Ստավրոպոլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Ստավրոպոլ
ռուս.՝ Ставрополь
Դրոշ Զինանշան
Flag of Stavropol.svg Coat of Arms of Stavropol (1994).png

Krepostnaya gora stavropol.JPG
Կոորդինատներ: 45°02′0″ հս․ լ. 41°58′0″ ավ. ե. / 45.03333° հս․. լ. 41.96667° ավ. ե. / 45.03333; 41.96667
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Դաշնային սուբյեկտ Ստավրոպոլի երկրամաս
Քաղաքային օկրուգ Ստավրոպոլի քաղաքային օկրուգ
Ներքին բաժանում Հոկտեմբերյան շրջան, Արդյունաբերական շրջան և Լենինի շրջան
Քաղաքապետ Անդրե Խասանովիչ[1]
Հիմնադրված է 1777 թ.
Մակերես 276,689[2] կմ²
ԲԾՄ 620 մետր
Կլիմայի տեսակ Բարեխառն ցամաքային
Պաշտոնական լեզու Ռուսերեն
Բնակչություն 419816 մարդ (2014)
Խտություն 1517,28 մարդ/կմ²
Ազգային կազմ ռուսներ, հայեր, ուկրաինացիներ և ուրիշներ
Կրոնական կազմ ուղղափառություն և այլ դավանանքներ
Տեղաբնականուն ստավրոպոլցի[3]
Ժամային գոտի UTC+3
Հեռախոսային կոդ +7 865-2
Փոստային ինդեքսներ 355000-355099
Ավտոմոբիլային կոդ 26,126
Պաշտոնական կայք ставрополь.рф
##Ստավրոպոլ (Ռուսաստան)
Red pog.png
##Ստավրոպոլ (Ստավրոպոլի երկրամաս)
Red pog.png

Ստավրոպոլ (ռուս.՝ Ставрополь, հուն.՝ σταυρός«խաչ», πόλις«քաղաք» բառերից[4]), քաղաք Ռուսաստանի Դաշնության հարավային մասում, Ստավրոպոլի երկրամասի վարչական կենտրոնը։

Գրյուշովի խուտորի հետ կազմավորում է Ստավրոպոլի քաղաքային օկրուգը։

Մշակութային, գործարար և արդյունաբերական կենտրոն է։ Հյուսիսային Կովկասի խոշոր քաղաքներից մեկն է։ Ստավրոպոլի հեռավորությունը Մոսկվայից 1410 կմ է։

Հիմնադրվել է 1777 թվականին, քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1785 թվականին։ Մինչև 1935 թվականը՝ Կովկասյան Ստավրոպոլ, իսկ 1935-1943 թվականներին՝ Վորոշիլովսկի։ 1918 թվականին հռչակվել է Ստավրոպոլի Խորհրդային Հանրապետության մայրաքաղաք։

Բովանդակություն

Ֆիզիկական առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աշխարհագրական դիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլը շրջապատված է լեռներով և գտնվում է կենտրոնական մասում, Նախակովկասում է գտնվում Ստավրոպոլի լեռնախարհը, Տաշլա գետի ակունքները 1450 կմ հարավ Մոսկվայի մայրուղիներում խաչվում են Ռոստով-Ստավրոպոլ և Աստրախան-Էլիստա-Նեվինոմիսկ-Թբիլիսի։ Ծովի մակարդակից բարձր է 230-660 մ։ Քաղաքի փողոցներից մեկը կոչվում է 45 զուգահեռներ, որն արտացոլվում է ճշգրիտ դիրքորոշմամբ։ Քաղաքի մեջ նշվում է նաև մեկ այլ հարթություն։ Կանգնած մեկը մեկի վրա, որը ամենաբարձրն է Նախակովկասում, նա եղել է ջրաբաժան Ազովի և Կասպից ծովերի միջև։

Քաղաքի տարածքը ընդգրկում է 276,689 կմ2։ Քաղաքի տարածքը պատկանում է Սենգիլևսկայա ջրամբարին, որի մակերեսը 42 կմ2 է։ Ջրամբարը ունի կարևոր տնտեսական արժեք, հատկապես քաղաքի ջրի մատակարարումը։ Ստավրոպոլի երկրեմասը ձգվել է հարավ-արևելք ՝ 30,5 կմ, իսկ հյուսիսից-հարավ՝ 16,5 կմ։ Երկարությունը սահմանամերձ քաղաքներում 165,3 կմ է։ Հեռավորությունը Սուրբ Միքայել քաղաքից 5 կմ է։

Այսօր Ստավրոպոլը ունի 530 փողոց, որոնց ընդհանուր երկարությունը 482 կմ է, ավելի քան 28,000 շենքեր, որից 23,8 բնակելի։ Քաղաքում կան 149 ուսումնական հաստատություններ, այդ թվում ՝ 20 լավագույն, 36 բյշկական, 2 թատրոն, 20 հասարակական գրադարաններ, 219 հուշարձաններ և պաըմության և մշակույթի և ճարտարապետության։

Ռուսաստանի կանաչ քաղաքներից մեկն է։ Առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ անտառները շատ են, և կանաչ տարածքը 4494 հա. է։

Ժամային գոտի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլի ժամային գոտին համապատասխանում է միջազգային չափանիշներին, ինչպես նաև Մոսկվայի ժամանակին։

Կլիմա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլը հարավային քաղաք է։ Ամենակարճ օրը՝ դեկտեմբերի 22-ը, սկսվում է Ստավրոպոլի 8 ժամ 40 րոպե, իսկ ամենաերկարը հունիսի 22-15-ը։ Մեծ թվով արեգակնային ջերմության (ընդհանուր արեգակի ճառագայթումը տարեկան 121.3 կկալ / սմ ) որուշում է աճող սեզոնի տևողությունը 160 օր ապրիլի 22-ից հոկտեմբերի 15-ը։

