Jump to content

Հայաստանի համայնքներ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Համայնք (Հայաստան)ից)
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Համայնք
Հայաստանի վարչական բաժանում
10 մարզեր և 71 համայնքներ
Արագածոտնի մարզ
Արարատի մարզ
Արմավիրի մարզ
Գեղարքունիքի մարզ
Լոռվա մարզ
Կոտայքի մարզ
Շիրակի մարզ
Սյունիքի մարզ
Վայոց ձորի մարզ
Տավուշի մարզ
Հայաստանի քաղաքականություն
Անկախ պետությունների համագործակցություն ԱՊՀ և  Եվրոպայի խորհուրդ կազմակերպությունների անդամ
Սահմանադրություն
Պետության ղեկավար
Գործադիր
Օրենսդիր
Դատական
Վարչական բաժանում
Ընտրություններ
Արտաքին հարաբերություններ
Կապված թեմաներ

Հայաստանի համայնքներ, տեղական ինքնակառավարվող վարչատարածքային միավորներ Հայաստանում։ Համայնքները ընդգրկում են մեկ կամ ավելի թվով բնակավայրեր։ Հայաստանի բոլոր բնակավայրերն առանձին կամ այլ բնակավայրի (բնակավայրերի) հետ ընդգրկված են համայնքների մեջ։ Երևան և Գյումրի քաղաքները նույնպես համայնք են։ Հայաստանում տեղական ինքնակառավարման իրականացումը կարգավորվում է Հայաստանի Uահմանադրությամբ, որի 9-րդ գլխի 179-190 հոդվածներն ուղղակիորեն սահմանում են տեղական ինքնակառավարման հարցերը, «Տեղական ինքնակառավարման մասին» Հայաստանի oրենքով, որը հիմնվում է Տեղական Ինքնակառավարման մասին Եվրոպական Խարտիայի վրա, այլ oրենքներով և իրավական ակտերով[1]։

Մեկ բնակավայր ընդգրկող համայնքին տրվում է այդ բնակավայրի, երկու և ավելի բնակավայր ընդգրկող համայնքին՝ առավել բնակչություն ունեցող բնակավայրի անվանումը։ Մեկից ավելի բնակավայր ընդգրկող համայնքի վարչական կենտրոն համարվում է առավել բնակչություն ունեցող բնակավայրը։ Կան նաև բացառություններ, օրինակ՝ Նաիրի, Անի, Արաքս և այլ համայնքներ։ Հայաստանում գոյություն ունեն նաև ազգային փոքրամասնություններով բնակեցված համայնքներ (Ֆիոլետովո, Վերին Դվին, Արզնի և այլն)։

Համայնքի սեփականությունը տնօրինելու, համայնքային հարցեր լուծելու համար ընտրվում են տեղական ինքնակառավարման մարմիններ (ՏԻՄ)՝ համայնքի ղեկավարներ և համայնքի ավագանիներ, որոնք օրենքով սահմանված կարգով ընտրվում են 5 տարի ժամկետով՝ ընդհանուր, հավասար, ուղղակի ընտրական իրավունքի հիման վրա՝ գաղտնի քվեարկությամբ։ Համայնքի ավագանու անդամների թիվը պայմանավորված է համայնքի բնակչության թվով և կարող է կազմել 5-65 հոգի[1]։

Երբեմն հայերենում համայնք են անվանվում նաև հայկական տարբեր կազմակերպություններ (կրոնական համայնք, քաղաքային համայնք, հայկական համայնքները սփյուռքում և այլն)։ Հայկական համայնքներ կան Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում, Ռուսաստանում, Իրանում, Ֆրասնիայում և այլուր։

Պատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հայաստանի համայնքները
Տե՛ս նաև՝ Մարզ

Հայաստանի Սահմանադրության ընդունումից հետո (1995 թվականի հուլիսի 5) Հայաստանի հանրային կառավարման համակարգում պետական կառավարմանը զուգահեռ ստեղծվեց տեղական ինքնակառավարման համակարգը[1]։ Համայնքները կազմավորվել են դեռևս 1995 թվականի դեկտեմբերին՝ ներառվելով մարզերի մեջ։ ՏԻՄ-երի առաջին ընտրություններն առաջին անգամ անց են կացվել 1996 թվականի նոյեմբերի 10-ին[1]։

Համաձայն Հայաստանի Սահմանադրության և Հայաստանի վարչատարածքային բաժանման մասին Հայաստանի օրենքի՝ Հայաստանի վարչատարածքային միավորներն են մարզերը և համայնքները։ Հայաստանը բաժանվեց 10 մարզերի և 931 համայնքների։ Մայրաքաղաք Երևանին տրվեց մարզի կարգավիճակ։ Մարզերը բաժանվեցին քաղաքային և գյուղական համայնքների, իսկ Երևանը՝ թաղային համայնքների[1]։ Ի սկզբանե Հայաստանում գոյություն ունեցող 931 համայնքից 871-ը գյուղական էին (1999 թվականի տվյալներով)։ Շրջանները, որոնք գոյություն ունեին ՀԽՍՀ-ի օրոք, լուծարվեցին․ անկախության ձեռքբերումից հետո հատուկ տեղ գրավեց կենտրոնացած համակարգից անցումը ապակենտրոնացված տեղական կառավարման համակարգի[2]։

Համայնքների խոշորացում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համայնքների կառուցվածքի փոփոխության հարցը օրակարգ է մտել դեռևս 2008 թ-ին, սակայն բարեփոխման մշակումը սկսվեց 2011-ին, իսկ 2015-2022 թթ․ Հայաստանի Ազգային ժողովը սկսեց իրականացնել բարեփոխումը[3]։ Կառավարությունը իրականացնում էր բարեփոխումը՝ հիմնավորելով այն գյուղական համայնքների բյուջեների ոչ բավարար լինելու հետ։ Առաջարկվում էր միավորել գյուղական և քաղաքային բնակավայրերը, որոնք ունեն հազարից ավելի քիչ բնակչություն[4]։ ՀՀԿ-ի կառավարման օրոք սկսված համայնքների խոշորացումը շարունակվեց հեղափոխությունից հետո։ Բարեփոխումները անցել են 6 փուլերով․ 2015 թվականին՝ 1-ին փուլ (915-ից 896), 2016 թվականին՝ 2-րդ փուլ (896-ից 793), 2017 թվականին՝ 3-րդ փուլ (793-ից 502), 2020 թվականին՝ 4-րդ փուլ (502-ից 483), 2021 թվականին՝ 5-րդ փուլ (483-ից 79), 2022 թվականին՝ 6-րդ փուլ (79-ից 71)։ Ամենածավալուն գործընթացն իրականացվել է 2021 թվականին, երբ 441 համայնք միավորվել է՝ ստեղծելով 36 նոր վարչատարածքային միավոր[1][5]։ Այժմ Հայաստանում գոյություն ունեն թվով 70 համայնքներ։

