Կրասնոդար
| Բնակավայր | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Կրասնոդար | |||||
| ռուս.՝ Краснодар | |||||
| |||||
 | |||||
| 45°2′0″N 38°59′0″E / 45.03333°N 38.98333°E | |||||
| Երկիր |  Ռուսաստան | ||||
| Դաշնային սուբյեկտ | Կրասնոդարի երկրամաս | ||||
| Քաղաքային օկրուգ | Կրասնոդարի քաղաքային օկրուգ | ||||
| Համայնք | Կրասնոդարի քաղաքային օկրուգ[1] | ||||
| Ներքին բաժանում | Zapadniy okrug?, Karasunsky District?, Prikubansky Okrug? և Tsentralniy okrug? | ||||
| Հիմնադրված է | 1793 թ. | ||||
| Մակերես | 339,31 կմ² | ||||
| ԲԾՄ | 25 մետր | ||||
| Բնակչություն | ▲1 154 885 մարդ (հունվարի 1, 2025)[2] | ||||
| Ժամային գոտի | MSD? և UTC+3 | ||||
| Հեռախոսային կոդ | 861 | ||||
| Փոստային դասիչ | 350000–350999 | ||||
| Պաշտոնական կայք | krd.ru(ռուս.)(անգլ.) | ||||
| |||||
.png)
Կրասնոդար (հիմնադրվել է 1793 թ., մինչև 1920 թ.` Եկատերինոդար, քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1867 թ.), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության հարավում` Կուբան գետի աջ ափին։ Կրասնոդարի երկրամասի և Կրասնոդարի քաղաքային օկրուգի վարչական կենտրոնն է։
Հյուսիսային Կովկասի ու Հարավային դաշնային տարածաշրջանի խոշորագույն տնտեսական ու մշակութային կենտրոնն է, ինչպես նաև Կուբան պատմաշխարհագրական մարզի կենտրոնը։ Ոչ պաշտոնապես համարվում է Կուբանի մայրաքաղաք[3][4], ինչպես նաև՝ Ռուսաստանի հարավային մայրաքաղաք[5][6][7][8][9][10][11]։
2025 թվականի տվյալներով՝ Կրասնոդարի բնակչությունը կազմում է 1 154 885 մարդ[12]։
Ֆիզիկաաշխարհագրական բնութագիր
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Աշխարհագրական դիրք
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կրասնոդարը գտնվում է Արևելաեվրոպական հարթավայրի հարավային հատվածում, Մերձկուբանյան ցածրավայրում, Մոսկվայից 1350 կմ դեպի հարավ։ Աշխարհագրական կոորդինատներն են՝ հյուսիսային լայնության 45°02′, արևելյան երկայնության 38°59′: Ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 25-30 մ։ Քաղաքը գտնվում է Կուբան գետի աջ ափին, որի հոսքով դեպի վեր գտնվում է Հյուսիսային Կովկասի խոշորագույն արհեստական Կրասնոդարի ջրամբարը։
Ձգվածությունը հյուսիսից հարավ կազմում է 20,6 կմ, իսկ արևելքից արևմուտք՝ 30,1 կմ։ Զբաղեցնում է 339,31 կմ² տարածք[13]։ Կրասնոդարը գտնվում է սեյսմիկ ակտիվ գոտում։ Հաճախ երկրաշարժերի էպիկենտրոնը գտնվում է Սև ծովում, իսկ սեյսմիկ ալիքները հասնում են մինչև ջրափնյա քաղաքներ և նույնիսկ Կրասնոդար։ Ամբողջ պատմության ընթացքում Կրասնոդարում ուժգին երկրաշարժեր չեն գրանցվել, սակայն 1978 և 2002 թվականներին դիտվել են 4-5 բալլ ուժգնության երկրաշարժեր[14]։
Կրասնոդարը գտնվում է երկու տաք ծովերից ոչ հեռու և ունի բարենպաստ տնտեսաաշխարհագրական դիրք։ Հեռավորությունը մինչև Սև ծով կազմում է մոտ 100 կմ, Ազովի ծով՝ մոտ 120 կմ։
Հարևան քաղաքներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կրասնոդարը սահմանակցում է հետևյալ խոշոր քաղաքների հետ.