Քաղաքը նաև հայտնի է քամիների ուժգնությամբ 20-25 մ/վ։ Առավել քամոտ ամիսներ են՝ փետրվար, մարտ ամիսները։ Քամու ուղղությունները գերակշռում են արևելք և արևմուտք ուղղություններով։ Տարվա մեջ գերակշռում է բարեխառն և ցամաքային եղականը։ Ամռանը դա կապված է չոր, տաք, անամպ եղանակի հետ։ Ձմռանը Սիբիրից և Ղասախստանից գալիս են ցրտաշունչ, չոր, հստակ եղանակ։ Ատլանտյան օվկիանոսից գալիս են ցրտաղունչ օդային քամիներ, ամռանը անձրև և ամպրոպ, ձմռանը ջյուն։ Արկտիկայի օդը Բարենցովի ծովում, ուղոկցվում է ցուրտ ամպամած, իսկ Կարա ծովը սովորաբար նվազեցնում է ջերմաստիճանը, մեխացնում քամիների ուժգնությունը պատճառելով սառը ալիքներ։ Թերևս բոլոր եղանակներին էլ ներթաձանցում են արևադարձային օդի ցամաքային տեսակը, դա գալիս է Մերձավոր արևելքից և փոքր Ասիայից, նաև Իրանից բերելով տաք քամիներ։ Միջերկրական ծովի քամիները բերում են խեղդուկ, խոնավ եղանակ, ձմռանը հալեցում, գարնանը և աշնանը տաքացում։

Nuvola apps kweather.svg Ջերմաստիճանի և տեղումների տարեկան միջին ցուցանիշները Ստավրոպոլի եղանակաը
Ամիս հունվ փետ մարտ ապր մայ հուն հուլ օգոս սեպ հոկ նոյ դեկ տարին
բացարձակ առավելագույնը (°C) -27,7 -28,3 -19,4 -10,7 -2,3 3,1 8,5 6,0 -3,5 -12,0 -19,9 -24,3 -28,3
միջին առավելագույնը (°C) 1,2 1,7 7,3 15,5 20,5 24,9 28,2 28,0 22,4 15,3 7,5 2,9 14,6
միջին ջերմաստիճանը (°C) -2,3 -2,3 2,3 9,6 14,8 19,2 22,3 21,8 16,4 10,0 3,4 -0,7 9,5
միջին նվազագույնը (°C) -5,1 -5,3 -1,1 5,1 10,0 14,5 17,1 16,5 11,8 6,3 0,5 -3,5 5,6
բացարձակ նվազագույնը (°C) 16,7 20,9 30,2 35,0 32,5 36,3 38,5 39,7 37,3 34,2 24,8 22,0 39,7
տեղումների քանակը (մմ) 29 28 34 44 66 80 58 43 47 49 45 33 556
Աղբյուր՝ Погода и климат

Ստավրոպոլի միջին տարեկան տեղումները 633 մմ, տաք շրջանում 471 մմ, իսկ ցուրտ շրջանում 192 մմ։ Առավելագույնը հունիսին (192 մմ) նվազագույնը փետրվարին (28 մմ)[5]։

Ստավրոպոլի պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հատակագիծ

Ստավրոպոլի նախագծի առաջին հայտնի ամսաթիվը թվագրաված է 1778 թվականին, և փաստերը ցույց են տալիս, որ ամրոցը կառուցվել է բոլոր կանոնների ժամանակ։ Այն զբաղեցնում է 10 հա։

Ամրոցը շրջապատված է բերդապատնեշներով և խրամով։ Ռազմավարական առումով ընտրությունը հաջող էր։ Լեռները գերիշխում են միջավայրից դուրս։ Հյուսիսից սահմանափակված է Տաշլի գետով, հարավից առավել վտանգավոր կողմում, իսկ պաշտպանող բերդը ձգվում է արևմուտքից դեպի արևելք։

Գրեթե ամենուր, բերդի կառուցմանը զուգահեռ կառույցներ էին կառուցում։ Այսպես, արդեն 1778 թվականին Ստավրոպոլ գյուղում, որտեղ գտնվում էր գնդի շտաբը կային 197 տներ, մի պահակատուն, և մի քանի շենքեր։

1824 թվականի սեպտեմբերի 6-ին հետևակի գեներալ Էրմոլոֆ Ալեքսանդրը պետքե հաշվետվություն փոխանցեր տարածաշրջանի պետական վայրին ՝ Գեորգրևսկի Ստավրոպոլ[6]։

1824 թվականի, հոկտեմբերի 2-ին Ալեքսանդր I-ի հրամանագրով, բոլոր մարզային գրասենյակները թարգմանվել են Գեորգևսկի Ստավրոպոլում[7]։ Քանի որ 1935 թվականին կոչվել է Վորոշիլովի ի պատիվ Վորոշիլովսկիին։

1 ռուբլի

1938 թվականին Վորոշիլովին ձևավորել է 3 տարածքներ ՝ Կագանովի, Օրջոնիկովի և Ստալինի[7]։ 1942 թվականի օգոստոսի 3-ին գրավել են գերմանացիները։ Ստավրոպոլի քաղաքի անունը վերադարձվել է 1943 թվականի հունվարի 12-ին ՌՍՖՍՀ գերագույն խորհրդի հրամանով։ 1956 թվականի օգոստոսի 7-ին Ստավրոպոլը վերացվել էր քաղաքային բնակավայրի՝ Կագանովի Օրջոնիկովի և Ստալինի[8]։

Վարչական բաժանումը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ազգային կազմը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Ստավրոպոլի բնակչությունը կազմում է 398,236 մարդ։ Նրանցից 393,236 բնիկ են։

Տեղական ինքնակառավարում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վարչական կենտրոնը Ստավրոպոլի թաղամասում է։

Ստավրոպոլի թաղամաս

Քաղաքպետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գեորգի Սեմյոնովիչ Կոլյագին[9]։

Վարչակազմի ղեկավար[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ջատդոև Անդրեյ Հասանովիչ

Ժողովրդագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1837 1849 1853 1856 1873 1896 1897 1904 1913 1916
2200 974 623 300 617 690 590 613 400 000
1923 1926 1931 1937 1939 1956 1959 1961 1962 1967
900 405 926 844 000 000 023 000 000 000
1970 1973 1976 1979 1982 1986 1987 1989 1990 1991
251 000 000 233 000 000 000 298 802 262
1992 1995 1996 1998 200 2001 2002 2003 2004 2005
800 161 500 200 261 100 867 900 000 900
2006 2008 2009 2010 2012 2013 2014
400 742 699 055 539 181 606

Տնտեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այսօր տնտեսության հիմքը ժամանակակից արդյունաբերական ներուժն է. քաղաքում կան ավելի քան 400 ձեռնարկություններ։ Վերջին տարիների հանձնարարվել է նոր գործարանների բացումը, բժշկական դեղերի արտադրելը, տեխնիկայի զարգացմանը և այլն։ Մոդեռն արտադրություններն են՝ գարեջուր, հյութեր, պաղպաղակ և այլ արտադրանքներ։ Վերջին տարիների ապրանքների արտադրության ծավալն ավելացել է 1.6 անգամ։ Մարզի կառուցվածքի ամբողջ արդյունաբերական արտադրության տեսակարար կշռի մոտ 24%-է։

Արդյուանաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնակական տեղը արդյունաբերության մեջ մեքենաշինությւոնն է։ Ստավրոպոլի արտադրության մեջ մեծ դեր են խաղում ՝ էլեկտրոնային սարքավորումները, ավտոմեքենաների պահեստամասերը, լիցքավորիչները, նավերի կառավարման համակարգերը, էլեկտրաքիմիական պաշտպանությանն համակարգերը և էլեկտրական հոսանքի հաշվիչները։ Քաղաքի արտադրության 35% պարենային ապրանքներն են։ Սա ըստ սննդի։ Երշիկեղենի, պահածոյացված ապրանքների, ալյուր, պանիր, կենդանական և բուսական յուղ, գարեջուր, բայց ոչ ոգելից խմիչք։ Բացի այդ տարածաշրջանը արտադրում է քիմիական բարձր տեխնոլոգիաներ։

Ճարտարագիտություն և մետաղամշակում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գործարան «Կցասայլ-կամազ»
  • Գործարան «Կարմիր փականագործ», ամենահին հաստոցաշինական ընկերությունը Ռուսաստանում։ Հիմնադրվել է 1902 թվականին[10]։
  • Ստավրոպոլի գործարան «Օղակաձև մխոց»

Գործիքավորում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Նոպտան»
  • «Էելեկտրաավտոմատիկա»
  • «Էներգոմեր»

Քիմիա և բիոքիմիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ստավրոպոլի բիոգործարան»
  • «Գիտական արտադրությքան կոնցեռն»
  • «Ստավխիմ»

Բարձրորակ տեխնալոգիաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Եզակի բյուրեղ»
  • «Էքսիտոն»
  • «Յում»

Նավթի և գազի արդյունաբերություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Ստավգազսերվիզ»
  • «Ստավրոպոլի տրանսգազ»

Հասարական սննդի հաստատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Гостиница Intourist. Ставрополь.JPG
  • Պիցցերիաների ցանց «Սինյորա»
  • Պիցցերիաների ցանց «Жар-пицца»
  • Պիցցերիաների ցանց «Դուդու»
  • Արճարանների ցանց «KFC»
  • Սրճարանների ցանց «Ֆլորա»
  • Սուշի սրճարանների ցանց «Սուշի մոլորակ»
  • Սուշի սրճարանների ցանց «Sushi-Club»

Տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլում գործում է փոխադրման հետևյալ եղանակները՝ օդային, երկաթուղային, ավտոբուսային և ծովային։

Երկաթյուղային[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

XIX դարի երկրորդ կեսին ու XX դարի սկզբին երկաթգիծ է անցկացվել նաև Հյուսիսային Կովկասում։ Սակայն երկաթուղու հիմնական գիծն է՝ Ռոստով - Կովկասյան Արմավիր - Միներալնիե վոդի- Վլադիկավկազ։ 1897 թվականին կառուցվել է Կովկաս-Ստավրոպոլ մասնաճյուղը, բայց քանի որ հաստատվել են բարձր գները, դա միայն խոչընդոտ է հանդիսացել Ստավրոպոլի զարգացմանը, քանի որ Ստավրոպոլը դադարում էր լինել փակուղային երկաթուղի։ Կա երկու երկաթուղային կայան, որը կառուցվել է 1897 թվականին։ Քաղաքացիական պատերազմի հետևանքով Արմավիր-Ստավրոպոլ հատվածը շատ վնասվեց, խորհրդային ղեկավարությունը զգաց, որ աննպատակահարմար է վերականգնումը, քանի որ երկու երկաթուղիները կառուցվել են քաղաքում, և բոլոր գնացքները շարժվում են Պետրոպավսկո գյուղից, որը գնում է քաղաքի միջով։ Քաղաքը կրկին դարձավ փակուղի նաև տնտեսական և մշակութային առումով[11]։

Երկաթուղու առկայությունը հիշեցնում է կամուրջներ։ Ներկայումս Ստավրոպոլում գործում է մեկ կցան՝ Ստավրոպոլ-Ռոստով։ Անմիջապես Ստավրոպոլից կարող ենք գնալ Մոսկվա, Վորոնեժ, Դոնի Ռոստովև այլն։

Ըստ ռազմավարության սոցիալ-տնտեսական զարգացման Հյուսիասային Կովկասի և դաշնային օկրուգի միջև 2025 թվականին ակնարկվում է կառուցել երկաթուղաին գիծ՝ Ստավրոպոլ-Նեվինոմս, որպեսզի օպտիմալացնենք տրանսպորտային կապը։