Բարեփոխումը հանդիպել է քննադատության մեծ ալիքին իր բոլոր փուլերի ժամանակ։ Քննադատությունը կապված էր ռեֆորմի իրական նպատակների և համայնքների՝ որպես թվով քիչ բնակավայրերի միության, թուլացման և ավելի հեշտ վերահսկելի դարձնելու հետ։ Անկախության ձեռքբերումից հետո ձևավորված ապակենտրոնացված համակարգը, փաստորեն, փոխարինվում էր կենտրոնացված համակարգին՝ հաճախ գործելով ՀԽՍՀ-ի ժամանակ գործող շրջանների տրամաբանությամբ։ Քննադատությունը նաև կապված էր ստանդարտների և սկզբունքների բացակայության, ինչպես նաև խոշորացված համայնքների ավագանիներում փոքր բնակավայրերը ներկայացնող ներկայացուցիչների բացակայության հետ[2]։ Մյուս կողմից՝ խոշորացված համայնքներում մեծ բնակավայրերը հաճախ խթանում են փոքր գյուղերի զարգացմանը՝ ներգրավելով ավելի շատ ռեսուրսներ[6]։

Այժմ Հայաստանում գործում է 71 համայնք[5]։ Դրանք բաշխված են 10 մարզերի միջև։ Նրանք ձևավորված են կա՛մ բնակավայրերի համախմբմամբ, կա՛մ ազգային կազմով։ Որոշ համայնքներ Հայաստանում կրկնօրինակում են նախկին ՀԽՍՀ շրջանների զբաղեցրած տարածքները։ Այդպիսին է, օրինակ, Կոտայքի մարզի Նաիրի համայնքը, որը ձևավորվել է նախկին Նաիրի շրջանի հիման վրա։ Վաղարշապատ համայնքի ավագանու ընտրություններից առաջ նախատեսվում է միավորել այն Խոյ համայնքի հետ[7][8][9]։ 2025 թ-ի նոյեմբերին իրականացված ընտրությունների արդյունքում Վաղարշապատ և Խոյ համայնքները միավորվեցին։

Ձևավորում

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
ՀՀ համայնքներում ղեկավարումը ստանձնած քաղաքական ուժերը`      Տեղական քաղաքական դաշինքներ      Անկուսակցական (ազգային փոքրամասնություն)      Քաղաքացիական պայմանագիր      ՀԿԿ     Ապրելու երկիր      Դեմոկրատական այլընտրանք      Հանրապետություն      ՀԱՍԿ      ՍԴՀԿ      ԲՀԿ      Շանթ      Ազատական

Ներկա օրենսդրության համաձայն՝ ՀՀ համայնքները բաժանվում են երկու հիմնական տեսակների՝ խոշորացված և ոչ խոշորացված։ Խոշորացման չեն ենթարկվել միայն խոշոր բնակավայրերը՝ Երևան, Գյումրի, Վանաձոր, ինչպես նաև ազգային փոքրամասնությամբ բնակեցված որոշ գյուղեր՝ Արզնի, Վերին Դվին, Ֆերիկ, Ֆիոլետովո, Շամիրամ։ Մնացած բոլոր համայնքները խոշորացված են։ Գոյություն ունեն նաև խոշորացված ազգային փոքրամասնության համայնքներ՝ Ալագյազ, Արևուտ, Լերմոնտովո, Մեծաձոր։

Խոշորացված համայնքներում տեղական ինքնակառավարումը իրականացվում է ավագանու կողմից։ Հինգ տարի ժամկետով, համամասնական ընտրակարգով ընտրված ավագանին նշանակում է պատգամավորներից մեկին համայնքի ղեկավար։ Ավագանին կարող է անվստահություն հայտնել համայնքապետին (օրինակ՝ Ալավերդու համայնքապետի ինպիչմենթը 2022 թ-ին[10])։ Այդ դեպքում պետք է առաջադրվի նոր թեկնածու։ Ավագանին կլուծարվի, եթե այն ընդունակ չէ ընտրելու համայնքի ղեկավար։ Դրանից հետո տեղի են ունենում արտահերթ ընտրություններ։

Նման կերպով է ձևավորվում համայնքապետարանը չխոշորացված քաղաք-համայնքներում։ Երևանի, Գյումրու և Վանաձորի քաղաքապետներին ընտրում է ավագանին այնպես, ինչպես խոշորացված համայնքների դեպքում։

Ձևավորման այլ ուղի ունեն ազգային փոքրամասնություն ներկայացնող խոշորացված և ոչ խոշորացված համայնքները։ Դրանք ինն են՝ Լերմոնտովո, Ֆիոլետովո, Ալագյազ, Մեծաձոր, Շամիրամ, Արևուտ, Ֆերիկ, Արզնի, Վերին Դվին։ Այս համայնքներում ավագանին ընտրվում է մեծամասնական ընտրակարգով, իսկ համայնքի ղեկավարը ոչ թե ավագանու կողմից նշանակովի պաշտոն է, այլ ընտրվում է առանձին ընտրություններով։