- հյուսիս-արևմուտք -
Կուբանի Սլավյանսկ ~ 85 կմ - հյուսիս -
Դոնի Ռոստով ~268 կմ - հյուսիս-արևելք -
Վոլգոդոնսկ ~495 կմ - արևմուտք -
Անապա ~159 կմ - արևելք -
Ստավրոպոլ ~265 կմ - հարավ-արևմուտք -
Նովոռոսիյսկ ~145 կմ, 
Գելենջիկ ~176 կմ - հարավ -
Տուապսե ~169 կմ, 
Սոչի ~293 կմ - հարավ-արևելք -
Մայկոպ ~120 կմ
.png){kind=small}
.png){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Ժամային գոտի
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կրասնոդարը գտնվում է 3 ժամային գոտիներում։ Քաղաքը մտնում է Moscow Time Zone (MSK) կոչվող ժամային գոտու մեջ։ Համաշխարհային կոորդինացված ժամանակից (UTC) շեղումը կազմում է +3։00։ Տեղական արեգակնային ժամանակը՝ UTC+2:36, միջին կեսօրը լինում է 12:24-ին։
Կլիմա
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Կրասնոդարը գտնվում է չափավոր կլիմայական գոտում (Cfa ըստ Կյոպենի դասակարգման)[15]։ Ձմեռը մեղմ է, կարճ (հունվարի սկիզբ-փետրվարի կեսեր), առանց կայուն ձնածածկույթի, ձմռան ամիսների միջին ջերմաստիճանը 0°…+2 °C է։
| Կրաստոնդարի կլիմայական տվյալները | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ամիս | հունվ | փետ | մարտ | ապր | մայ | հուն | հուլ | օգոս | սեպ | հոկ | նոյ | դեկ | Տարի |
| Ռեկորդային բարձր °C (°F) | 20.8 (69.4) |
22.2 (72) |
28.5 (83.3) |
34.7 (94.5) |
35.1 (95.2) |
37.5 (99.5) |
40.7 (105.3) |
40.0 (104) |
38.5 (101.3) |
33.9 (93) |
27.4 (81.3) |
23.0 (73.4) |
40.7 (105.3) |
| Միջին բարձր °C (°F) | 4.4 (39.9) |
5.7 (42.3) |
10.7 (51.3) |
18.0 (64.4) |
23.2 (73.8) |
27.1 (80.8) |
30.2 (86.4) |
30.2 (86.4) |
24.9 (76.8) |
18.1 (64.6) |
10.7 (51.3) |
5.8 (42.4) |
17.4 (63.3) |
| Միջին օրական °C (°F) | 0.6 (33.1) |
1.1 (34) |
5.5 (41.9) |
12.2 (54) |
17.2 (63) |
21.3 (70.3) |
24.1 (75.4) |
23.7 (74.7) |
18.5 (65.3) |
12.3 (54.1) |
6.1 (43) |
2.1 (35.8) |
12.1 (53.8) |
| Միջին ցածր °C (°F) | −2.2 (28) |
−2.3 (27.9) |
1.8 (35.2) |
7.6 (45.7) |
12.2 (54) |
16.4 (61.5) |
18.7 (65.7) |
18.0 (64.4) |
13.3 (55.9) |
7.9 (46.2) |
2.8 (37) |
−0.7 (30.7) |
7.8 (46) |
| Ռեկորդային ցածր °C (°F) | −32.9 (−27.2) |
−29.8 (−21.6) |
−25.6 (−14.1) |
−5.6 (21.9) |
−1.2 (29.8) |
4.2 (39.6) |
9.5 (49.1) |
3.9 (39) |
−2.2 (28) |
−9.9 (14.2) |
−20.4 (−4.7) |
−27.6 (−17.7) |
−32.9 (−27.2) |
| Տեղումներ մմ (դյույմ) | 66 (2.6) |
54 (2.13) |
58 (2.28) |
51 (2.01) |
68 (2.68) |
86 (3.39) |
56 (2.2) |
44 (1.73) |
46 (1.81) |
56 (2.2) |
73 (2.87) |
77 (3.03) |
735 (28.94) |
| Միջ. անձրևոտ օրեր | 13 | 11 | 14 | 15 | 14 | 14 | 10 | 8 | 10 | 12 | 14 | 15 | 150 |
| Միջ. ձնառատ օրեր | 11 | 10 | 6 | 0.3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 9 | 39 |
| % խոնավություն | 81 | 76 | 72 | 66 | 66 | 68 | 63 | 62 | 68 | 75 | 81 | 82 | 72 |
| Միջին ամսական արևային ժամ | 71 | 84 | 136 | 181 | 247 | 277 | 303 | 286 | 238 | 173 | 88 | 55 | 2139 |
| Աղբյուր #1: Pogoda.ru.net[16] | |||||||||||||
| Աղբյուր #2: NOAA (sun, 1961–1990)[17] | |||||||||||||
Բնակչություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]| 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ▲630 000 | ▲633 000 | ▲635 000 | ▲637 000 | ▲645 000 | ▲647 000 | ▲649 000 | ▼647 400 | ▼642 000 |
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 |