Օդային տրանսպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլի օդանավակայանը հանդիսանում է միջազգային օդանավակայան։ Առաջին ինքնաթիռը ուղևորվել է նոյեմբերի կեսին 1935 թվականին ուղևորվել է՝ Ստավրոպոլ-Պյատիգորսկ։ Ստավրոպոլի հետ կապված սեփականության իրավունքի փոխանցման տարածաշրջանային օդանավակայանում զարգացման տեմպերը արագացրել է, և չվերթի գինը նվազում էր։ Ստավրոպոլի ինքնաթիռները թռչում են մի շարք ավիաընկերություններից UTair, S7 Airlines,DonAvia, և Թուրքական ավիաուղիներ։

Կրթություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

    1rightarrow.png Հիմնական հոդված՝ Ստավրոպոլի կրթությունը

Ներկայումս կրթական համակարգը ներառում է 48 կրթական հաստատություններ, այդ թվում չորս վարժարաններ։ Քաղաքն ունի 69 մանկապարտեզներ, որոնցից 57 մանկատներ և 27 հավելյալ կրթութական հաստատություններ։ Ստավրոպոլի 20 բարձրագույն հաստատություններ։

Գիտահետազոտական համալսարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հյուսիսային-Կովկասում կա բնական գազի քիտահետազոտական համալսարան
  • Կաթի հետազոտական համալսարաններ
  • Ստավրոպոլի գիտահետազոտական համալսարաններ
  • Ստավրոպոլի գիտահետազոտական հակա ժանտախտային համալսարան։ Հիմանադրվել է 1952 թվականին, որպես գիտահետազոտական համալսարան Կովկասում և Անդրկովկասից դուրս[12]։

Մշակույթ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցանցի մշակութային հաստատությունները բաղկացած են ՝20 քրադարան, 6 թանգարան, 17 ակումբներ։

Գրադարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լոմոնոսովի անվան Ստավրոպոլի մարզային համընդհանուր գիտական գրադարան[13]։
  • Ստավրոպոլի մարզային գրադարան շ երիտասարդների համր։ Բագվել է 1978 թվականին[14]։

Թանգարաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Stavropol Natural history museum2.JPG
  • Պրոզրիտելովայի անվան Ստավրոպոլի պետական երկրաքիտական թանգարան[15]
  • Կերպարեստի տարաջաշրջանային թանքարան[16]
  • Հայրենական պատերազմի թանգարան հիշատակվում է 1941-1945 թվականներից[17]։

Մշակույթի կենտրոններ և մշակույթի տներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստավրոպոլի Պալատում մշակույթ և սպորտ[18](1462 տեղ)
  • Ստավրոպոլի Պալատում մանկական արվեստ (750 տեղ)
  • Ստավրւպոլի քաղաքային մշակույթի Տուն (150 տեղ)
  • Մշակույթի տուն «Ստավրոպոլեց» (163 տեղ)
  • Մշակույթի տուն «Աշխարհ»(135 տեղ)

Թատրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Stavropol theatre.JPG
  • Լերմոնտովի անվան Ստավրոպոլի դրամատիկական թատրոն (630 տեղ)
  • Ստավրւպոլի տիկնիկային թատրոն

Բացի այդ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստավրոպոլի մարզային պետական ֆիլարմոնիկ
  • Ստավրոպոլի պետական կրկես
  • Ստավրոպոլի մարզային զոեկզոտարիում

Համերգային կազմակերպություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Համերգների և ստեղծագործական ասոցացիայի համաձայնություն
  • Կազակների երգի և պարի համույթ «Ազատ տափաստան»[19]
  • Համույթ «կազակների պիկետ»»[20]
  • Պետական կազակային երգի և պարի համույթ «Ստավրոպոլ»

Զբոսայգիներ և հանգստի տներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սպառողական հասարակության ակտիվ հանգստի զբոսայգի
  • Սպառողական հասարակության ակտիվ հանգստի զբոսայգի «Հաղթանակ»

Թատրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքն ունի 8 կինոթատրոններ[21][22]։

  • «Ատլանտիս»
  • «Мир»
  • «Հոկտեմբեր»(3D-կինո) (երկու սրահներ, 295 և 108 տեղ)
  • «Պիոներ» (փակված)
  • «Պրեմիերա» - կինոթատրոնը ժամանակավորապես փակ է[23][24]
  • «Սալյուտ» (3D-կինո) (երկու սրահները, 440 և 293 տեղ)
  • «Ստավրոպոլեց» - փակ է

Ցուցահանդեսի կենտրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Մասնագիտացված ցուցահանդեսի կենտրոն «Պրոգրես»[25]
  • Մասնագիտացված ցուցահանդես կենտրոն «Ստավրոպոլ»

Կրոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուս ուղղափառ եկեղեցիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ստավրոպոլ՝ քաղաք Ստավրոպոլում է գտնվում արքեպիսկոպոսի նստավայրը։

  • Տիրամոր տաճար Կազան քաղաքում[26]
  • Սուրբ Ալեքսանդր Նևսկի
  • Մեծ իշխան Դմիտրիի եկեղեցի
  • Սուրբ և արդար նախնիների տաճար
  • Սուրբ երրորդություն
  • Սեմֆիրոպպոլու Լյուկ արքեպիսկոպոսի եկեղեցի

Հայկական եկեղեցի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իսլամ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոգևոր վարչակազմե մուսուլմաններ

Այլ կրոններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Եկեղէցի «կերպարանափոխում» ավետարանական եկեղեցիներ
  • Քրիստոնեական եկեղեցի յոթերորդ օրվա ադվենիստներ[27]

Առողջապահություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքն ունի 13047 առողջապահական հաստատություններ։

