Հայ կաթողիկե եկեղեցի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Հայ Կաթողիկե Եկեղեցիից)
Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կաթողիկե եկեղեցի Հայ կաթողիկե եկեղեցի, պատկանում է Արևելյան Կաթոլիկ Եկեղեցիներին և այսպիսով ենթարկվում է Հռոմի Պապի առաջնությանը։ Հայ կաթոլիկ եկեղեցու հիմնադրման գաղափարը առաջացել է 12-րդ դարի վերջում Կիլիկյան Հայաստան տարածքով դեպի Սուրբ Երկիր ճամփորդող խաչակիրների և տեղի հոգևորականության միջև կապերի հաստատումից։ Ներկայիս Կաթողիկոս Ռաֆայէլ Պետրոս 21 կաթողիկոսը Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու Հայրապետն է։Հայ կաթողիկե եկեկեցին վերջին շրջանում վերելք է ապրում , Բարեկամական հարաբերությունների մեջ է Հայաստանյայց Առաքելական եկեղեցու.Ռուս ուղափառ եկեղեցու հետ։

Հայ կաթողիկե եկեղեցին չի

Հայ կաթողիկեները տարածված են նաև Վրաստանում .որը դարձել է թեմի առաջնակարտգ կենտրոններից մեկը

1845 Թվականին Ցարական կառավարությունը հաստատել է Հայ Կաթողիկեներիինքնավարությունը։ Հետաքրքրական է որ հայ կաթողիկեները Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին պաշտպանական ջոկատներ են կազմել :

1991թ. Հայ առաքելական եկեղեցու կաթողիկոս Վազգեն Ա. Էջմիածնու ունեցած իր ելույթում առաջ քաշեց այն հարցը որ Հայ առաքելական եկեղեցու կողքին մի քանի դարեր գործել է Կաթողիկե եկեղեցին .արտաբերեց նաև որ նրանք կարող են սկսել իրենց գործունեությունը հայաստանում , Բայց.նախ պահանջեց մի բան . Որ ճանաչեն հայ առաքելական եկեղեցու գերագահությունը և ընդունել բոլոր կանոնները :


1991 թվականին Հռոմի սրբազան քահանայապետ Հովհաննես Բ. Կազմեց Հայաստանի .Վրաստանի .Ռուսաստանի .և արևմետյան Եվրոպայի հայ կաթողիկե թեմը .և առաջնորդ նշանակեց Ներսես Արքեպիսկոպոսին (1991-2005 )։ Հայ կաթողիկեները պետությունից ստացան թույլտվություն և հետ վերցրեցին եկեցեցիները

Հայ կաթողիկե եկեղեցու նվիրապետությունը, Լիբանանի պատրիարքական թեմի առաջնորդանիստը գտնվում է Բեյրութում։ Առաջնորդը կաթողիկոս-պատրիարքն է, որը թեմը վարում է իր ընդհանուր փոխանորդի և վարչական խորհրդի միջոցով։

Գործում է 9 եկեղեցի, առավել հայտնի են Բեյրութի Սբ Եղիա-Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր տաճարը, Սբ Փրկիչ և Սբ Խաչ եկեղեցիները։ Եկեղեցիներ կան նաև Ռաուդայում և Հագմիեում, Զմմառում, Այնճարում, ինչպես նաև 1 մատուռ՝ Բիկֆայի Սխիթարյանների ամառանոցում։ Եկեղեցիներ են գործել նաև Սայդա, Սուր և այլ բնակավայրերում, որտեղ ժամանակին եղել է հայ կաթոլիկ ստվար բնակչություն։

Լիբանանում հոգևոր ու կրթական գործունեություն են ծավալում Ձմմառի, Մխիթարյան և Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանությունները։ Բեյրութի Հազմիե արվարձանում Մխիթարյանները հիմնադրել են Բեյրութի Սբ Ավետման հայ Կաթողիկե եկեղեցին Վիեննայի Մխիթարյան միաբանության մայրավանքը Երկրորդական վարժարան (ներկայումս չի գործում), 1972 թվականին բացվել է Մխիթարյան միաբանության Ռաուդայի դպրեվանքը։

Բեյրութում գործում են Անարատ հղության հայ քույրերի միաբանության Սբ Հռիփսիմյանց (1992 թվականից), Սբ Ագնես վարժարանները, ինչպես նաև դպրոցներ՝ Ջահլեում ու Այնճարում, Ձմմառի աղջկանց և Այնճարի երկսեռ որբանոցները։ 1937 թվականին հիմնված Սբ Շուշան վարժարանը 1997 թվականին վերածվել է մանկամսուրի։ Լիբանանահայ կրթական կենտրոններից է Մեսրոպյան վարժարանը։ Անցյալում լիբանանահայ պատանիների հայեցի դաստիարակության գործում մեծ է եղել նաև Հիսուսյան միաբանության Բեյրութի Սբ Գրիգոր Լուսավորիչ ճեմարանի դերը։ Թեմում գործում են մշակութային, բարեսիրական մարզ, և սկաուտական միություններ, 4 երգչախումբ ։ Կաղապար:Հայ առաքելական եկեղեցու և Կաղապար:Հայ Կաթողիկեների հարաբերությունները վերելք են ապրում