Համայնքների մեծամասնությունում ավագանու համամասնական վերջին ընտրությունները տեղի են ունեցել 2021-2022 թթ․։ Ընտրությունների արդյունքում համայնքների մեծամասնությունում իշխանությունը ստանձնեց «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցությունը։ Իշխանության խմբակցությունները մեծամասնություն են կազմում ՀՀ 39 համայնքներում։ Երկուական համայնքում իշխանությունը ստանձնել է Բարգավաճ Հայաստան (Եղեգնաձոր, Աբովյան) և Շանթ (Տաթև, Կապան) կուսակցությունները։ Մնացած համայքները բաշխված են այլ քաղաքական ուժերի միջև՝ մեկական ձևով։ Որոշ համայնքներում ձևավորվել են տեղական դաշինքներ, որոնցից շատերը կրում են ընտրական ցուցակի առաջին թիվը զբաղեցնող անձի անունը, օրինակ՝ Գուրգեն Մարտիրոսյան դաշինքը (Արդարություն և Քաղաքացու որոշում) Գավառում, Առուշ Առուշանյան դաշինքը (Ազգային օրակարգ, Վերածնվող Հայաստան) Գորիսում և այլն։ Հետաքրքիր տաղտկալիությամբ էին անցել ընտրությունները Ճամբարակ համայնքում, որտեղ գրանցվել էր ընդամենը մեկ թեկնածու՝ Դեմոկրատական այլընտրանք կուսակցությունը[11]։ Վերջինս էլ զբաղեցրեց բոլոր մանդատները ավագանիում և համայնքապետի պաշտոնը[12]։

2025 թ-ի Գյումրի և Փարաքար համայնքների ավագանիների ընտրությունների արդյունքում «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կորցրեց վերահսկողությունը այդ համայնքների նկատմամբ[13][14][15]։

Արագածոտնի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արագածոտնի մարզում գործում է թվով 8 համայնք։ Դրանք են՝ Աշտարակ, Ապարան, Ալագյազ, Ծաղկահովիտ, Թալին, Արևուտ, Մեծաձոր, Շամիրամ։ Շամիրամ համայնքը համարվում է ազգային փոքրամասնությամբ բնակեցված համայնք։ Շամիրամ գյուղում ապրում են եզդիներ և հայեր։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Աշտարակ համայնք
656․98 25,107 Աշտարակ Ագարակ, Աղձք, Անտառուտ, Ավան, Արագածոտն, Արուճ, Արտաշավան, Բազմաղբյուր, Բյուրական, Դպրեվանք, Լեռնարոտ, Լուսաղբյուր, Խնուսիկ, Կարբի, Կարին, Կոշ, Ղազարավան, Մուղնի, Նիգատուն, Նոր Ամանոս, Նոր Եդեսիա, Նոր Երզնկա, Ոսկեհատ, Ոսկեվազ, Սաղմոսավան, Սասունիկ, Վերին Սասունիկ, Տեղեր, Ուշի, Ուջան, Փարպի, Օհանավան, Օշական, Օրգով [16]
Ապարան համայնք
612․89 25,172 Ապարան Արագած, Արայի, Ափնա, Եղիպատրուշ, Երնջատափ, Թթուջուր, Լուսա, Ծաղկաշեն, Կայք, Հարթավան, Ձորագլուխ, Մելիք, Նիգավան, Շենավան, Շողակն, Չքնաղ, Ջրամբար, Սարալանջ, Վարդենիս, Վարդենուտ, Քուչակ [17]
Ալագյազ համայնք 133.41 4,896 Ալագյազ Ավշեն, Կանիաշիր, Ճարճակիս, Միջնատուն, Միրաք, Շենկանի, Ջամշլու, Ռյա թազա, Սադունց, Սիփան [18]
Ծաղկահովիտ համայնք 17․14 2,163 Ծաղկահովիտ Բերքառատ, Գեղադիր, Գեղաձոր, Գեղարոտ, Լեռնապար, Ծիլքար, Հնաբերդ, Նորաշեն, Վարդաբլուր [19]
Թալին համայնք
948.75 38,060 Թալին Ագարակավան, Ակունք, Աշնակ, Արագածավան, Արտենի, Գառնահովիտ, Գետափ, Դաշտադեմ, Դավթաշեն, Դիան, Եղնիկ, Զարինջա, Զովասար, Թաթուլ, Իրինդ, Լուսակն Ծաղկասար, Կաթնաղբյուր, Կարմրաշեն, Կաքավաձոր, Հացաշեն, Ձորա, Մաստարա, Ներքին Բազմաբերդ, Ներքին Սասնաշեն, Նոր Արթիկ, Շղարշիկ, Ոսկեթաս, Պարտիզակ, Սուսեր, Վերին Բազմաբերդ, Վերին Սասնաշեն, Ցամաքասար [20]
Արևուտ համայնք 144.35 631 Արևուտ Դդմասար, Թլիկ, Կանչ, Հակո, Սորիկ [21]
Շամիրամ 9․15 1․500 Շամիրամ Ազգային փոքրամասնությամբ (եզդիներով) բնակեցված համայնք
Մեծաձոր համայնք 23.61 305 Մեծաձոր Օթևան Չշփոթել Մեծամոր համայնքի հետ [22]

Արարատի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արարատի մարզում գոյություն ունի 5 համայնք՝ Արտաշատ, Արարատ, Մասիս, Վեդի, Վերին Դվին։ Վերջինս բնակեցված է ասորիներով։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Արտաշատ համայնք
620․76 109․545 Արտաշատ Աբովյան, Ազատավան, Այգեզարդ, Այգեպատ, Այգեստան, Արաքսավան, Արևշատ, Բաղրամյան, Բարձրաշեն, Բերդիկ, Բերքանուշ, Բյուրավան, Բուրաստան, Գետազատ, Դալար, Դեղձուտ, Դիմիտրով, Դիտակ, Դվին, Լանջազատ, Կանաչուտ, Կաքավաբերդ, Հնաբերդ, Հովտաշեն, Մասիս, Մխչյան, Մրգանուշ, Մրգավան, Մրգավետ, Նարեկ, Նշավան, Նորաշեն, Շահումյան, Ոստան, Ջրաշեն, Վարդաշեն, Վերին Արտաշատ, Քաղցրաշեն [23]
Արարատ համայնք 420․41 44․434 Արարատ Արարատ, Ավշար, Արմաշ, Երասխ, Զանգակատուն, Լանջառ, Նոյակերտ, Ուրցալանջ, Պարույր Սևակ, Սուրենավան, Վարդաշատ, Տիգրանաշեն [24]
Մասիս համայնք 18․73 22․831 Մասիս Այնթապ, Ազատաշեն, Արբաթ, Արգավանդ, Արևաբույր, Գեղանիստ, Գետափնյա, Դաշտավան, Դարակերտ, Դարբնիկ, Զորակ, Խաչփառ, Հայանիստ, Հովտաշատ, Ղուկասավան, Մարմարաշեն, Նիզամի, Նոր Խարբերդ, Նոր Կյուրին, Նորաբաց, Նորամարգ, Ջրահովիտ, Ռանչպար, Սայաթ-Նովա, Սիս, Սիփանիկ [25]
Վերին Դվին 12․34 2․300 Վերին Դվին Ազգային փոքրամասնությամբ (ասորիներով) բնակեցված համայնք [26]
Վեդիի համայնք
40․24 53․330 Վեդի Այգավան, Արալեզ, Գինեվետ, Գոռավան, Դաշտաքար, Եղեգնավան, Լանջանիստ, Լուսաշող, Լուսառատ, Նոր Կյանք, Նոր Ուղի, Շաղափ, Ոսկետափ, Սիսավան, Վանաշեն, Տափերական, Ուրցաձոր, Փոքր Վեդի [27]

