Ներքին Հանդ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Գյուղ
Ներքին Հանդ
ԵրկիրՀայաստան Հայաստան
Մարզ Սյունիք
Համայնք Կապան
Համայնքի ղեկավարԽաչատուր Բաղդասարյան
Մակերես9.64 կմ²
ԲԾՄ700 մ
Պաշտոնական լեզուՀայերեն
Բնակչություն97[1] մարդ (2011)
Խտություն8.1 մարդ/կմ²
Ազգային կազմՀայեր
Կրոնական կազմՀայ Առաքելական եկեղեցի Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուններքինհանդեցի
Ժամային գոտիUTC+4
Հեռախոսային կոդ+374 (285)
##Ներքին Հանդ (Հայաստան)
Red pog.png

Ներքին Հանդ, գյուղ Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի հարավ-արևելքում[2][3]։

2020 թվականին տեղի ունեցած հայ-ադրբեջանական պատերազմի հետևանքով դարձել է հայ-ադրբեջանական շփման գծի բնակավայր[3]։

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին Հանդը գտնվում է Ծավ գետի ձախ ափին՝ ծովի մակարդակից 950 մետր բարձրության վրա[2]։ Արևելքում սահմանակից է Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանին[Ն 1]։ Մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ուղիղ գծով հեռու է 18 կմ դեպի հարավ-արևելք։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներքին Հանդի տեղում հին դարերում եղել է բնակավայր, ինչի մասին են վկայում նաև պահպանված պատմամշակութային հետքերը։ Այն հետագայում լքվել է։ 1827-1828 թվականներին Իրանի Վինա և Արցախի Քարագլուխ գյուղերի մի խումբ հայ ընտանիքներ բնակություն են հաստատել լքված բնակավայրի տարածքում՝ ներկայիս Ներքին Հանդ գյուղից 1․5-2 կմ դեպի հարավ արևելք[2][4]։

Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում բնակավայրը ընդգրկված է եղել Ելիզավետպոլի նահանգի Զանգեզուրի գավառում։ Խորհրդային Միության սկզբնական շրջանում ներառված է եղել Խորհրդային Հայաստանի Զանգեզուրի գավառի, իսկ 1930 թվականից` Կապանի շրջանի կազմում։ 1995 թվականից մտնում է Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի մեջ։ 2017 թվից ընդգրկված է Կապան համայնքի կազմում[5]։

1991-1994 թվականներին տեղի ունեցած Արցախյան ազատամարտի ընթացքում զգալի կերպով տուժել է, բնակիչները ստիպված են եղել հեռանալ բնակավայրից։ 1993 թվականին ադրբեջանցիները մտել են գյուղ և հրդեհել այն։ Մեկ տարի անց՝ 1994 թվականին, բնակիչները կարողացել են վերադառնալ իրենց բնակավայր[2]։

Պատմամշակութային կառույցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի տարածքում կան մի շարք պատմամշակութային հուշարձաններ, այդ թվում՝ Շինատեղ կոչվող գյուղատեղին, Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին և այլն[6]։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ Հայաստանի Հանրապետության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքների` Ներքին Հանդի մշտական բնակչությունը կազմել է 97, առկա բնակչությունը` 63 մարդ[1][7]։

Ներքին Հանդի բնակչության վիճակագրական տվյալներն ըստ տարիների[4][7]՝

Տարի 1897 1926 1939 1959 1970 1979 1989 2001 2011
Բնակիչ 226 392 386 221 192 88 146[8] 113[9] 97[1]

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ, հացահատիկի և կերային կուլտուրաների մշակությամբ[2]։

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նշումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսված հայ-ադրբեջանական պատերազի ընթացքում՝ նոյեմբերի 9-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի, Ադրբեջանի Հանրապետության նախագահ Իլհամ Ալիևի և Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից ստորագրված եռակողմ համաձայնագրով, ինչպես նաև Նիկոլ Փաշինյանի առանձին կարգադրությամբ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանի մեծ մասը հանձնվել է Ադրբեջանի զինված ուժերի վերահսկողությանը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 Հայաստանի Հանրապետության բնակչության 2011 թվականի մարդահամարի արդյունքներ։
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Ներքին Հանդ գյուղի մասին տեղեկություններ Սյունիքի մարզպետարանի հին կայքում (արխիվացված 29․01․2014թ․)։
  3. 3,0 3,1 «Ներքին Հանդում խուճապ չկա, բայց անհանգիստ են» հոդված aravot.am լրատվական կայքում, (արխիվացված 15․03․2022թ․)։
  4. 4,0 4,1 Զավեն Կորկոտյան, «Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931)», Լուսժողկոմատ ՀՍԽՀ, 1932 թվական։
  5. Տեղեկություններ Կապան համայնքի մասին, (արխիվացված 14․11․2021թ․)
  6. Հայաստանի կառավարության որոշում N 2322-Ն, 29 դեկտեմբերի 2005 թ․։
  7. 7,0 7,1 «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հ. 3, էջ 348
  8. «Հայաստանի և հարակից շրջանների տեղանունների բառարան», հտ. 5, էջ 753
  9. 2001 թ ՀՀ մարդահամարի արդյունքները