Վարդան Մախոխյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Վարդան Մախոխյան
Vartan Mahokian.jpg
Ի ծնե Վարդան Արիստակեսի Մախոխյան
Ծնվել է մայիսի 31, 1869({{padleft:1869|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}})
Ծննդավայր Տրապիզոն, Թուրքիա
Վախճանվել է փետրվարի 10, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:10|2|0}}) (67 տարեկանում)
Մահվան վայր Բեռլին
Ազգություն հայ
Կրթություն Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա
Մասնագիտություն նկարիչ
Ժանր ծովանկար
Ուշագրավ աշխատանքներ Ծովի տեսարան և Օվկիանոս
Ուսուցիչ Էուժեն Բրախտ և Հանս Գուդե
Vardan Makhokhyan Վիքիպահեստում

Վարդան Արիստակեսի Մախոխյան (մայիսի 31, 1869({{padleft:1869|4|0}}-{{padleft:5|2|0}}-{{padleft:31|2|0}}), Տրապիզոն, Տրապիզոնի նահանգ, Թուրքիա - փետրվարի 10, 1937({{padleft:1937|4|0}}-{{padleft:2|2|0}}-{{padleft:10|2|0}}), Նիս), հայ ծովանկարիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է Տրապիզոնում, որտեղ ստացել է նախնական կրթությունը, ապա սովորել է Կարնո Սանասարյան վարժարանում։ 1891-1894 թթ. սովորել է Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիայում՝ աշակերտելով ժամանակի հայտնի նկարիչներից Էուժեն Բրախտին և նորվեգացի ծովանկարիչ Հանս Գուդեին։ 1894 թվականին Ղրիմում կատարելագործվել է Հովհաննես Այվազովսկու արվեստանոցում, ուսումնասիրել ծովի պատկերման նրա մեթոդը։ 1900 թվականին մեկնել է Բեռլին, 1904 թվականին դարձել Բեռլինի արվեստագետների միության անդամ։ 1908-1914 թթ. նորից ստեղծագործել է ծննդավայրում։ Առաջին համաշխարհային պատերազմից հետո վերջնականապես հաստատվել է Նիցցայում։

Ճանապարհորդել է բազմաթիվ երկրներ՝ Եգիպտոս, Ֆրանսիա, Բելգիա, Կովկաս և այլն, ամենուր գտնելով առատ նյութ իր վրձնի համար։ Մասնակցել է մի շարք ցուցահանդեսների։ Նրա նկարները գնվել են աշխարհի շատ թանգարանների կողմից, տպագրվել եվրոպական, մասնավորապես գերմանական մամուլում, արժանացել ջերմ գնահատման։ Ընտրվել է անդամ Verein Berliner Künstler-ի միության, որից և կազմվում էին Բեռլինի տարեկան ցուցահանդեսների ժյուրիները։ Բեռլինի, Մյունխենի, Համբուրգի, հետագայում Փարիզի և այլ քաղաքների տարեկան ցուցահանդեսներում միշտ գրավել է պատվավոր տեղ, քանիցս արժանացել մրցանակների։ 1925 թվականին Լատինական Ամերիկայի երկրների միջազգային ցուցահանդեսում ստացել է ոսկե մեդալ։ Նույն տարում Փարիզում կազմակերպել է ճոխ ցուցահանդեսը, որտեղ ցուցադրվել են նաև տարբեր թանգարանների սեփականությունը եղող նկարները։ Փարիզյան թերթերը մեծ հիացմունքով են խոսել այդ ցուցահանդեսի մասին։

V. Makhokhyan. Ocean.jpg

Մախոխյանի աշխատանքներից պահվում Են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում[1], Ս. էջմիածնի վանքի Վեհարանում, Նիսի գեղարվեստի, Կաունասի Մ. Չյոռլյոնիսի անվան, Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում[2]։

Vardan Makhokhyan1905.jpg

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մախոխյանը ստեղծել է ծովային տեսարաններ և բնանկարներ («Տրապիզոնի վանքը», «Փոթորիկ Սևաստոպոլի առաջ», «Հուզված ծովը վերջալույսին», «Բրետանի ափերը», «Ալիք», «Դանիական ափերը», «Ռուսական ստեպները», «Լուսնի ցոլքը ծովի վրա», «Փոթորիկ Սևաստոպոլի մոտ», «Մատուռ ծովափին», «Սորենտոյի ափերը» և այլն), որոնք աչքի են ընկնում գունալուսային նուրբ հարաբերումներով, ծովի անեզրության, կենսալիության և իրականության ու նյութականի խոր զգացողությամբ, բնանկարներ՝ Հյուսիսային Գերմանիայի, Սկանդինավիայի, Միջերկրական ծովի ափերից։ Բնանկարներում արձագանքել է իր ժողովրդի պատմության ողբերական իրադարձություններին։ Հովհաննես Այվազովսկուց հետո Մախոխյանը ամենանշանավոր ծովանկարիչն է հայ նոր կերպարվեստում։

Բարձր են գնահատել «Մայրամուտը Սև ծովի վրա», «Ձմեռը Կովկասում», «Ալիքը», «Սարակինոսների աշտարակը», «Դանիական ափերը», «Նավաբեկության մնացորդները», «Ոսկեզօծ ծովը», «Ամպրոպը», «Ձկնորսները լուսնկա գիշերով», «Լեռնային եղևներիներ» և այլ գործեր։ Օտար և հայ մամուլում հաճախ են տպագրվել նրա ծովանակարները։[3]

Ցուցահանդեսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Անհատատական ցուցահանդեսներ՝ Կահիրեում (1902, 1904), Ալեքսանդրիայում (1904), Մյունխենում, Դյուսելդորֆում, Բեռլինում (1907), Լոնդոնում (1914), Նիսում (1918, 1932, 1936), Մարսելում (1923), Փարիզում (1925)։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Վարդան Մախոխյանի աշխատանքները ՀԱՊ-ում
  2. Ով ով է. Հայեր. Կենսագրական հանրագիտարան, հատոր երկրորդ, Երևան, 2007 
  3. Գառնիկ Ստեփանյան (1981)։ Կենսագրական բառարան, հատոր Բ։ Երևան: «Սովետական գրող»։ էջ էջ 271