Արմավիրի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արմավիրի մարզում համայնքների միավորումից հետո ձևավորվեց 8 համայնք՝ Արմավիր համայնք, Արաքս համայնք, Մեծամոր համայնք, Վաղարշապատ, Փարաքար համայնք, Ֆերիկ։ Վերջինս բնակեցված է եզդիներով և հայերով, ինչի պատճառով չի մտնում Վաղարշապատ համայնքի կազմի մեջ և առանձին համայնք է։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Արմավիր համայնք
149.51 65.515 Արմավիր Այգեվան, Արաքս, Լենուղի, Լուկաշին, Խանջյան, Հացիկ, Մայիսյան, Մյասնիկյան, Նորավան, Սարդարապատ [28]
Արաքս համայնք 123.38 27.934 Գայ Ակնաշեն, Ապագա, Առատաշեն, Արաքս, Արտիմետ, Գրիբոյեդով, Լուսա, Խորոնք, Հայկաշեն, Մեծամոր, Ջրառատ, Ջրարբի [29]
Բաղրամյան համայնք 506.62 19.957 Բաղրամյան Արգինա, Արևադաշտ, Արտամետ, Բագարան, Դալարիկ, Երվանդաշատ, Լեռնագոգ, Կողբավան, Հուշակերտ, Շենիկ ,Վանանդ, Տալվորիկ, Քարակերտ [30]
Մեծամոր համայնք
32,62 78.682 Մեծամոր Ալաշկերտ, Ակնալիճ, Ամասիա, Այգեշատ, Արազափ, Արգավանդ, Արևիկ, Արմավիր, Արտաշար, Բամբակաշատ, Բերքաշատ, Գետաշեն, Եղեգնուտ, Երասխահուն, Զարթոնք, Հայկավան, Մարգարա, Մրգաշատ, Նալբանդյան, Նոր Արմավիր, Նոր Արտագերս, Նոր Կեսարիա, Նորապատ, Շենավան, Ջանֆիդա, Ջրաշեն, Վարդանաշեն, Տանձուտ, Տարոնիկ, Փշատավան Չշփոթել Մեծաձոր համայնքի հետ [31]
Վաղարշապատ համայնք
138.51 76,263 Վաղարշապատ Ոսկեհատ, Աղավնատուն, Ամբերդ, Այգեշատ, Արագած, Արշալույս, Դաշտ, Դողս, Լեռնամերձ, Ծաղկալանջ, Ծաղկունք, Ծիածան, Հայթաղ, Հովտամեջ, Մոնթեավան, Մրգաստան, Շահումյան [32]
Փարաքար համայնք
59.91 28.740 Փարաքար Այգեկ, Արևաշատ, Բաղրամյան, Թաիրով, Մերձավան․ Մուսալեռ, Նորակերտ, Պտղունք [33]
Ֆերիկ 4․06 441 Ֆերիկ Ազգային փոքրամասնությամբ (եզդիներով) բնակեցված համայնք [34]

Գեղարքունիքի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի մակերեսով ամենամեծ մարզը՝ Գեղարքունիքի մարզը, բաժանված է 5 համայնքների։ Սևան, Գավառ, Մարտունի, Վարդենիս, Ճամբարակ համայնքները հանդիսանում են Գեղարքունիքի համայնքները։ Մարզում ներառված էր նաև խոշորացված Գեղամասար համայնքը, որը հետագայում միացվել է Վարդենիս համայնքին։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Գավառ համայնք
668.34 29.146 Գավառ Բերդկունք, Գանձակ, Գեղարքունիք, Լանջաղբյուր, Լճափ, Ծաղկաշեն, Ծովազարդ, Կարմիր, Հայրավանք, Նորատուս․ Սարուխան [35]
Ճամբարակ համայնք
417.65 11.993 Ճամբարակ Աղբերք, Այգուտ, Անտառամեջ, Արծվաշեն, Արտանիշ, Բարեպատ, Գետիկ, Դպրաբակ, Դրախտիկ, Թթուջուր, Ծափաթաղ, Կալավան, Ձորավանք, Ճապկուտ, Մարտունի, Շողակաթ, Ջիլ, Վահան [36]
Մարտունի համայնք 1127.12 89.207 Մարտունի Աստղաձոր, Արծվանիստ, Գեղհովիտ, Երանոս, Զոլաքար, Լեռնակերտ, Լիճք, Ծակքար, Ծովասար, Ծովինար, Ձորա, Մադինա, Ներքին Գետաշեն, Նշխարք, Վաղաշեն, Վարդաձոր, Վարդենիկ, Վերին Գետաշեն [37]
Սևան համայնք 319.54 43.947 Սևան Գագարին, Գեղամավան, Դդմաշեն, Զովաբեր, Լճաշեն, Ծաղկունք, Ծովագյուղ, Նորաշեն, Չկալովկա, Սեմյոնովկա, Վարսեր [38]
Վարդենիս համայնք 1213.01 39․162 Վարդենիս Ազատ, Ախպրաձոր, Ակունք, Այրք, Ավազան, Արեգունի, Արփունք, Գեղամաբակ, Գեղամասար, Գեղաքար, Դարանակ, Զառիվեր, Լճավան, Լուսակունք, Խաչաղբյուր, Ծովակ, Կախակն, Կարճաղբյուր, Կութ, Կուտական, Մաքենիս, Մեծ Մասրիկ, Ներքին Շորժա, Նորաբակ, Նորակերտ, Շատջրեք, Շատվան, Ջաղացաձոր, Սոթք, Վանեվան, Վերին Շորժա, Տորֆավան, Տրետուք, Փամբակ, Փոքր Մասրիկ [39]