  • Տարածաշրջանի կլինիկական հիվանդանոցշ բացվել, օգոստոսի 1, 1953 թվական[28]
  • Հոգեբուժական հիվանդանոգ № 1[29]
  • Սահմանային հիմքերի կենտրոն[30]
  • Սահմանային մանկական առողջարան, բագվել է հունվար, 1951 թվականին[31]
  • Տարածաջրջանային սրտաբանության կլինիկա[32]
  • Տարածաջրջանային մաշկավեներական հիվանդությունների կլինիկաр[32]
  • Տարածաջրջանային կլինակական խորհրդատվական, ախտորոջիչշ ուռուցքաբանական կենտրոն[33]
  • Տարածաջրջանային պերինտալ կենտրոն[34]
  • Տարածաջրջանայի կենտրոն ֆիզիկական թերապիա և սպորտայի բժշկություն[35]
  • Տարածաջրջանային կենտրոն կանխարքելման և վերահսկման ՁԻԱՀ-ի և վարակիչ հիվանդությունների[36]
  • Մանկական կլինիակա թիվը 3[37]
  • Մանկական ստամատոլոքիկական կլինակ[38]
  • Քաղաքային կլինիկական հիվանդանոց № 3[39]
  • Քաղաքի արտակարք իրավիճակների հիվանդանոգ[40]
  • Կլինիկական պոլոկլոնիկա թիվ 6[41]
  • Մանկան առւղջության և ֆիտնէս կենտրոն[42]
  • Պրակտիկ ընտանեկան կենտրոն[43]

Սպորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպորտի ձևերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ֆուտբոլային ակումբ «Դինամո ГТС»
  • Ֆուտբոլային ակումբ «Ստավրոպոլ»
  • Ֆուտբոլային ակումբ «Էլեկրոավտոմատիկա»
  • Համդբոլի դաշտ
  • Բասկետբոլի թիմ «Դինամո Ստավրոպոլ», նախկինում անվանվել է «Սահմանապահ Ստավրոպոլ»
  • Մարտարվեստը Ստավրոպոլում ներկայացրել է ավանդական դպրոցներում
  • Աշխատում են շատ բիլիարդի և բոուլինգի ակումբներ
  • Շախմատի ակումբ

Մարմնամարզական հաստատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Բազմաֆունկցիոնալ մարզադաշտ «Դիանմո» 16000 տեղանոց
  • Ֆուտբոլի դաշտերը ուսումնական տարածքներում
  • Փակ լողավազան «Երիտասարդական»
  • Առևտրի կենտրոնից «Gallery» փոքրիկ սահադաշտ

Կապ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բջջային կապի օպեռատորներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

№ п/п Անուն GSM GPRS EDGE 3G 4G
1 МТС այո այո այո այո այո
2 Բիլայն այո այո այո այո այո
3 MegaFon այո այո այո այո այո

2000-х թվականներին քաղաքում քործում են օպերատորներ՝ «Ստավրոպոլի հեռախոսակապ», «Ստավրոպոլի շարժական բջջային կապ», «Ռուսական կապ» շառայությունները մատուցվել են 2010 թվականի հուլիսի 1-ին[44][45]։

Ինտերնետ օպերատորներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

№ п/п Անունը ETTH Wi-Fi ADSL DialUp GPRS, EDGE, 3G Արբանյակներ
1 Կանաչ կետ + + - - - -
2 Կապի ֆորմուլան + + - - - -
3 ТТК + - - - - -
4 РадугаNet + - - - - -
5 ККС + - - - - -
6 Ռոստելեկոմ + - + + - -
7 Քաղաք-ТВ + - - - - -
8 Համացանց- ТВ + - - - - +
9 МТС - - - - + -
10 Մեքաֆոն + - - - + -
11 Բիլայն - + - - - + -
12 Lansat - - - - - +
13 Телко + - - - - -
14 RusLink - - - - - +
15 Արև համացանց - - - - - +
16 Սֆինկս + - - - - -
17 КМВ-Телеком + - - - - -
18 WiFi АNЕТ - + - - - -

ԶԼՄ-ներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թերթեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ավտո Ստավրոպոլ
  • Բժիշկ
  • Հյուսիսային Կովկասի արքումենտներ և փաստեր
  • Բժիշկ
  • Ստավրոպոլի երեկո
  • Բոլորե ձեզ համար
  • Մեր Ստավրոպոլե
  • Ուրախ թերթ
  • Ստավրոպոլը ճիշտ է[46]
  • Ստավրոպոլո մարզային թերթ[47]
  • Ստավրոպոլի բիզնես
  • Ստավրոպոլը XXI-դարում
  • Ֆլիրտ
  • Հավելյալ բիզնես

Ամսագրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ամսագիր LOL
  • Իշխանամետ ամսագիր
  • Մետր հրատարակ
  • Զրույց ամսագիր
  • Ստավրոպոլը այսօր առանց ամսագրի
  • Անձի պաշտամունք

Միջազգային հարաբերություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ներկայացուցչությունը պատվավոր հյուպատոսության և Իտալիայի միջև, մուտքի արտոնաքրերի կենտրոն է[48]
  • Մուտքրերի արտոնաքրերի կենտրոն լէհաստանում[49]

Մարդիկ,որոնք կապված են քաղաքի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքի հիմնադիրները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սուվորով Ալեքսանդր Վասիլևիչ (1729-1800), մեծ ռուս հրամանատար, ռազամական արվեստի հիմնադիրներից մեկն է։ Ողջ կյանքի ընթացքում պարտություն չի կրել։ 1778-1779 թվականներին նա գլխավորել է Ստավրոպոլ բերդի կառուցումը։
  • Պոտեմիկ Գրիգորի Ալեքսանդրովիչ (1739-1791), Ռուսաստանի պետական և ռազմական առաջնորդ, դիվանագետ։ Նրա պատվերով 7-րդ գյուղը Ազովի-Մոզդոկ գիծը հայտնի դարձավ որպես Ստավրոպոլի։
  • Շուլց Խրիստյան Միխայելովիչ, գերմաներեն Բարոն, նախկին պրուսական մարմնավոր հրամանատար, Վլադիմիր Դրագոն գնի գնդապետ, սկսէգ ռուսական բանակի ծառայությունը դեռևս Ելիզաբեթ թագուհու օրոք։
  • Կանոն Ուստիոնովին, բանակի գնդապետ և մեծ հրամանատար։
  • Յակոբի իվան Վարֆոլոմեեվիչ, գենեռալ, Ասրախանի մարզպետ։

Սրբեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սուրբ Իքնատիոս, Կոգկասի և Սև ծովի եպիսկոպոս(1807-1867

Կառավարիչ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամբողջ ցանկը Ստավրոպոլի քաղաքապետների

Առաջին քարտուցարները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Վեշև Սերգեյ Պավլովիչ 1931-1935 թվականներին
  • Բորոդաևսկի Վ.Ե 1935 թվական
  • Լեոնով Ի. Գ. 1936 թվական
  • Պոտապենկո Ռոման Ֆեդոտովիչ 1937 թվական
  • Սուրկով Կոնսանծին Իվանովիչ 1937-1939 թվականներին
  • Սուսլով Միխաիլ Անդրեևիչ 1939-1944 թվականներին
  • Օռլով Ալեքսանդոր Լեոնիդովիչ 1944-1946 թվականներին
  • Բոիցով Իվան Պավլովիչ 1946-1949 թվականներին
  • Դորոխով Միխաիլ Ակիմովիչ 1950-1952 թվականներին
  • Կոլոնուտով Վեորգի Իվանովիչ 1952 թվական
  • Զենչենկո Նիկալայ Սերգեյովիչ 1952-1956 թվականներին
  • Ալեշին Պավել Պավլովիչ 1957-1963 թվականներին
  • Նիկիծին Կոնստանծին Նիկոլաևիչ 1965-1966 թվականներին
  • Գորբաչով Միխաել Սերգեևիչ 1966-1968 թվականներին
  • Վիսիլեև Առնոլդ Ալեքսեևիչ 1968-1970 թվականներին
  • Մուռխովսկի Վսևոլոդ Սերաֆիմովիչ 1970-1974 թվականներին
  • Կազանեև Վիկտոր Ալեքսեևիչ 1974-1976 թվականներին

Նախագահ, քաղաքային խորհրդի գործադիր կոմիտե[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Լոգվինենկո Անդրեյ Վասիլևիչ 1932-1935 թվականներին
  • Ժիքաիլո Անտոն Պետրովիչ 1937 թվականին
  • Պոպով Վասիլի Նիկիտովիչ 1937-1939 թվականներին
  • Բարկով Ալքսանդր Նիկոլաևիչ 1940-1941 թվականներին
  • Ելագի Ալքսանդր Նիկոլաևիչ 1941-1943 թվականներին
  • Ռակով Ֆեդոր Աֆանասևիչ 1941-1943 թվականներին
  • Բոգդանով Իվան Վասիլևիչ 1943-1944 թվականներին
  • Գոսպոդնեև 1944-1945 թվականներին
  • Դոռխով Միխաիլ Ակիմովիչ 1950-1952 թվականներին
  • Պետրոխալկո Ալէխսեյ Կոնստանտինովիչ 1950-1955 թվականներին
  • Կաշենկո Անդրեի Անդրեովիչ 1955-1958 թվականներին
  • Կլնկով Գեննդաի Ալքսանդրովիչ 1958-1959 թվականներին
  • Իվանով Պյոտր Իվանովիչ 1959-1963 թվականներին
  • Պոզնյակով Լեոնիդ Բասիլեևիչ 1963-1967 թվականներին
  • Նայմով Նիկոլայ Քեորքիևիչ 1967-1971 թվականներին
  • Կոնովալով Ալեքսանդր Տիմոֆեեվիչ 1971-1974 թվականներին
  • Մարկարյանց Վլադիմիր Սուրենովիչ 1974-1975 թվականներին
  • Ռոդիմով Դմիտրի Դմիտրեևիչ 1975-1978 թվականներին
  • Ուսով Միխաել Անտոնովիչ 1978-1984 թվականներին
  • Մասլով Նիկոլայ Ալէքսանդրովիչ 1984-1987 թվականներին
  • Ստարոստին Գենադիի Պետրովիչ 1987-1989 թվականներին
  • Մարչենկո Պյոտր Պետրովիչ 1989 թվականին
  • ԵՎգենիի Սեմենովիչ Կուզենցով 1990-1991 թվականներին

Քաղաքի ղեկավարները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կուզմին Միխաիլ Վլադիմիրովիչ (1991 թվականի դեկտեմբերի 11-ից)
  • Տիմաշենկո Իվան Միխելովիչ (2001 թվականի դեկտեմբերի 16-ից)
  • Կուզմին Դմիտրի Սերքեևիչ (2002 թվականի սէպտէմբերի 26-ից), վարչկական կազմի ղեկավար, 2003 թավականին քաղաքի ղեկավար է ընտրվել։ 2007 թվականին միջազգային հետախուզման մեջ է քտնվել։ 2008 թվականի ոգոստոգին Դմիտրին ձերբակալվել է Վիննայի օդանավակայանում։
  • Լուցենկո Եվքենի Իվանովիչ
  • Պալցև Նիկոլաի Իվանովիչ[50]
  • Բեստուժին Իքոր Ալեխսանդրովիչ[51]
  • Դժատդոև Անդրեի Խասանովիչ[52]

Հասարակական և քաղաքական գործիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գորբաչով Միխայիլ Սերգեևիչ
  • Գորբաչով Ռաիսա Մակսիմովնա
  • Իվանովա Իրինա Միխաելովնա
  • Լոպատին Գըրման Ալեքսանդրովիչ
  • Ռազին Անդրեի Ալեխսանդրովիչ
  • Պովլուշենկո Ռոմնա Անատոլևիչ
  • Գանգարդ Նիկոլայ Իվանովիչ
  • Գանգարդ Ալեքսեևիչ Բէլիկով

