Սյունիքի մարզի բերդերի և ամրոցների ցանկ

Ստորև ներկայացվում է Սյունիքի մարզի բերդերի և ամրոցների ցանկը

#	Պատկեր	Անուն	Կառուցման տարեթիվ	Բնակավայր և հեռավորությունը նրանից	Լրացուցիչ տվյալներ
1		ամրոց Կատարավանք	10-18 դդ.	Կապան քաղաքից 5 կմ ամ, Ողջի գետի աջ ափին, նախ­կին Ջրախոր գյուղի մոտ, «Տանձու լենջ» վայրում	Կիսավեր։
2		ամրոց Կկոց քար	10 դ.	Կապան քաղաքից 5-6 կմ հս-ամ, Աչաղու «Համլետավան» բնակատեղիում, Բաղաբերդ ամրոցից աե	Ավերված։
3		ամրոց Հալիձոր (Հալիձորի բերդ)	10-18 դդ.	Կապան քաղաքից հս-ամ, Խուս­տուփ լեռան լանջին, Ողջի գետի բարձրադիր աջ ափին, ՀԷԿ-ի մոտ	Կառուցվել է որպես կուսա­­­նոց անապատ. բերդի դիմաց եղել են Բեխ գյուղի Մելիք-Փարսադանյան­ների պղնձահանքն ու պղնձաձուլարանը։
4		ամրոց Ձագեձոր	10-20 դդ.	Գորիս քաղաքից աե, Վարարակն գե­տի ձախ ափին, Հին Գորիս «Կյորես» գյուղատեղիի արևելյան եզրին, Սբ. Հռիփսիմե եկեղեցուց հս-աե, քարաժայռի վրա	Պահպանվել է միջնաբերդը։
5		ամրոց	բրոնզի դար	Սիսիան քաղաքի հս-աե եզրին, Որոտան գետի ձախա­կողմյան բարձր քա­րա­փին, Սիսիան - Աղի­տու ճանա­պարհի ամենա­­բարձր հատվածում, Սյու­նի բերդից մոտ 20 մ աե	մասնակի Ավերված։
6		ամրոց Ծակ քար	միջնա­դար	Սիսիան քաղաքի արևմտյան մա­սում, Սբ. Հովհաննես ե­կե­ղեցու հարևա­նությամբ	Ավերված։
7		ամրոց Սյունի (Սյունի բերդ)	վաղ միջ­­նա­դար	Սիսիան քաղաքի հս-աե եզրին, Որոտան գետի ձախա­կողմյան բարձր քա­րա­փին, Սիսիան - Աղի­տու ճանա­պարհի ամե­նա­­բարձր հատվածում	Ավերված։
8		ամրոց Քարաբերդ	մ.թ.ա. 2-1 հզ	Սիսիան քաղաքի հս-ամ եզրին	Ավերված։
9		ամրոց Մեղրի (Մեղրու բերդ)	10 դ. վերջ - 11 դ. սկիզբ	Մեղրի քաղաքի Մեծ թաղի հս կողմում	Հիմնովին վե­­րա­­­կառուց­­­վել է 18 դ.:
10		ամրոց Նապատ	մ.թ.ա. 2 հզ	Քաջարան քաղաքից 4 կմ ամ
11		ամրոց Շլորուտ	միջնադար	Քաջարան քաղաքի Վերին Հանդ թաղա­մա­սից 1-1.5 կմ հս, Շլորուտ գյուղատեղիի մոտ, «Շիրմաք» հանդամասի մերձակայքում	Սյունյաց թագա­­վորութ­յան նշա­նավոր ամրոց­ներից էր, ավերել են սելջուկները 1152 թ.:
12		ամրոց	մ.թ.ա. 2 - 1 հզ - միջնադար	Ակներ գյուղից 0.5 կմ հս-ամ, «Գելաքերծ», «Ղոշա­քար» վայրում»	Ավերված։
13		ամրոց Կալանըդար	միջնադար	Աղբուլլազ գյուղից 3 կմ հվ-աե, լեռան գագաթին	Պահպանվել են պարիսպների և բուրգերի մնացորդները։
14		ամրոց Աղիտու	մ.թ.ա. 3 հզ վերջ - մ.թ.ա. 1 հզ	Աղիտու գյուղի հվ մասում
