Տրապիզոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Տրապիզոն (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Տրապիզոն
թուրք.՝ Trabzon
Trabzon,harbour.jpg
Կոորդինատներ: 41°0′0″ հս․ լ. 39°44′0″ ավ. ե. / 41.00000° հս․. լ. 39.73333° ավ. ե. / 41.00000; 39.73333
Երկիր Թուրքիա Թուրքիա
Իլ Տրապիզոնի
Ղեկավար քաղաքապետ
Հիմնադրված է Օրհան Ֆեվզի Գյումրյուքչյուօղլու թ.
Մակերես 4685 կմ²
ԲԾՄ 0±1 մետր
Բնակչություն 400 137 մարդ (2008)
Խտություն 88,7 մարդ/կմ²
Ագլոմերացիա 1 085 901
Ժամային գոտի UTC+2, ամառը UTC+3
Հեռախոսային կոդ +90 462
Փոստային ինդեքսներ 61xxx
Ավտոմոբիլային կոդ 20
Պաշտոնական կայք trabzon.bel.tr
##Տրապիզոն (Թուրքիա)
Red pog.png

Տրապիզոն[1] (Դրապզուն, Պոնտոս, Տրաբզոն, Տրապեզոն, Տրապեզոնդ, Տրապեզոս, Տրապեզունդ, Տբապեզունտ, Տրապզուն), քաղաք և նավահանգիստ Փոքր Ասիայում, Սև ծովի հարավային ափին, Տրապիզոն նահանգի կենտրոնը։

Անվան ծագումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տեղադրված Է սեղանաձև սարավանդի վրա և այդ պատճառով Էլ կոչվել է Տրապիզոն՝ հունարեն «տրապեզա» բառից, որ նշանակում է՝ սեղան, սեղանաձև։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնադրվել է մ.թ.ա. 750 թ. հույների կողմից։ Հնում եղել Է Պոնտական թագավորության կարևոր քաղաքներից մեկը։ Հետագայում մտել է Հռոմեական և Բյուզանդական կայսրությունների կազմի մեջ։ Հուստինիանոս կայսրը (527565) այն մտցրել է Առաջին Հայք պրովինցիայի մեջ։ 13-րդ դարում դարձել է Տրապիզոնի հունական փոքրիկ թագավորության մայրաքաղաքը, իսկ 16-17-րդ դդ-ից՝ Օսմանյան կայսրության նույնանուն նահանգի կենտրոնը։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրապիզոնի շրջաններ
  • 2012 - 757.898
  • 2011 - 757.353
  • 2010 - 763.714
  • 2009 - 765.983
  • 2008 - 748.000
  • 2007 - 740.569
  • 2000 - 775.137
  • 1990 - 795.849
  • 1985 - 786.194
  • 1980 - 731.045
  • 1975 - 719.008
  • 1970 - 659.120
  • 1965 - 595.782
  • 1960 - 532.999
  • 1955 - 462.249
  • 1950 - 420.279
  • 1945 - 395.384
  • 1940 - 390.733
  • 1935 - 360.679

Հայերը Տրապիզոնում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տրապիզոնի մասին բազմաթիվ վկայություններ ունեն հայ մատենագիրները։ Այստեղ մինչև 1915 թ եղեռնը հայերր մեծ թիվ էին կազմում։ 1872-73 թթ քաղաքում կար շուրջ 800 տուն հայ բնակիչ, իսկ 1915-ի նախօրյակին՝ հայերի թիվը 14-15 հազար էր։ Մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմը քաղաքի արհեստներն ու առևտուրը հիմնականում գտնվում Էին հայերի ձեռքին։ Հայերն ունեին 3 վարժարան, 3 եկեղեցի՝ Ս. Աստվածածին, որ կառուցվել Է 1414 թ.՝ խոջա Շամշադինի միջոցներով, Ս. Հովհաննես, Ս. Ստեփանոս։ Քաղաքի շուրջը կային հայաբնակ բազմաթիվ ամառանոց գյուղեր՝ Զեֆանով, Սոուգսու, Կռոպի, Պարիամ ևն։ Կարևոր հնություններից են բերդը՝ իր աշտարակավոր պարիսպներով, եկեղեցիները, մզկիթները ևն։

Հայտնի հայեր Տրապիզնոից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այստեղից են հայտնի ջութակահար, Բրյուսելի կոնսերվատորիայի պրոֆ. Դավիթ Դավթյանը (1877-1911), հայտնի ծովանկարիչ Վարդան Մախոխյանը (1869-1937), նկարիչներ Բյուզանդ Գոճամանյանը, Արշակ Ֆեթվաճյանը (1866–1947), Սիմոն Երեմյանը (1871-1938), ճարտարապետ Լեւոն Կիւրեղեանը (1871-1950), ՀԽՍՀ ժողդերասան Համբարձում Խաչանյանը (1894-1944), ՀԽՍՀ ժողդերասան Արման Կոթիկյանը (1896-1968), կոմպոզիտոր Երվանդ Սահառունին (1894-1967), գրող Լևոն-Զավեն Սյուրմելյանը (1907-1995

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Trabzonspor - Թուրքիայի ֆուտբոլային լիգայի "Մեծ քառյակի" ակումբներից մեկը։

Տեղական լրատվամիջոցներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թերթեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kuzey Ekspres
  • Karadeniz
  • Taka
  • Karadeniz'de İlkhaber
  • Türksesi
  • Karadeniz'de Günebakış
  • İlk Haber
  • TÜRKsesi

Ռադիոկայաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հեռուստաալիքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հյուպատոսարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր-քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]