Լոռու մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լոռու մարզը, Կոտայքի մարզի հետ զուգահեռ, ամենաշատ համայնքներ ունեցող մարզն է։ Այստեղ կա 11 համայնք՝ Ալավերդի, Գյուլագարակ, Թումանյան, Փամբակ, Լերմոնտովո, Ֆիոլետովո, Վանաձոր, Սպիտակ, Ստեփանավան, Տաշիր, Լոռի Բերդ։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Վանաձոր համայնք
25.11 76․500 Վանաձոր Գուգարք, Դարպաս, Շահումյան [40]
Ալավերդի համայնք
295,13 40.365 Ալավերդի Ախթալա, Ակներ, Ամոջ, Այգեհատ, Առողջարանին կից գյուղ, Արդվի, Արևածագ, Աքորի, Բենդիկ, Թեղուտ, Ծաթեր, Ծաղկաշատ, Կաճաճկուտ, Կարմիր Աղեկ, Հագվի, Հաղպատ, Ճոճկան, Մեծ Այրում, Մղարթ, Նեղոց, Շամլուղ, Շնող, Ջիլիզա, Սանահին կայարան, Փոքր Այրում, Քարկոփ, Օձուն [41]
Գյուլագարակ համայնք 199․71 8․853 Գյուլագարակ Ամրակից, Գարգառ, Կուրթան, Հոբարձի, Պուշկինո, Վարդաբլուր [42]
Թումանյան համայնք 382․43 6․727 Թումանյան Աթան, Ահնիձոր, Դսեղ, Լորուտ, Մարց, Շամուտ, Չկալով, Քարինջ, Քոբայր [43]
Փամբակ համայնք Փամբակ Ազնվաձոր, Անտառամուտ, Արջուտ, Բազում, Գուշար, Դեբեդ, Եղեգնուտ, Ժամատուն, Լեռնապատ, Լեռնաջուր, Ծաղկոց, Մարգահովիտ, Ձորագետ, Ձորա, Վահագնաձոր, Վահագնի, Քարաբերդ [44]
Սպիտակ համայնք
615.31 43.460 Սպիտակ Արջհովիտ, Արևաշող, Գեղասար, Գոգարան, Լեռնանցք, Լեռնավան, Լուսաղբյուր, Խնկոյան, Ծաղկաբեր, Կաթնաջուր, Հարթա, Մեծ Պարնի, Նոր Խաչակապ, Շենավան, Շիրակամուտ, Ջրաշեն, Սարալանջ, Սարահարթ, Սարամեջ, Քարաձոր [45]
Ստեփանավան համայնք
59.07 20․527 Ստեփանավան Արմանիս, Կաթնաղբյուր, Ուրասար [46]
Տաշիր համայնք
403․59 15․865 Տաշիր Ապավեն, Արծնի, Բլագոդարնոյե, Գետավան, Գոգավան, Դաշտադեմ, Լեռնահովիտ, Կաթնառատ, Կրուգլայա շիշկա, Ձյունաշող, Ձորամուտ, Մեդովկա, Մեծավան, Մեղվահովիտ, Միխայելովկա, Նովոսելցովո, Նորամուտ, Նորաշեն, Պաղաղբյուր, Պետրովկա, Պրիվոլնոյե, Սարատովկա, Սարչապետ [47]
Լոռի Բերդ համայնք
170.41 5.369 Լոռի Բերդ Ագարակ, Բովաձոր, Լեջան, Կողես, Հովնանաձոր, Յաղդան, Սվերդլով, Ուռուտ [48]
Լերմոնտովո համայնք 25․63 880 Լերմոնտովո Անտառաշեն Ազգային փոքրամասնությամբ (ռուսներով/մոլոկաններով) բնակեցված համայնք [49]
Ֆիոլետովո համայնք 44․30 1․271 Ֆիոլետովո Ազգային փոքրամասնությամբ (ռուսներով/մոլոկաններով) բնակեցված համայնք [50]

Կոտայքի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանի Կոտայքի մարզում ներառված է 11 համայնք․ Աբովյան, Ակունք, Արզնի, Բյուրեղավան, Գառնի, Հրազդան, Նաիրի, Ծաղկաձոր, Նոր Հաճն, Չարենցավան, Ջրվեժ։ Արզնի համայնքը բնակեցված է ասորիներով և համարվում է ազգային փոքրամասնությամբ բնակեցված համայնք։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Հրազդան համայնք 278․71 66․582 Հրազդան Լեռնանիստ, Ջրառատ, Սոլակ, Քաղսի [51]
Աբովյան համայնք
173.82 89․145 Աբովյան Առինջ, Արամուս, Բալահովիտ, Գեղաշեն, Գետարգել, Կաթնաղբյուր, Կամարիս, Մայակովսկի, Պտղնի, Վերին Պտղնի [52]
Ակունք համայնք 302․84 9․922 Ակունք Զառ, Զովաշեն, Կապուտան, Կոտայք, Հատիս, Նոր Գյուղ, Սևաբերդ
Բյուրեղավան համայնք 24,52 12․229 Բյուրեղավան Ջրաբեր, Նուռնուս [53]
Գառնի համայնք 58․75 13․058 Գառնի Գեղադիր, Գեղարդ, Գողթ, Հացավան, Ողջաբերդ [54][55]
Նաիրի համայնք 272.59 25․708 Եղվարդ Արագյուղ, Բուժական, Զովունի, Զորավան, Պռոշյան, Սարալանջ, Քասախ [56]
Ծաղկաձոր համայնք
395․36 7․240 Ծաղկաձոր Աղավնաձոր, Արտավազ, Գոռգոչ, Հանքավան, Մարմարիկ, Մեղրաձոր, Փյունիկ [57]
Նոր Հաճն համայնք 98.02 31․888 Նոր Հաճն Արգել, Գետամեջ, Թեղենիք, Մրգաշեն, Նոր Արտամետ, Նոր Գեղի, Քանաքեռավան, Քարաշամբ [58]
Չարենցավան համայնք
24․525 39․494 Չարենցավան Ալափարս, Արզական, Բջնի, Կարենիս, Ֆանտան [59]
Ջրվեժ համայնք 54․90 10․670 Ջրվեժ Զովք, Ձորաղբյուր [60]
Արզնի համայնք 18․07 3․004 Արզնի Ազգային փոքրամասնությամբ (ասորիներով) բնակեցված համայնք [61]