15		ամրոց Բաղաբերդ (Դավիթ Բեկի բերդ)	4-18 դդ.	Անդոկավան գյուղ, Կապան քաղաքից ամ, Քաջա­րան տանող մայրուղուց ձախ, Ողջի գետի և նրա ձախ վտակ Գիրաթաղ գետակի միջև, բար­ձունքի վրա	Սյունիքի նշանավոր ամրոցներից էր, կիսավեր։
16		ամրոց Բաղակու քար	4-18 դդ.	Անդոկավան գյուղ, Բաղաբերդից 700-800 մ աե, Ողջի գետի աջ ափին	Սյունիքի նշանավոր ամրոցներից էր, ավերված։
17		ամրոց Զևու (Զևու բերդ)	10 դ.	Անդոկավան գյուղից հս-աե, Ողջի և Գեղի գետերի միախառն­ման վայրում, Քաջա­րանի պղնձա­մոլիբ­դենային կոմբի­նա­տից ոչ հեռու
18		ամրոց		Արևիս գյուղից 10-12 կմ հվ	պահպանվել է միջնաբերդը
19		ամրոց	մ.թ.ա. 7-4 դդ.	Բալաք գյուղից 1.5 կմ աե, Որոտանի աջ ափին
20		ամրոց Որձաբերդ - 1	մ.թ.ա. 1 հզ կեսեր	Բռնակոթ գյուղից 500 մ հս	նշվարվում եմ հիմքերը
21		ամրոց Որձաբերդ - 2 (Ծաղկավան)	մ.թ.ա. 1 հզ 2-րդ կես - միջնա­դար	Բռնակոթ գյուղից 1.5 կմ հս-աե
22		ամրոց Գեղի	10 դ.	Գեղի գյուղ, Գեղվա ձորում
23		ամրոց	մ.թ.ա. 2-1 հզ	Գետաթաղ գյուղի մեջ, բլրի վրա
24		ամրոց	մ.թ.ա. 1 հզ	Խնածախ գյուղից 2.5 կմ հս-աե, «Բինա» անասնապա­հական ամառանոցի տարածքում
25		ամրոց Աղջկա բերդ	միջնադար	Խնձորեսկ գյուղից 5.5 կմ հվ-աե
26		ամրոց Մխիթար Սպարապետի (Խնձորեսկի բերդ)	1727 թ.	Խնձորեսկ գյուղից հս-աե, ձորի զառիթափ լանջերին, Խնձորեսկ գյուղատեղիի ձորի սկզբնամասում	Դժվարամատ­չե­լի քարայրերի համալիր է։
27		ամրոց	մ.թ.ա. 2 հզ վերջ - միջնա­դար	Խոտ գյուղից 1 կմ հվ-աե, «Բակատեղեր» վայրում, ՀԷԿ-ի հարևանությամբ	Ավերված։
28		ամրոց Ծավաբերդ		Ծավ գյուղից 3 կմ հվ, Ծավ գետի բարձրադիր աջ ափին վայրում, ՀԷԿ-ի հարևանությամբ
29		ամրոց Աղջկա բերդ	10-13 դդ.	Ծավ գյուղից 2 կմ հվ-ամ, սարի գագաթին	Ավերված։
30		ամրոց	12 դ.	Կարդ գյուղի մոտ
31		ամրոց	17-18 դդ.	Կարճևան գյուղի հս-ամ եզրին	Դիտակետ - ամ­­րոց է, պատերը պահպան­­­­­վել են մինչև 1 մ բարձ­րությամբ։
32		ամրոց Քարաբլուր	մ.թ.ա. 1-ին հզ	Հարժիս գյուղից 6 կմ հս, Երևան - Գորիս մայրուղուց Հարժիս թեքվող ճանապարհի սկզբնամասում, բլրագագաթին
33		ամրոց Վասակաբերդ	5-րդ դ	Հացավան գյուղի հս կողմում, սարի գագաթին	Ավերված է, սա­րի արևելա­հայաց լանջի փորվածքներից հնում արտա­հանել են ար­ծա­թի պա­շար­ներ։
34		ամրոց Շաղատ – 1	վաղ - միջին բրոնզի դարեր, մ.թ.ա. 6-4 դդ.	Շաղատ գյուղի ամ եզրին	Այլ անվանում` Խռնդուզ։
35		ամրոց Շաղատ – 2	վաղ բրոնզի դար - միջնադար	Շաղատ գյուղի աե եզրին, Որոտանի աջ ափին	Այլ անվանում` Նարինկալա։