| ▼639 000 | ▼634 700 | ▲646 175 | ▲646 200 | ▲719 000 | ▼715 400 | ▼710 400 | ▼709 000 | ▲709 700 |
| 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | |
| ▲710 686 | ▲744 995 | ▲745 000 | ▲763 899 | ▲784 048 | ▲805 680 | ▲829 677 | ▲853 848 |
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ ОКТМО. 185/2016. Southern FD
- ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2025 года (ռուս.) — М.: Росстат, 2025.
- ↑ «Эстонцы в Краснодаре. Столица Кубани впервые принимает футбольный матч мирового уровня» (ռուսերեն). newizv.ru. 17.11.2004. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Флаг кубанской столицы водрузят на вершине Арарата» (ռուսերեն). nr2.ru. 11.08.2006. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Пример употребления термина в нейтральных источниках» (ռուսերեն). rtr.spb.ru. 11.12.2006. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Пример употребления термина в нейтральных источниках» (ռուսերեն). avtotransit.ru. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Пример употребления термина в нейтральных источниках» (ռուսերեն). bujet.ru. 26.02.2007. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Пример употребления термина в нейтральных источниках» (ռուսերեն). mosintour.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2013 թ․ հուլիսի 19-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Пример употребления термина в нейтральных источниках» (ռուսերեն). standartpark.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2011 թ․ օգոստոսի 22-ին. Վերցված է 2010 թ․ մայիսի 31-ին.
- ↑ «Примерное описание и краткая история «конфликта» (мнение ростовчан)» (ռուսերեն). donnews.ru. 10.08.2010. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2012 թ․ հոկտեմբերի 19-ին.
- ↑ «Ռուսաստանի հարավային մայրաքաղաք» են կոչում նաև Դոնի Ռոստով քաղաքը «Ростов-на-Дону: Информация для туристов и гостей города». // rostov-gorod.ru. Արխիվացված օրիգինալից 2012 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2012 թ․ օգոստոսի 28-ին.
- ↑ «Krasnodar City». citypopulation.de. Վերցված է 2025-12-24-ին.
- ↑ Генеральный план муниципального образования город Краснодар, утвержденный решением городской Думы Краснодара от 26.01.2012 г. №25 п.15 . Таблица 17.4.1 Баланс проектируемой территории г.Краснодара с учётом прирезки территорий по общественным слушаниям
- ↑ վարչակազմի կայքը(չաշխատող հղում)
- ↑ Weatherbase Climate Summary
- ↑
«Pogoda.ru.net (Weather and Climate-The Climate of Krasnodar)» (Russian). Weather and Climate. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link) - ↑ «Krasnodar Climate Normals 1961–1990». National Oceanic and Atmospheric Administration. Վերցված է 2015 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
 | Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Կրասնոդար» հոդվածին։ |
| ||||||||||||||||||||||||
| Ռուսաստանի միլիոնանոց քաղաքներ | |
|---|---|
|
Մոսկվա • Սանկտ Պետերբուրգ • Նովոսիբիրսկ • Եկատերինբուրգ • Կազան • Կրասնոյարսկ • Նիժնի Նովգորոդ • Չելյաբինսկ • Ուֆա • Կրասնոդար • Սամարա • Դոնի Ռոստով • Օմսկ • Վորոնեժ • Պերմ • Վոլգոգրադ |
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից (հ․ 5, էջ 676)։ 
|