Շիրակի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Շիրակի մարզի համայնքները թվով 6-ն են՝ Աշոցք, Ամասիա, Գյումրի, Ախուրյան, Անի, Արթիկ։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Գյումրի
36.26 118․600 Գյումրի [62]
Ախուրյան համայնք 558․89 44․950 Ախուրյան Ազատան, Ախուրիկ, Ախուրյան կայարանի գյուղ, Այգաբաց, Առափի, Արևիկ, Բայանդուր, Բասեն, Բենիամին, Գետք, Երազգավորս, Լեռնուտ, Կամո, Կապս, Կառնուտ, Կարմրաքար, Կրաշեն, Հայկավան, Հացիկ, Հացիկավան, Հովիտ, Հովունի, Ղարիբջանյան, Մայիսյան, Մարմաշեն, Մեծ Սարիար, Շիրակ, Ոսկեհասկ, Ջաջուռ, Ջաջուռավան, Ջրառատ, Վահրամաբերդ, Փոքրաշեն, Քեթի [63]
Ամասիա համայնք 201․87 8․765 Ամասիա Ալվար, Աղվորիկ, Արավետ, Արդենիս, Արեգնադեմ, Բանդիվան, Բերդաշեն, Բյուրակն, Գառնառիճ, Գտաշեն, Դարիկ, Եղնաջուր, Երիզակ, Զարիշատ, Զորակերտ, Լորասար, Ծաղկուտ, Կամխուտ, Հողմիկ, Հովտուն, Մեղրաշատ, Շաղիկ, Ողջի, Պաղակն, Ջրաձոր [64]
Անի համայնք 444․54 22․986 Մարալիկ Աղին, Անիավան, Անիպեմզա, Բագրավան, Բարձրաշեն, Գուսանագյուղ, Իսահակյան, Լանջիկ, Լուսաղբյուր, Հայկաձոր, Ձիթհանքով, Ձորակապ, Շիրակավան, Նորշեն, Ջրափի, Սառնաղբյուր, Սարակապ, Քարաբերդ [65]
Աշոցք համայնք 558.62 10․703 Աշոցք Արփենի, Բաշգյուղ, Բավրա, Գոգհովիտ, Զույգաղբյուր, Թավշուտ, Թորոսգյուղ, Լեռնագյուղ, Կարմրավան, Կաքավասար, Կրասար, Հարթաշեն, Ձորաշեն, Ղազանչի, Մեծ Սեպասար, Մուսայելյան, Սալուտ, Սարագյուղ, Սարապատ, Սիզավետ, Վարդաղբյուր ,Ցողամարգ, Փոքր Սարիար, Փոքր Սեպասար [66]
Արթիկ համայնք 415․69 52․263 Արթիկ Անուշավան, Արևշատ, Գեղանիստ, Գետափ, Լեռնակերտ, Լուսակերտ, Հայկասար, Հայրենյաց, Հառիճ, Հոռոմ, Հովտաշեն, Մեծ Մանթաշ, Մեղրաշեն, Նահապետավան, Նոր Կյանք, Պեմզաշեն, Սարալանջ, Սարատակ, Սպանդարյան, Վարդաքար, Տուֆաշեն, Փանիկ, Փոքր Մանթաշ [67]

Սյունիքի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սյունիքի մարզում գոյություն ունի 7 համայնք՝ Սիսիան, Գորիս, Տեղ, Տաթև, Կապան, Քաջարան, Մեղրի։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Կապան համայնք
799․81 43․937 Կապան Ագարակ, Աղվանի, Աճանան, Անտառաշատ, Առաջաձոր, Արծվանիկ, Բարգուշատ, Գեղանուշ, Գոմարան, Դավիթ Բեկ, Դիցմայրի, Եղեգ, Եղվարդ, Ըրկենանց, Խդրանց, Խորձոր, Ծավ, Կաղնուտ, Ձորաստան, Ճակատեն, Ներքին Խոտանան, Ներքին Հանդ, Նորաշենիկ, Շիկահող, Շիշկերտ, Շրվենանց, Չափնի, Սզնակ, Սյունիք, Սրաշեն, Սևաքար, Վանեք, Վարդավանք, Վերին Խոտանան, Տանձավեր, Տավրուս, Ուժանիս, Օխտար [68]
Գորիս համայնք 336․04 29․540 Գորիս Ակներ, Աղբուլաղ, Բարձրավան, Խնձորեսկ, Հարթաշեն, Ձորակ, Ներքին Խնձորեսկ, Շուռնուխ, Որոտան, Վանանդ, Վերիշեն, Քարահունջ
Մեղրի համայնք 740.05 11․769 Մեղրի Ագարակ, Ալվանք, Այգեձոր, Գուդեմնիս, Թխկուտ, Լեհվազ, Լիճք, Կարճևան, Կուրիս, Նռնաձոր, Շվանիձոր, Վահրավար, Վարդանիձոր, Տաշտուն
Սիսիան համայնք
1723․04 32․274 Սիսիան Ախլաթյան, Աղիտու, Անգեղակոթ, Աշոտավան, Արևիս, Բալաք, Բնունիս, Բռնակոթ, Գետաթաղ, Գորայք, Դաստակերտ, Դարբաս, Թանահատ, Թասիկ, Իշխանասար, Լծեն, Լոր, Ծղուկ, Հացավան, Մուցք, Նժդեհ, Նորավան, Շաղատ, Շամբ, Շաքի, Շենաթաղ, Որոտնավան, Ույծ, Սալվարդ, Սառնակունք, Սպանդարյան, Վաղատին, Տոլորս, Տորունիք, Ցղունի Տարածքային առումով Հայաստանի ամենամեծ համայնքն է [69]
Տաթև համայնք 263,59 6․251 Տաթև Շինուհայր, Հալիձոր, Հարժիս, Սվարանց, Խոտ, Տանձատափ, Քաշունի [70]
Տեղ համայնք 157,31 5․543 Տեղ Արավուս, Խնածախ, Խոզնավար, Կոռնիձոր, Վաղատուր, Քարաշեն [71]
Քաջարան համայնք
579․27 8․233 Քաջարան Անդոկավան, Աջաբաջ, Բաբիկավան, Գեղավանք, Գեղի, Գետիշեն, Լեռնաձոր, Կաթնառատ, Կավճուտ, Կարդ, Կիցք, Ձագիկավան, Ներքին Գիրաթաղ, Նոր Աստղաբերդ, Ոչեթի, Վերին Գեղավանք, Վերին Գիրաթաղ, Փուխրուտ, Քաջարանց, Քարուտ [72]

