Հայկաձոր (Ռուսաստան)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Հայկաձոր (այլ կիրառումներ)
Գյուղ
Հայկաձոր
Гай-Кодзор
Khachkar holiday in Gajkodzor (2009).jpg
Հայկաձորի Սուրբ Սարգիս եկեղեցին, խաչքարի տոն
Կոորդինատներ: 44°51′14″ հս․ լ. 37°26′14″ ավ. ե. / 44.85389° հս․. լ. 37.43722° ավ. ե. / 44.85389; 37.43722
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Դաշնային սուբյեկտ Կրասնոդարի երկրամաս
Քաղաքային օկրուգ Անապայի քաղաքային օկրուգ
Հիմնադրված է 1908 թ.
Այլ անվանումներ մինչև 1925Գալկինա Շչել
Տվյալ կարգավիճակում 1925 թվականից
ԲԾՄ 142 մ
Կլիմայի տեսակ Միջերկրածովյան
Պաշտոնական լեզու Ռուսերեն[1]
Բնակչություն 2968 մարդ (2010[2])
Ազգային կազմ Հայեր
Կրոնական կազմ Հայ Առաքելական եկեղեցի
Տեղաբնականուն հայկաձորցի
Ժամային գոտի UTC+3
Հեռախոսային կոդ (+7)86133
Փոստային ինդեքսներ 353433[3]
Ավտոմոբիլային կոդ 23, 93
ՕԿԱՏՕ 032 038 062
##Հայկաձոր (Ռուսաստան) (Ռուսաստան)
Red pog.png
##Հայկաձոր (Ռուսաստան) (Կրասնոդարի երկրամաս)
Red pog.png

Հայկաձոր (ռուս.՝ Гай-Кодзор - Գայ-Կոձոր), հայաբնակ գյուղ Ռուսաստանի Դաշնության Կրասնոդարի երկրամասի Անապա քաղաքի մունիցիպալ կազմավորման մեջ: Գտնվում է Անապայից 9 կմ հարավ-արևելք, ծովի մակարդակից 142 մ բարձրության վրա, նախալեռներում։ Հայկաձորի գյուղական օկրուգի վարչական կենտրոնն է:

Բնակչություն և տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Համաձայն 2002 թվականի տվյալների, գյուղն ուներ 2917 բնակիչ, իսկ 2010 թվականին, գյուղում արդեն ապրում էր 2968 մարդ, հիմնականում հայեր, ովքեր զբաղվում են հացահատիկային բույսերի և արևածաղկի մշակությամբ, այգեգործությամբ, խաղողագործությամբ և անասնապահությամբ:

Խորհրդային տարիներին գյուղի կոլտնտեսությունն ամենահարուստներից մեկն էր: Ներկայումս զարգացած է հատկապես խաղողագործությունը, որը զբաղեցնում է շուրջ 70 հեկտար հողատարածք: Խաղողի 14 տեսակներ բերվել են Ֆրանսիայից, որոնք նախկինում Ռուսաստանում չէին աճեցվում: Գինեգործության փոքրածավալ արտադրությունը գյուղի տնտեսությանը թույլ է տալիս ստանալ բարձր որակի գինու տեսականի:

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գյուղի տարածքում 1908 թվականին առաջացած բնակավայրն ի սկզբանե կոչվել է Գալկինա Շչել` այդ տարածքը վարձակալությամբ տրամադրող կալվածատիրոջ անունով (Գալկին): Վերջինս հողատարածքը իր հերթին վարձակալել էր Ռաևսկայա ստանիցայի կազակներից` 1880-ական և 1915-1916 թվականներին: Այդ նույն 1915-1916 թվականներին, այստեղ հաստատվել են մի քանի տասնյակ հայ ընտանիքներ, ովքեր գաղթել էին Տրապիզոնից:

Հայկաձորը հիմնադրվել է Գալկինա Շչել բնակավայրի հողատարածքի վրա, որտեղ հիմնադրվել էին նաև հինգ այլ հայկական փոքրիկ խուտորներ, որոնց թվում էր նաև Աշխատանքը: Նշված գյուղերում բնակչության աճի արդյունքում և բնակավայրի մեծանալուն զուգընթաց, նպատակ է դրվել կառուցել դպրոց, մանկապարտեզ, ակումբ և բուժկայան: 1925 թվականի հոկտեմբերի 8-ին, բնակիչների որոշմամբ գյուղն անվանափոխվել է և դարձել Հայկաձոր[4]:

Մշակույթը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայումս գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, մանկապարտեզ, ակումբ և բուժկայան: Գործում է հայկական «Աղբյուր» պարի խմբակը, որը ելույթներ է ունենում Կրասնոդարի երկրամասում նշվող հայկական տոնախմբությունների, ինչպես նաև մունիցիպալ կազմավորման կողմից նշվող զանգվածային արարողությունների ժամանակ: Պարի խմբակը ելույթներ է ունենում ազգային տարազով, ունի իր մեծածավալ պարացանկն ու երգացանկը:

Գյուղում գտնվում է նաև «Արին-Բերդ» հայկական մշակութային կենտրոնը: Դա մշակութային համալիր է, որն իր մեջ ներառում է ռեստորան, հանդիսությունների սրահ, սրճարան, հայկական շուկա, ելույթների համար նախատեսված բացօթյա սրահ: Համալիրը կառուցվել է 2008 թվականին` գյուղի 100-ամյա հոբելյանի տոնակատարության շրջանակներում: Այն կառուցված է Տիգրան Մեծի ժամանակների ոգով, իսկ մուտքի մոտ հյուրերին դիմավորում են սեպուհների և ազատների ոճով հագնված աշխատակիցները: Համալիրում, հայկական տոների առիթով մշտապես իրականացվում են տոնախմբություններ, ինչպես նաև կազմակերպվում են ցուցահանդեսներ: Ելույթներ են ունենում նաև հայկական մշակութային համույթներն ու խմբերը:

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1997 թվականին գյուղում կառուցվել է հայկական եկեղեցի (Սուրբ Սարգիս), որտեղ տեղադրված է նաև խաչքար: Յուրաքանչյուր տարի, մայիսի վերջին կիրակի օրը, նշվում է «Խաչքարի օրը»:

Եկեղեցու կողքին կառուցվել է ժամատուն (Սուրբ Գևորգ), որն օծվել է 2016 թվականին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png