36		ամրոց Շաղատ – 3	մ.թ.ա. 6-4 դդ.	Շաղատ գյուղի հս եզրին, սարավանդի վրա	Մասնակի ավերված։
37		ամրոց Շաղատ – 4	մ.թ.ա. 6-4 դդ.	Շաղատ գյուղից մոտ 1.5 կմ հս
38		ամրոց	մ.թ.ա. 2 հզ սկիզբ - ուշ անտիկ - վաղ միջնա­դար	Շաքի գյուղից 500 մ հվ, բլրի վրա
39		ամրոց Սագու բերդ	միջնա­դար	Շենաթաղ գյուղից 1 կմ հվ
40		ամրոց		Շենաթաղ գյուղից 4 կմ հս
41		ամրոց Կոնասար		Շիկահող գյուղից 2 կմ հվ
42		ամրոց Բերդին քար	միջնադար	Շվանիձոր գյուղից 7- 8 կմ հս-աե, Վերին շեն գյուղատեղիի դիմաց, լեռնագագաթին
43		ամրոց Որոտնաբերդ	5 դ.	Որոտնավան գյուղից հվ-ամ, Որոտան գետի աջ ափին	Սյունիքի նշա­նավոր ամրոց­ներից էր, ավեր­ված է, տա­րած­քի հվ-ամ մա­սում պահ­պան­վել են կոթող­ների բեկորներ։
44		ամրոց	մ.թ.ա. 2-1 հզ	Սպանդարյան գյուղից 500 մ հվ, Վերին Բորտի գյուղատեղիի հս եզրին, բարձունքի վրա	Ավերված։
45		ամրոց Քաջաց բերդ «Քոչաբերդ»	միջնադար	Սպանդարյան գյուղից հվ, Երևան-Սիսիան խճուղուց աջ	Կիսավեր։
46		ամրոց Ցուրաբերդ	10-17 դդ.	Սվարանց գյուղից հվ, Երևան-Սիսիան խճուղուց աջ	Կիսավեր։
47		ամրոց	միջնադար	Սրաշեն գյուղից 2 կմ հս-ամ, Սղնաշեն (Սղնախատեղ) գյուղատեղիում	Ավերված։
48		ամրոց Կաքավաբերդ	մ.թ.ա. 1 հզ - մ.թ. 17-18 դդ.	Վահրավար գյուղից 600 մ հվ-աե, Գուդեմնիս գյուղի սահմանի մոտ, Վահրավար և Գուդեմնիս գետերի միջև, ջրբաժանի վրա	Ավերված։
49		ամրոց	մ.թ.ա. 1 հզ - միջնա­դար	Վարդանիձոր գյուղից մոտ 10 կմ հս-աե, Տերտերասարի վրա, ոսկու հանքերի տարածքում	Ավերվում է հանքի ակտիվ շահագործման հետևանքով։
50		ամրոց	մ.թ.ա. 2 հզ վերջ - 1 հզ սկիզբ	Տանձավեր գյուղից 2 կմ հս-աե, Մաճ գյուղատեղիի ամ եզրին, բլրի վրա
51		ամրոց Քարակալ	մ.թ.ա. 2-1 հզ,	Տեղ գյուղից 2 կմ հս-աե, Մաճ գյուղատեղիի ամ եզրին, բլրի վրա	Ավերված։
52		ամրոց Սանգառ	մ.թ.ա. 3 հզ վերջ - 1 հզ 1-ին կես, միջնադար	Ույծ գյուղից 1 կմ հս-աե, Գիժ գետի աջ ափին, 6-ից ավելի բլուրների վրա	Զբաղեցնում է մոտ 70 հա տարածք։
53		ամրոց	միջնադար	Ույծ գյուղի հս եզրին, բլրի գագաթին	Ավերված։
54		ամրոց Սանճաղարիմ	մ.թ.ա. 2-1 հզ,	Քարուտ գյուղից 2 կմ հս-աե, Մաճ գյուղատեղիի ամ եզրին, բլրի վրա	ամրոց՝ Սանջա­րավազ։

Տես նաև

• ՀՀ վանական համալիրների ցանկ
• Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ
• ՀՀ տաճարների ու եկեղեցական համալիրների ցանկ
• Արցախի վանական համալիրների ցանկ