Պատվավոր քաղաքացիներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ակուլով Մակսիմ Սերգեևիչ (1897-1924), նշանավոր հասարակակն գործիչ, սոցիալ-դեմոկրատական երիտասարդական խմբի կազմակերպիչներից մեկը։
  • Ալաֆուզով Իվան Անտոնովիչ (1813-1888), 1-ին գիլիդիայի վաճառական, բարերար։ Հիմնադրել է պատկերասրահ։
  • Ապանասենկո Իոսիֆ Ռոդիոնովիչ (1890-1943) նշանավոր զորահրամանատար, բանակի գեներալ, անդամակցել է Քաղաքացիական և Մեծ Հայրենական պատերազմին։
  • Բագաև Օլգա Գիորգիևնա (1895-1986) հասարակական-քաղաքական գործիչ, խորհրդային իշխանության ակտիվ անդամ։
  • Բուրմիստրով Իվան Ալեքսեևիչ (1903-1962), մասնակից ֆաշիզմի դեմ պայքարում Իսպանիայի և Մեծ Հայրենական պատերազմի տարիներին։ Խորհրդային Միության հերոս։
  • Բելիկով Գերման Ալեքսեևիչ
  • Վլաստով Գեորգի Կոնստանտինովիչ (1827-1899), 1865-1873 թվականներին Ստավրոպոլի նախագահ։ Մեծ ժառանգություն է թողել Ստավրոպոլի մշակույթի և տնտեսության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել կրթությանը[53]։
  • Վոլոև Իգնատին Յուդինովիչ (1774-1854)
  • Գեդեոն (1929-2003) Ստավրոպոլի մետրոպոլիտեն։
  • Գանիլովսկի Իվան Գրիգիրևիչ
  • Գնիլովսկի Վլադիմիր Գիորգիևիչ (1907-1980), նշանավոր գիտնական և տեղական, պատմաբան, մանկավարժ, հիմնադիր Ստավրոպոլի գիտական աշխարհագրական դպրոցի։ Հեղինակ է բազմաթիվ աշխատանքների պատմության, աշխարհագրության և տեղական պատմության։
  • Գոլոդնիկով Նիկոլայ Գառասիմովիչ (1921-2010), վետերան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի։ Պարգևատրվել է բազմաթիվ ռազմական զարդերով ու մեդալներով։
  • Գրեչիշկին Պավէլ Մոիսեևիչվաստակավոր արտիստ, Ռուսաստանի Դաշնության, վետերան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի։
  • Դերևշիկով Սերգեի Ֆեդոտովիչ
  • Դիդրիխսոն Նիկոլայ Գերմանովիչ
  • Դիննիկ Նիկոլաի Յակովլեվիչ(1847-1917), նշանավոր բնագետ, աշխարհագրագետ և գլացիոլոգ, հետազոտող է Կովկասում։ Ավելի քան 40 տարի իր կյանքի ուսուցման։
  • Կազանցև Վիկտոր Գերմանովիչ
  • Կազանչև Վիկտոր Ալեքսեևիչ
  • Կռուպինսկի Իոսիֆ Անտոնովիչ
  • Կուշինսկի Իվան Պոլկարպովիչ
  • Լոպատին Գերման Ալեքսանդրովիչ
  • Մարկարյանց Վլադիմիր Սուրենովիչ
  • Պաշենկո Կոնստանտին Լվովոիշ
  • Պլոտնիկով Նիկիտա Միխայիլովիչ
  • Պռոզրիտելև Գրիգորի Նիկոլայևիչ

Հերոսներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Յուրի Նիկոլայևիչ Գլազկով տիեզերագնաց, հերոս, Խորհրդային Միության, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր
  • Դուխին Վլադիսլավ (1980-2000),հերոս Ռուսաստանի, Ստավրոպոլի բնիկ քաղաքացի
  • Կրամարենկոն Գրիգորի Իվանովիչ (1925-2012, քաղաքի Ստավրոպոլի) հերոս, Խորհրդային Միության[54]
  • Սիպյագին Նիկոլայ Իվանովիչհերոս Ռուսաստանի, Ստավրոպոլի բնիկ քաղաքացի

Գրողներ, արվեստագետներ, գիտնականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Աբոնեև Վասիլի Վասիլևիչ
  • Աբրամով Յակոբ Վասիլևիչ
  • Բելիկով Գերման Ալեքսեևիչ
  • Գոլովկո Վյաչեսլավ Միխաելովիչ
  • Դվորնիչենկո Անդրեի Յուրևիչ
  • Զվյաքինցև Վասիլի Դմիտրիևիչ
  • Կալինովսկի Գենադիի Վլադիմիրովիչ
  • Լիվինսկի Ստանիսլով Ալիկովիչ
  • Պերեֆերկովիչ Նաում Աբրամովիչ
  • Գեորգի Շումարով[55]

Ճարտարապետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Կնորե Ֆյոդոր Կարլովիչ
  • Լիսկով Անատոլի Քիորքիևիչ
  • Նիվինսկի Իքնատին Իգնատիևիչ

Սպորտսմեններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Արմեն Ալեկյան, Եվրոպայի չեմպիոն ծանրամարտի[56]
  • Եվգենի Կուզնեցովը արծաթե մեդալակիր 2012 թվականի օլիմպիական խաղերում[57]

Զարգացումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ստավրոպոլի, 2009-ից մինչև 2011 թ. Տեղի է ունեցել տարածաշրջանային ՏՏ ասուլիս LinuxFest Ստավրոպոլի[58], նվիրված GNU / Linux և ազատ Software։

Ստավրոպոլի, Ռուսաստանի երիտասարդական միությունը անց է կացնում ամենամյա ռուս մրցույթ «Միսս ուսանողուհի Ռուսաստանից» Պարզապես գնում տարածաշրջանային մրցակցությունը «Միսս ուսանողուհի Ստավրոպոլի երկրամասի»

