկ եկեղեցու պատերի մեջ ագուցված են 12-13-րդ դարերի տապանաքարեր, իսկ որմերին պահպանված արձանագրությունները, որոնցում նաևտեղեկություններ կան եկեղեցու շինարարության վերաբերյալ, փաստում են, որ այն կառուցվել է 1682 թվականին Հաղնազարի կողմից։ Նրա տապանաքարը ևս թվագրված է 1654։

19-րդ դարի վերջերին Երվանդ Լալայանը, լինելով Աղավնոյի հովտում, արձանագրել է

Aquote1.png Չրախլուի եկեղեցիները խոտանոցներ են դարձուած, Կատոսի, Սունասարի, Ղորդղաճքի եկեղեցիները խոտանոցներ են դարձուած, Կատոսի, Դողդաճքի եկեղեցիները իբր փարախ կամ գոմ են ծառայում։ Aquote2.png


Եկեղեցու պահպանմանը հավանաբար նպաստել է խորհրդային ժամանակներում նրա որպես ակումբ օգտագործումը։ 1990-ական թվականներին Սամվել Կարապետյանի կողմից ուսումնասիրվել և չափագրվել է եկեղեցին։

2017 թվականին գյուղի տարածքում հայտնաբերվել է Վանի թագավորության ժամանակաշրջանին վերագրվող ամրոց, որը հնագիտական ուսումնասիրության փուլում է գտնվում։

Վերջերս հայտնաբերված մի փաստաթղթում Քաշաթաղի գավառից Տաթևին հարկատու գյուղերի 1733 թվականին ցանկում հիշատակված է նաև Մերիկը։

Միրիկի հարևանությամբ են գտնվում Մոշաթաղ և Ղուշչի գյուղերը։ Քանի որ վերջինս ավերված ու անմարդաբանակ է, տարածքը ներառված է Միրիկի համայնքի մեջ։ Ղուշչի գյուղի տարածքում է գտնվում Մկնատամի Խաչ վանքը, որը 12-13-րդ դարերին վերագրվող եկեղեցին կապտավուն բազալտից կառուցված միանավ, թաղածածկ շինություն է՝ ներկա դրությամբ արձանագրություններ չունի։

1924 թվականին Միրիկ գյուղի հանդամասեչից մեկում հովիվները պատահաբար հայտնաբերել են 16-րդ դարի պարսկական դրամներից բաղկացած դրամական գանձ, որը տեղափոխվել է Բաքու։

18-րդ դարի վերջերին և 19-րդ դարի սկզբերին Միրիկը և շրջակա հայկական գյուղերը Ղարաբաղի խաների, քրդական ցեղերի ճնշումների տակ հայաթափվել են։ 19-րդ դարի վերջերին և 20-րդ դարի սկզբերին Միրիկում քրդեր են հաստատվել[2]։

Գյուղը Արցախյան ազատամարտին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1993 թվականին ԱՀ Պաշտպանության բանակի հարվածների տակ գյուղը ազատագրվել է։ Քաշաթաղի շրջանի ողջ տարածքի ազատագրումից հետո՝ մասնավորապես 1995 թվականին, մեկնարկել է Միրիկի վերաբնակեցման գործընթացը։ Գյուղի առաջին վերաբնակիչները 1995 թվականին փետրվարի 25-ին ՀՀ Արարատի մարզից հաստատվել են այստեղ։ Նույն թվականին էլ հիմնվել է միջնակարգ դպրոցը, որի առաջին տնօրենն էր Շ․ Սահակյանը, ապա՝ Ֆ․ Մկրչյանը, Աբգարյանը, իսկ 2008 թվականին հոկտեմբերից՝ Ն․ Սարգսյանը։

Գյուղը Արցախյան երկրորդ պատերազմին[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ[3]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականին Միրիկ համայնքի բնակչության թվաքանակը կազմում էր 179 մարդ, կար 54 տնտեսություն։

Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը[4].

Տարի 2008 2009 2010
Բնակիչ 160 144 144

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ`անասնապահությամբ և հողագործությամբ։

Հասարարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականի դրությամբ համայնքում գործում էր գյուղապետարան, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 29 աշակերտներ։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայնքի պատմամշակութային հուշարձաններն են` Ս. Աստվածածին եկեղեցի (1682 թ.), տապանաքարեր (XVII դ.)[5]։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  2. Բալայան Վահրամ (2020)։ ԱՐՑԱԽԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԲՆԱԿԱՎԱՅՐԵՐԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ։ Երևան: Զանգակ։ էջեր 679–681 
  3. «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ Ազատություն Ռադիոկայան։ Դեկտեմբեր 10, 2020 
  4. «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն. Բնակչություն ըստ համայնքների»։ Վերցված է 2021 Մայիսի 1 
  5. Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի։ Երևան։ էջ 367