Սալվարդ (գյուղ)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սալվարդ (այլ կիրառումներ)

գյուղ Հայաստանում
Սալվարդ
Երկիր	Հայաստան
Մարզ	Սյունիքի մարզՍյունիքի մարզ
Համայնք	Սիսիան (համայնք) | Սիսիան համայնք
Հիմնադրված է	1828 թ.
Այլ անվանումներ	Ալիլու կամ Ալելու, Այբալու
Մակերես	31,44 կմ²
ԲԾՄ	1940 մ
Պաշտոնական լեզու	հայերեն
Բնակչություն	396 մարդ (2011)
Ազգային կազմ	Հայեր
Կրոնական կազմ	Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն	սալվարդցի
Ժամային գոտի	UTC+4
Սալվարդ (գյուղ) (Հայաստան) Սալվարդ (գյուղ) (Սյունիքի մարզ)

Սալվարդ, գյուղ Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան համայնքում։

Անուն

Բնակավայրի պաշտոնական անունը Սալվարդ է։ Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում կոչվել է Ալիլու։ 1935 թվականին վերանվանվել է Սալվարդ։

Աշխարհագրություն

Սալվարդ գյուղը սահմանակից է Հացավան, Բռնակոթ, Թանահատ, Թասիկ և Արևիս բնակավայրերին։ Գյուղի արևմտյան կողմից վեր է խոյանում շրջանի բարձրությամբ երկրորդ Սալվարդ սարը, որի բարձրությունը 3169 մետր է։ Համայնքի հեռավորությունը Սիսիանից կազմում է 14 կմ, մարզկենտրոնից՝ 132 կմ, մայրաքաղաքից՝ 239 կմ։ Համայնքի վարչական տարածքը կազմում է 4072 հա։ Գյուղը գտնվում է ծովի մակարդակից 1960 մետր բարձրության վրա։ Տարածքին բնորոշ է չափավոր ցամաքային կլիման՝ տաք ամառ և ցուրտ ձմեռ։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը 6.6 °C է, ձմռանը միջինը՝ -12 °C (առավելագույնը՝ - 25 °C) ամռանը միջին ջերմաստիճանը կազմում է 6 °C, իսկ առավելագույնը՝ 32 °C: Տեղումների տարեկան միջին քանակը կազմում է 370 մմ։

Սալվարդ գյուղը անտառազուրկ է։ Տարածքի մի զգալի մասը տափաստանային գոտում է։ Տափաստանները երկու տիպի են՝ սիզախոտային և փետրախոտ-շյուղախոտային։ Ընդարձակ տարածքներ են զբաղեցնում մարգագետինները, որոնք գյուղի անասնապահության հիմնական կերային բազաներից մեկն է։ Վերին գոտին հարուստ է ալպյան մարգագետիններով։ Ենթալպյան մարգագետինները պահվում են նաև որպես խոտհարքներ։ Այստեղ աճում է խառը բուսականություն (երեքնուկ, եղջերառվույտ, ցորնուկ, շյուղախոտ և այլն)։ Կենդանական աշխարհը չի տարբերվում ողջ Սիսիանի կենդանական աշխարհից։ Լեռնաշխարհի բնորոշ կենդանիները մնում են գայլը, աղվեսը, նապաստակը, փորսուղը։ Թռչունների ընտանիքը համալրում են կաքավը, կաչաղակը, ագռավը, սոխակը, աղավնին, արծիվը և ալն։

Պատմություն

Սալվարդ գյուղի մասին հիշատակվում է սկսած 1828 թվականից, երբ մի քանի ընտանիքներ Պարսկաստանի Խոյ և Սալմաստ գավառներից տեղափոխվել, ներգաղթել են և հիմնադրել գյուղը Ալիլու, Այբալու, այնուհետև Սալվարդ անվանումներով։ Նախկին Խորհրդային տնտեսության ժամանակաշրջանում գյուղը ունեցել է բավականին լավ ավանդույթներ դաշտավարության և հատկապես անասնապահության բնագավառներում։ Տարածաշրջանի առաջին կոլտնտեսություններից մեկը հիմնվել է Սալվարդում 1930 թվականին։ 1970-80 թթ-ին գյուղում առկա էին մոտ 700 գլուխ կթու կովեր, 400 մանր եղջերավոր անասուններ, 150 գլուխ խոզեր։ 1992 թ-ին կոլտնտեսությունը լուծարվել է և դարձել կոլեկտիվ տնտեսություն։ Վերջինս գոյատևել է մինչև 1999 թվականը։ Գյուղը էլեկտրաֆիկացվել է 1948 թվականին։ Իսկ առաջին հեռախոսը մուտք է գործել գյուղ 1960 թվականին։ 1956 թ-ին համայնքի ուժերով կառուցվել է առաջին ջրագիծը, որից օգտվում էր ամբողջ համայնքը, իսկ երկրորդ ջրագիծը մուտք գործեց համայնք 1966 թ-ին։ Համայնքում գործում է մշակույթի օջախը, որը կառուցվել է 1975 թ-ին։

Բնակչություն

Համաձայն 2011 թվականին Հայաստանում անցկացված մարդահամարի արդյունքների՝ Սալվարդի մշտական բնակչությունը կազմել է 263, առկա բնակչությունը՝ 252 մարդ։ Գյուղը մշտապես բնակեցված է եղել հայերով, որոնց նախնիները 1828-1829 թվականներին եկել են Պարսկահայաստանի Խոյի գավառի Ուզումչի և Մահլազան գյուղերից։ Ստորև ներկայացված է Սալվարդ գյուղի բնակչության թվային փոփոխությունն ըստ տարիների.

Տարի	1831	1873	1897	1926	1939	1959	1970	1979	1989	2001	2011
Բնակիչ	244	479	714	967	1064	541	508	420	352	418	263

Արտաքին հղումներ

• Էջը Սյունիքի մարզպետարանի կայքում Արխիվացված 2012-04-06 Wayback Machine

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 128)։