Վարդուտ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Գյուղական համայնք
Վարդուտ
ԵրկիրԱրցախ Արցախ
Շրջան Քաշաթաղ
Համայնք Նորաշենիկ համայնք
Բնակչություն57 մարդ (2015)
Ազգային կազմհայեր
Ժամային գոտիUTC+4
Արցախի Հանրապետության քարտեզը, որտեղ մուգ շագանակագույնով պատկերված են Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները, իսկ մարմնագույնով՝ Արցախի վերահսկողության ներքո գտնվող տարածքները 2021 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ[1]

Վարդուտ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում։ Նորաշենիկ գյուղի հետ միասին կազմում է Նորաշենիկ համայքը։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղը գտնվում է Արցախի Հանրապետության արևմտյան հատվածում ՝Քաշաթաղի շրջաբում ՝ նախկինում ՝ Արցախի Բերձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղակայված է Շալուա գետի ստորին հոսանքի ձախափնյա բլրապատ լանջին։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարդուտը Արցախի հնագույն բնակավայրերից է։ Մինչև 18-րդ դարի կեսերը այստեղ ապրում էին հայեր։ Չդիմանալով Ղարաբաղի Փանահ և Իբրահիմ խաների ճնշումներին, նրանք հեռացան հարազատ բնակավայրից։ Այստեղ հայտնվեցին անասնապահ մի քանի թրքախոս քրդերի ընտանիքներ։ Երբ Արցախը անցավ Ռուսաստանի գերիշխանության տակ, քրիստոնյա հայերի համար ստեղծվեցին համեմատաբար ավելի բարենպաստ պայմաններ, և Վարդուտի նախկին բնակիչները նորից վերադարձան իրենց օջախները։ Մինչև խորհրդային կարգերը գյուղը հայաբնակ էր[2]։

1921 թվականին Արցախը Ադրբեջանին բռնակցվելուց հետո, Վաւդուտի հայությունը Բաքվի բռնաճնշումների տակ վերջնականապես լքեց հայերի եզերքը։ Ստեղծված պարապը նորից լցվեց եկվորներով։ Քրդերը ու թուրքերը, հայերի ունեցվածքին տեր դառնալով, գյուղը անվանակոչեցին Դարաքյանդ ։ Մի քանի տասնամյակի ընթացքում եկվոր խաշնարածները ոչնչացրին հայկական գերեզմանոցները, եկեղեցիներն ու խաչքարերը։ Այսօր դրանցից միայն հետքեր են պահպանվում ։ Թուրքերի և քրդերի տների, գոմերի պատերի մեջ կարելի է տեսնել, անտառներում հանդիպել երեսնիվայր շուռ տված, ջարդված արձանագիր տապանաքարեր, խաչքարեր։

1993 թվականին ԱՀ պաշտպանության բանակի հարվածների տակ ազատագրվեց Վարդուտը։ 2007 թվականին գյուղում սկսեցին հաստատվել Ադրբեջանից բռնագաղթված մի քանի հայ ընտանիքներ և ՀՀ բնակավայրերից քաղաքացիներ։  

2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի հետևանքով բնակավայրը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ[3]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2015 թվականին Վարդուտ գյուղում բնակվում էր 57 մարդ, կար 14 տնտեսություն[4]։

Հասարակական կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2007 թվականին «Հայ կրթական հիմնարկություն» կազմակերպության կողմից դպրոցական շենք է կառուցվել և նույն թվականին էլ Վարդուտի միջնակարգ դպրոցն է հիմնվել։ 2017-2018 ուսումնական տարում Վարդուտի դպրոցում 17 աշակերտ էր սովորում, դասավանդում էր 7 ուսուցիչ։ 2007-2017 թվականներին դպրոցը 15 շրջանավարտ է տվել։ Նրանցից Տիգրանուհի Խաչատրյանը 2015-2017 թվականներին սովորել է Դիլիջանի միջազգային դպրոցում, իսկ 2017 թվականից ուսումը շարունակել է ԱՄՆ Մինիսոտա նահանգի Սենտ Օլաֆ համալսարանում։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը, (արխիվացված 05․04․2021թ․)
  2. Բալայան Վահրամ (2020)։ Արցախի Հանրապետության բնակավայրերի պատմության ուրվագծեր։ Երևան: Զանգակ։ էջեր 690–691 
  3. «Արցախը հրապարակել է Ադրբեջանի հսկողության տակ անցած համայնքների և բնակավայրերի ցանկը»։ Ազատություն Ռադիոկայան։ Դեկտեմբեր 10, 2020 
  4. Ղահրամանյան Հակոբ (2015)։ Տեղեկաատու Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի։ Երևան։ էջ 371 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հակոբ Ղահրամանյան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երևան, Ճարտարագետ, 2015 թ.