Դարբաս

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Դարբաս (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Դարբաս
Darbas53.jpg
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
ՄարզՍյունիքի
ԳյուղապետՄայիս Միրզոյան (զոհված)
Առաջին հիշատակում844
Մակերես28,09 կմ²
ԲԾՄ1500 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն556[1] մարդ (2011)
Ազգային կազմՀայեր,
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականունդարբասցի
Ժամային գոտիUTC+4
##Դարբաս (Հայաստան)
Red pog.png

Դարբաս (նախկին անվանումը` Դարաբազ), գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի Սիսիանի տարածաշրջանում, Սիսիան քաղաքից մոտ 11 կմ հարավ-արևելք, Լորաձոր գետի ձախ ափին, ծովի մակարդակից մոտ 1500-1600 մ բարձրության վրա։ Հեռավորությունը Կապան մարզկենտրոնից կազմում է մոտ 112 կմ։

Դարաբազ անվան տակ ընդգրկված է եղել Ցարական Ռուսաստանի Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում[2]։ Խորհրդային տարիներին մասն է կազմել Հայկական ԽՍՀ Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Սիսիանի շրջանի։ Դարբաս է վերանվանվել 1946 թ.[3]: 1995 թվականից մտնում է ՀՀ Սյունիքի մարզի մեջ, կազմել է մեկ համայնք Շամբ գյուղի հետ։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների` Դարբասի մշտական բնակչությունը կազմել է 556, առկա բնակչությունը` 524 մարդ[1]։ XIX դարում գյուղում համատեղ ապրել են հայեր և ադրբեջանցիներ (ըստ XIX դարի աղբյուների` թաթարներ)։ Վերջիններս լքել են գյուղը 1918-1920 թթ. բախումների ընթացքում[4]։ Դարբասի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում` ստորև[4][3].

Տարի 1831 1873 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011
Բնակիչ 253 771 971 662 879 873 965 806 759[5] 698[6] 556[1]

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դարբասի մասին առաջին հիշատակությունները վերագրվում են 844 թ.-ին։ Ըստ պատմական աղբյուրների՝ գյուղը XV դարում ունեցել է 7 եկեղեցի և 700 ծուխ։

Դարբասը հարուստ է պատմական հնություններով. այստեղ գտնվում են Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու ավերակները։ Եկեղեցին կառուցված է եղել XIII դարի երկրորդ կեսին՝ Սյունաց իշխան Տարսայիճ Օրբելյանի և կնոջ՝ Մամախաթունի կողմից։ Գյուղի խաչքարները վերագրվում են XIV-XV դարերին։ Հայտնի կոթող է նաև 1675 թվականին կառուցված կամուրջը, որը տեղացիները կոչում են Արզումանի կամուրջ։

2010 թվականին Շամբ գյուղում կառուցվում են ջրերի արտադրության և պահածոների գործարաններ՝ մոսկվայաբնակ և ծնունդով դարբասցի գործարարների կողմից, ովքեր նաև իրենց միջոցներն են ներդնում Դարբասի [7]Սուրբ Ստեփանոս եկեղեցու կառուցման համար։

Հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 2011 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները
  2. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ 2, էջ 48-49
  3. 3,0 3,1 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հ. 2, էջ 58
  4. 4,0 4,1 Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)»
  5. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 5, էջ 653
  6. 2001 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները
  7. «Դարբասի Սուրբ Ստեփանոս Եկեղեցի»։ Պատմական Հետք (hy-AM)։ Վերցված է 2021 թ․ օգոստոսի 29 
  8. ««Ռազմաճակատ մեկնող ավտոբուսում զոհվածների թվում են Դարբասի և Ախլաթյանի գյուղապետերը»»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2016 թ․ ապրիլի 7-ին։ Վերցված է 2016 թ․ ապրիլի 7 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]