Եկեղեցական աստիճանակարգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցու գլխավորը Պատրիարք Կաթողիկոսն է ։ Պատրիրարքի նստավայրը հանդիսանում է Զմառի Մայրավանքը որտեղ գործում է Կղերի Միաբանությունը ։ Արքեպիսկոպոսաց և Եպիսկոպոսաց դասը թեմերի կառավարիչներ են ովքեր ձեռնադրում են Սարկավագներ .Քահանաներ.Վարդապետներ , Կապված հոգևոր կրթության հետ Հայ կաթողիկե եկեղեցին ունի երեք ճեմարան , Հայաստանի ճեմարաններն է Մխիթարյան վարժարան և Քանաքեռի Սրբոց Հրեշտակապետաց Միացյալ Հոգևոր Ճեմարանը, Իտալիա՝ Հռոմ Լևոնյան քահանայապետական հայ վարժարանը , Բերիութի պատրիարքական աթոռանիստ ճեմարան ։ Քահանան Ընտրում է Երդվյալ ծառայություն թե պսակադիր սպասավորություն ։ Հայ կաթողիկե եկեղեցին ունի պատրիարքական թանգարան որտեղ ել Գտնվում է հին Հայկական մշակութային իրեր ։ Հայ կաթողիկե եկեղեցու մի շաք վարժարաններ գործում են աշխույժ ։ Հայ կաթողիկե եկեղեցում մեծ դեր են ծառայում Անարատ Հղության հայ քույրերի միաբանությունը .որը ունի վարժարաններ ։ Հայ կաթողիկե եկեղեցու Երջանկահիշատակ Ներսես Պետրոս կաթողիկոսի նախաաձեռնությամբ Հռոմի Սուրբ Պետրոսի տաճարում կատարվեց հայ ցեղասպանության պատարագը ։ Նրա նախաձեռնությամբ Հռոմի պապը այցելեց հայաստան ։

Ծիսակարգ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ կաթողիկե եկեղեցու ծիսակարգը նման է հայ Առաքելական եկեղեցու ծիսակարգին , պատարագը մատուցվում է Արևմտահայերենով ։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պաշտոնապես Եկեղեցին սկիզբ է առել որպես ինքնավար հոգևորական հանրություն 1742 թվականին, երբ Հռոմի Պապ Բենեդիկտոս XIV Աբրահամ Պետրոս Ա. Արծիւեանին նշանակում է Կիլիկյան Հայաստանի Պատրիարք, որն այսպիսով փաստորեն դառնում է Հայ Կաթողիկե Եկեղեցու առաջին Պատրիարքը։Պատրիարքի Հաջորդում է ավագ եպիսկոպոսը որին ընտրում են ։Ստեղծված պարագայում 1845 թվականներին Անարատ Հղության Հայ քույրերը տարածվեծին Ամբողջ Եվրոպական և Աֆրիկական երկրներով , որտեղ Սկիզբ առավ Կուսաստանի կյանքը ։ Կույսերից 13-ը զոհ գնաց Մեծ եղեռնին ։ Թուրքիական գերիշխանության ներքո Քույրերը ստեղծեցին դպրոցներ և վարժարաններ։

Գործունեություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայ Կաթողիկէ եկեղեցին ունի Հայկական Կարիտաս ԲՀԿԸ Հիմնադրամը , որը օգնում է անապահով ընտանիքներին , Տարեցներին ։ Գործում է Անարատ Հղության քույրերի միաբանությունը , որը ունի իր ճամբարը և իր դպրոցը ։ Սպիտակում կա Սպիտակ քույրերի կենտրոնը ով օգնում է հիվանդ երեխաներին ։

Հայաստանի թեմ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում տարածված Կաթողիկեները կենտրոնացած են Շիրակի Մարզում թիվը մոզ 33000 է ։ Շիրակում կա Աթոռանիստ Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին, որը գտնվում է Գյումրում, որին կից գործում է առաջնորդարանը ։ Շիրակի կաթողիկէ Գյուղերն են Ազատան.Լանջիկ .Ձիթհանքով . Փանիկ. Արևիկ. Մեծ Սեփասար և այլն ։ Հայաստանի Թեմը կից է Բերիութի թեմին ։


Շիրակի մարզի Ազատան համայնքի Սուրբ Աստվածածին հայ կաթողիկէ եկեղեցին 1800-ական թվականներին է կառուցվել ու իր հովանու տակ առել Ազատանի հայ կաթողիկէներին`զերծ պահելով հոգևոր որբությունից:ւ Առաջնորդը Պատրիարքն է, որին Ընտրում է սինոդոսը , Պատրիարքը կարգում է թեմի Առաջնորդներ ' եպիսկոպոսներ , իսկ Եպիսկոպոսները ձեռնադրում են քահանաներ վարդապետներ , Պատրիարքը ձեռնադրում է եպիսկոպոսներին ։



Արտաքին Հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]