Դեր Զոր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից


Քաղաք
Դեյր-էլ-Զոր
արաբ․՝ دير الزور‎‎
Deir ez-Zor collection.jpg
Կոորդինատներ: 35°20′00″ հս․ լ. 40°9′00″ ավ. ե. / 35.33333° հս․. լ. 40.15000° ավ. ե. / 35.33333; 40.15000
Երկիր Սիրիա Սիրիա
Մուհաֆազա Դեյր-էլ-Զորի մարզ
Մինտակա Դեյր-էլ-Զորի գավառ
Նահիյա Դեյր-էլ-Զորի շրջան
Քաղաքապետ Մարուան ալ-Հասբաթ
Բնակչություն 211 857 մարդ (2004)
Ժամային գոտի UTC+2
Հեռախոսային կոդ +(963) 51…
##Դեր Զոր (Սիրիա)
Red pog.png

Դեր Զոր կամ Դեյր-էլ-Զոր (արաբ․՝ دير الزور‎‎), քաղաք Սիրիայի արևելքում, Եփրատ գետի աջ ափին, ալ-Ռակկա-Բաղդադ գետային ճանապարհին և Պալմիրա-Ֆաջամի ավտոմայրուղու վրա: Համանուն Դեյր-էլ-Զորի մարզի վարչական կենտրոնն է: Հեռավորությունը Դերզորից մինչև Դամասկոս կազմում է 432 կմ, Հալեպ՝ 320 կմ: Ըստ 2004 թվականի մարդահամարի քաղաքի բնակչություն կազմում է 211,587 մարդ: Դերզորը գյուղատնտեսական շրջանի կենտրոն է, որտեղ զարգացած է անասնապահությունը, հացահատիկային բուսաբուծություն և բամբակի աճեցում: Սիրիացիները կոչվում են քաղաքը «Անապատի մարգարիտ»: Սիրիական անապատում թեթև նավթի բացումից հետո քաղաքը դարձավ Սիրիայի նավթահանության արդյունաբերության կենտրոն: Քաղաքում լավ զարգացած է տուրիստական ինֆրաստրուկտուրան՝ ռեստորաններ գետի ափին, մինչև 5-աստղանի հյուրանոցներ (Ֆուրատ ալ-Շամ և Բադիյաթ ալ-Շամ), տրանսպորտային հանգույց անապատով ճամփորդության համար և օդանավակայան (IATA կոդը՝ DEZ) Ալ Ջաֆրա արվանձանում: Քաղաքի մոտ աղի մշակման գործեր են ընթանում: 1920-ական թվականներին ֆրանսիացիները կախովի կամուրջ են սարքել Եփրատի վրայով:

Անվանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անվանումը կազմված է արաբերեն դեյր «վանք» և զոր «անտառ» բառերից, քանի որ քաղաքի դիմաց գետի մեջ գտնվող կղզին հնում անտառապատ է եղել, իսկ քաղաքը՝ մինչմահմեդական շրջանում եղել է նեստորական եկեղեցու թեմ:[1]

Հայոց ցեղասպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայոց ցեղասպանության թանգարանը Սիրիայի Դեյր-էլ-Զոր քաղաքում

Դերզորը և նրա շրջակա անապատը երիտթուրքական կառավարության ընտրությամբ դարձան Արևմտյան Հայաստանի և Թուրքիայի հայաբնակ շրջաններից տեղահանված հայ գաղթականների համակենտրոնացման վայր: 1915 թվականի հունիսին Հալեպում ստեղծվեց կառավարական մարմին՝ «Հայերի տեղահանման գործերի կոմիտե», որի խնդիրն էր իրագործել անապատներում հայերի ոչնչացման ծրագիրը: Ամռանը և աշնանը Հալեպում Բաբում, Մեսքենեում, Ռաս ուլ Այնում, ալ-Ռակկայում, Հալեպի նահանգի մյուս բնակավայրերում և դրանց շրջակայքում կուտակվեցին հայ գաղթականների հոծ զանգվածներ՝ քշված Կոստանդնուպոլիսից և շրջաններից, Հռոդոսից, Նիկոմեդիայից, Պարտիզակից, Ադաբազարից, Անկարայից, Սեբաստիայից, Մալաթիայից, Մուշից, Սասունից, Կիլիկիայից և այլ վայրերից: 1915 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Հալեպի նահանգապետին հրաման տրվեց Դերզորից անապատները քշել բոլոր հայերին՝ տղամարդկանց ու կանանց, ծերերին ու երեխաներին: Հետագա 5-6 ամիսներին նման հրամանները կրկնվեցին՝ ամեն անգամ դառնալով հազարավոր հայերի մահվան պատճառ: Կարգադրված էր անապատ տարվող գաղթականներից բռնագրավել սննդամթերքը՝ ստեղծելով արհեստական սով, որի պատճառով մարդիկ ստիպված կերել են այն, ինչ պատահել է: Թուրք պաշտոնյաները փորձել են հայերի դեմ տրամադրել արաբներին: Սակայն Հալեպից մինչև Դերզոր արաբներն օգնել են, պատսպարել հայերին, հատկապես փրկել են երեխաներին անխուսափելի մահից: Դերզորում և շրջակա անապատներում 1915 թվականի ընթացքում զոհվեց շուրջ 200.000 հայ գաղթական: Փոքրաթիվ փրկվածները հետագայում ի լուր աշխարհի ծանուցեցին թուրք, վայրագությունների իրական չափերի ու կիրառման, ապրած ու տեսած սարսափների մասին:[2]

Միջազգային հարաբերություներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեյր-էլ-Զորում գործում է Հայաստանի Հանրապետության հյուպատոսությունը: Պատվոր հյուպատոս՝ Սուրեն Վարդանյան[3]:

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Հ. Ղ. Գրգեարյան, Ն. Մ. Հարությունյան (1987). Աշխարհագրական անունների բառարան. Երևան: «Լույս». 
  2. Հայկական հարց հանրագիտարան, 2003 թվական
  3. «Հայաստանի հյուպատոսություներ:Սիրիա»: Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարություն: Վերցված է 25 Փետրվար 2015:

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]