Վայոց ձորի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վայոց ձորի մարզը բաղկացած է 5 համայնքներից՝ Արենի, Եղեգնաձոր, Վայք, Ջերմուկ, Եղեգիս։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Եղեգնաձոր համայնք 460․92 20․480 Եղեգնաձոր Գետափ, Գլաձոր, Մալիշկա, Վերնաշեն [73]
Արենի համայնք 437.85 11․412 Արենի Ագարակաձոր, Աղավնաձոր, Արփի, Ամաղու, Գնիշիկ, Ելփին, Խաչիկ, Մոզրով, Չիվա, Ռինդ [74]
Եղեգիս համայնք
479,63 6․431 Եղեգիս Աղնջաձոր, Արատես, Արտաբույնք, Գետիկվանք, Գողթանիկ, Շատին, Թառաթումբ, Կալասար, Հերմոն, Հորբատեղ, Հորս, Սալլի, Սևաժայռ, Վարդահովիտ, Քարագլուխ [75]
Վայք համայնք
610.18 8․896 Վայք Ազատեկ, Ախտա, Արին, Արտավան, Բարձրունի, Գոմք, Զառիթափ, Զեդեա, Խնձորուտ, Կապույտ, Կարմրաշեն, Հերհեր, Հորադիս, Մարտիրոս, Նոր Ազնաբերդ, Սարավան, Սերս, Ուղեձոր, Փոռ [76]
Ջերմուկ համայնք
505.81 9372 Ջերմուկ Գնդեվազ, Կեչուտ, Կարմրաշեն, Հերհեր [77]

Տավուշի մարզ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տավուշի մարզը թվով ամենաքիչ համայնքներով մարզն է։ Այստեղ են գտնվում Նոյեմբերյանի, Իջևանի, Բերդի և Դիլիջանի համայնքները։

Անվանում Զինանշան Մակերես (կմ2) Բնակչություն Համայնքի կենտրոն Բնակավայրեր Նշումներ Ծանոթագրություն
Իջևան համայնք
941.63 47․337 Իջևան Ազատամուտ, Ակնաղբյուր, Աճարկուտ, Այգեհովիտ, Աչաջուր, Բերքաբեր, Գանձաքար, Գետահովիտ, Դիտավան, Ենոքավան, Լուսահովիտ, Լուսաձոր, Խաշթառակ, Ծաղկավան, Կայան, Կիրանց, Սարիգյուղ, Սևքար, Վազաշեն [78]
Բերդ համայնք 78․528 31․695 Բերդ Այգեձոր, Այգեպար, Արծվաբերդ, Իծաքար, Վերին Ծաղկավան, Մովսես, Նավուր, Ներքին Կարմիրաղբյուր, Նորաշեն, Չինարի, Չինչին, Չորաթան, Պառավաքար, Վարագավան, Վերին Կարմիր աղբյուր, Տավուշ [79]
Դիլիջան համայնք
625.25 26․701 Դիլիջան Հաղարծին, Թեղուտ, Գոշ, Աղավնավանք, Հովք, Խաչարձան, Ճերմակավան, Գեղատափ [80]
Նոյեմբերյան համայնք
338․86 33․780 Նոյեմբերյան Այրում, Արճիս, Բագրատաշեն, Բաղանիս, Բարեկամավան, Բերդավան, Դեբեդավան, Դեղձավան, Դովեղ, Զորական, Լճկաձոր, Կոթի, Կողբ, Հաղթանակ, Ոսկեպար, Ոսկեվան, Պտղավան, Ջուջևան [81]

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 «ՏԵՂԱԿԱՆ ԻՆՔՆԱԿԱՌԱՎԱՐՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ». ՀՀ ՏԿԵՆ. Հայաստանի կառավարություն.
  2. ↑ 2,0 2,1 Խաչատրյան, Շահանե. «Համայնքների խոշորացում. կենտրոնացո՞ւմ, թե՞ ապակենտրոնացում» (PDF). Տնտեսական հրատապ հարցեր․ հետազոտությունների ժողովածու.
  3. ↑ Հարությունյան, Շուշանիկ. «Համայնքների ձևավորումը որպես սոցիալ-տարածական պրակտիկա. Հայաստանում համայնքների խոշորացման ծրագրի առանձնահատկություններ». Urbanista.
  4. ↑ ՀՀ կառավարություն․ Համայնքների խոշորացման և միջհամայնքային միավորումների ձևավորման հայեցակարգ
  5. ↑ 5,0 5,1 «Խոշորացման գործընթացը կարեւոր դեր է խաղում համայնքների զարգացման գործում. Վահե Ղալումյան». Հայաստանի Ազգային Ժողով.
  6. ↑ Արտաշես Բոյաջյան, Ղարիբ Հարությունյան. «Խոշորացման գործընթացի սոցիալ-ժողովրդագրական, ֆինանսական և տնտեսական վերլուծություն Հայաստանի հյուսիսային մարզերում». {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
  7. ↑ Հետք. ««Խոյ և Վաղարշապատ համայնքների միավորման քննարկում կա». Դավիթ Խուդաթյան».
  8. ↑ news.am. ««ՔՊ–ն որոշել է Խոյ համայնքը իր 17 գյուղերով միացնել Վաղարշապատին և արդեն խոշորացված համայնքը տանել ընտրության»».
  9. ↑ Հայկական ժամանակ. «Արմավիրի 17 բնակավայր միավորվելու է՝ դառնալով Խոյ խոշորացված համայնք. ՔՊ թեկնածուն խոստանում է բարեկեցիկ կյանք այնտեղ».
  10. ↑ «Ալավերդու համայնքապետարանում կմերժեն Արկադի Թամազյանին անվստահություն հայտնելու ՔՊ նախաձեռնությունը». Ազատություն ռադիոկայան. 2023 թ․ դեկտեմբերի 1.
  11. ↑ «ՏԻՄ համամասնական». ԿԸՀ.
  12. ↑ «Ավագանու անդամներ». Ճամբարակի համայնքապետարան.
  13. ↑ Ազատություն ռադիոկայան. «Վարդան Ղուկասյանն ընտրվեց Գյումրի համայնքի ղեկավար. ՔՊ-ն ներկա չէր».
  14. ↑ «ՏԻՄ համամասնական / Արմավիր - Փարաքար».
  15. ↑ Փարաքար համայնք. «Ավագանու նիստ թիվ 1, 16/04/2025 12:00».
  16. ↑ «Աշտարակ համայնքի անձնագիր». Նշված չէ. {{cite web}}: |first= missing |last= (օգնություն)
  17. ↑ «Ապարան համայնքի մասին». Ապարանի համայնքապետարան.
  18. ↑ «Համայնքի անձնագիր».
  19. ↑ «Համայնքի մասին».
  20. ↑ «Թալին համայնքի անձնագիր».
  21. ↑ «Արևուտ համայնքի մասին». Արևուտի համայնքապետարան.
  22. ↑ «Մեծաձորի մայանքապետարան».
  23. ↑ «Արտաշատ համայնքի մասին».
  24. ↑ «Արարատ համայնքի անձնագիր».
  25. ↑ «Մասիս համայնքի մասին».
  26. ↑ «Արարատի մարզի Վերին Դվին համայնք». Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ հունվարի 18-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 18-ին.
  27. ↑ «Վեդիի համայնք».
  28. ↑ «Արմավիրի համայնքապետարան».
  29. ↑ «Արմավիրի մարզի Արաքս համայնք».
  30. ↑ «Բաղրամյան համայնքի անձնագիր».
  31. ↑ «Արմավիրի մարզի Մեծամոր համայնքի մասին».
  32. ↑ «Էջմիածնի քաղաքապետարան».
  33. ↑ «Փարաքարի համայնքապետարան».
  34. ↑ «Արմավիրի մարզի Ֆերիկ համայնք».
  35. ↑ «Գավառ խոշորացված համայնք․ նկարագիր».
  36. ↑ «Համայնքի մասին».
  37. ↑ «Մարտունի համայնք».
  38. ↑ «Սևան համայնքի անձնագիր».
  39. ↑ «Վարդենիս համայնքի անձնագիր». Վարդենիսի համայնքապետարան.
  40. ↑ «Վանաձորի քաղաքապետարան».
  41. ↑ «Ալավերդի համայնք».
  42. ↑ «Գյուլագարակ համայնքի մասին».
  43. ↑ «Թումանյան համայնքի մասին».
  44. ↑ «Փամբակ համայնք».
  45. ↑ «Սպիտակ համայնք».
  46. ↑ «Համայնքներ․ Ստեփանավան». Լոռու մարզպետի աշխատակազմ.
  47. ↑ «Տաշիր համայնք».
  48. ↑ «Լոռի Բերդ համայնք».
  49. ↑ «Լերմոնտովոյի համայնքապետարան».
  50. ↑ «Ֆիոլետովո համայնքի անձնագիր».
  51. ↑ «Հրազդանի համայնքապետարան».
  52. ↑ «Աբովյան համայնքի անձնագիր».
  53. ↑ «Բյուրեղավան համայնքի մասին».
  54. ↑ «Գառնիի համայնքապետարան».
  55. ↑ «Կոտայքի մարզպետի աշխատակազմ․ Գառնի համայնք».
  56. ↑ «Կոտայքի համայնքապետարան».
  57. ↑ «Ծաղկաձոր համայնքի մասին».
  58. ↑ «Նոր Հաճնի անձնագիր».
  59. ↑ «Չարենցավան համայնքի անձնագիր».
  60. ↑ «Ջրվեժի համայնքի անձնագիր».
  61. ↑ «Արզնիի համայնքապետարան․ համայնքի անձնագիր». Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ սեպտեմբերի 28-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 19-ին.
  62. ↑ «Գյումրիի քաղաքապետարան». Արխիվացված է օրիգինալից 2024 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 19-ին.
  63. ↑ «Ախուրյան համայնքի անձնագիր».
  64. ↑ «Ամասիա համայնքի մասին». Արխիվացված է օրիգինալից 2023 թ․ հուլիսի 26-ին. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 19-ին.
  65. ↑ «Անի համայնքի անձնագիր».
  66. ↑ «Աշոցքի համայնքապետարան».
  67. ↑ «Արթիկ համայնքի անձնագիր».
  68. ↑ «Կապան համայնքի անձնագիր».
  69. ↑ «Սիսիան համայնքի մասին».
  70. ↑ «Տաթևի համայնքապետարան․ Համայնքի մասին».
  71. ↑ «Տեղ համայնքի անձնագիր».
  72. ↑ «Քաջարան համայնքի մասին».
  73. ↑ «Եղեգնաձորի համայնքապետարան․ համայնքի անձնագիր».
  74. ↑ «Արենի համայնքապետարան».
  75. ↑ «Եղեգիս համայնքի անձնագիր».
  76. ↑ «Վայքի համայնքապետարան».
  77. ↑ «Ջերմուկ համայնքի անձնագիր».
  78. ↑ «Իջևան քաղաքի անձնագիր».
  79. ↑ «Բերդ համայնքի անձնագիր».
  80. ↑ «Դիլիջան համայնքի մասին».
  81. ↑ «Նոյեմբերյանի համայնքապետարան․ Համայնքի անձնագիր».
Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Հայաստանի_համայնքներ&oldid=10609034» էջից