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ըստ ամսագրի, «Կոմերսանտ» - ի 2012 թվականին Քաղաք Ստավրոպոլի 100-ից 12-րդ տեղն է Ռուսաստանի լավագույն քաղաքների մեջ։
  • 2013 թվականին, Ստավրոպոլը ստացել է «Ոսկե Mercury» անվանակարգում «լավագույն քաղաք է առավել բարենպաստ պայմաններ բիզնեսի զարգացման համար»։
  • 2013 թվականին Ստավրոպոլը առավել հարմարավետ քաղաք է Ռուսաստանի Դաշնությունում։
  • Ստավրոպոլում մոխիր բանակի հրամանատար Ի.Ր. Ապանասենկո

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հուշարձաններ, տեսարժան վայրերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Դեղատներ Բայքերայիգ քիչ ներքև[59]
  • Բուլվար նկարագրված է Լև Տոլստոյի աշխատանխներում[60]
  • Մարզպետի տուն, որը տեղավորված է առաջին խորհրդին Ժողովրդական կոմիսարների Ստավրոպոլի Ստավրոպոլի մարզում. 1896-1898, 1918[61]
  • Նկարիչ Սմիրնովի տուն, որտղ նա ապրում էր բանաստէղծ Կ.Լ. Խետարքուրովի հետ։[62]
  • Շահավետ տուն[63]
  • Շենքը, որտեղ հանդիպումը տեղի ունեցավ I խորհրդում Աշխատողների պատգամավորների հետ։[64]
  • Շենքը, որը ձևավորվել Կարմիր բանակի զորքերը[65]
  • Շենքը, որը տեղավորված է Աղջիկների դպրոց հանրակացարանում։[66]
  • Շենքը, որտեղ տեղի է ունեցել սոցիալ-դեմոկրատների հավաք։[67]
  • Պետ Դեպո շենք[68]
  • Շենք տեղական պատմության թանգարան, առաջին Հյուսիսային Կովկասում։[69]
  • Շենքը առաջինն է Կովկասում, ռուսական դրամատիկական թատրոն[70]
  • Շենքը առաջին աղջիկների դպրոց է Կովկասում[71]
  • Առաջին կանանց գիմնազիայի շենքը Կովկասում[72]
  • Առաջին քարե տունը քաղաք Ստավրոպոլում[73]
  • «Խոպերսկայա վրան» մոնումենտալ համալիր պատիվ քաղաքի Ստավրոպոլի 200-ամյակին։[74]
  • Զանգվածային զինվորների գերեզմաններ[75]
  • Հուշարձան Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի նահատակների[76]
  • Հուշարձան ի հիշատակ 50-ամյակը ազատագրման Ստավրոպոլի[77]
  • Զանգվածային գերեզման քաղաքացիական կողմից բռնության ենթարկված ֆաշիստական զավթիչների ընթացքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի. գերեզմանի կոթող[78]
  • Հուշարձան «Սառը Գարուն»[78]
  • Հուշարձանը Կարլ Մարքսի[79]
  • Հուշարձանը Լենինի[80]
  • Հուշարձան Խորհրդային Միության հերոս Սեվրյուկովի[81]
  • Հուշարձան Խորհրդային Միության հերոս Սկոկովի[82]
  • Հուշարձան Ալեքսանդր Սուվորովի[83]
  • Ստավրոպոլի նշան[84]
  • Ստավրոպոլի բուսաբանական այգի[85]

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Биография Джатдоева Андрея Хасановича - Официальный Ставрополь»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-04-28-ին։ Վերցված է 2013 թ․ ապրիլի 24 
  2. Паспорт города (на 01.01.2012)
  3. Городецкая И. Л., Левашов Е. А. Русские названия жителей: Словарь-справочник. — М.: Русские словари: Астрель: АСТ, 2003. — С. 272.
  4. Реестр зарегистрированных в АГКГН географических названий объектов на 18/11/2011 Ставропольский край
  5. Путеводители «ЛЕ ПТИ ФЮТЕ» Ставрополь М.: Авангард
  6. Указ Александра I о переводе из Георгиевска в Ставрополь областных присутственных мест
  7. 7,0 7,1 Краткая справка об административно-территориальных изменениях Ставропольского края за 1920—1992 гг.
  8. Сборник "Промышленность Ставропольского края в архивных документах (1945—1991 гг.)
  9. Ставропольская городская Дума
  10. На территории завода «Красный металлист» в Ставрополе построят детсад
  11. Стратегия социально-экономического развития Северо-Кавказского федерального округа до 2025 года
  12. Календарь государственных праздников Российской Федерации, памятных дат и знаменательных событий Ставропольского края на 2012 год. Ставрополь. 2012
  13. Ставропольская краевая универсальная научная библиотека имени М. Ю. Лермонтова
  14. Памятные даты по Ставропольскому краю на 2013 год > Январь
  15. Ставропольский государственный краеведческий музей имени Г. Н. Прозрителева и Г. К. Праве|Краеведческий музей имени Г. Н. Прозрителева и Г. К. Праве
  16. Краевой музей изобразительных искусств
  17. музей Великой Отечественной войны 1941-1945гг «Память»
  18. Дворец культуры и спорта
  19. Казачий ансамбль песни и пляски «Вольная степь»
  20. Ансамбль «Казачий пикет»
  21. «webstavropol.ru. Кинотеатры Ставрополя»։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 5 
  22. «Афиша Ставрополя. Кинотеатры»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 5 
  23. «webstavropol.ru. Премьера»։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 5 
  24. «afishastavropol. Кино/Театр»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 2011 թ․ հուլիսի 5 
  25. Специализированный выставочный комплекс «Прогресс»
  26. Патриарх Кирилл освятил главный храм Ставрополя
  27. Церковь христиан адвентистов седьмого дня
  28. Календарь государственных праздников Российской федерации, памятных дат и знаменательных событий Ставропольского края
  29. Краевая клиническая психиатрическая больница № 1
  30. Краевой геронтологический центр
  31. Краевой детский санаторий «Дружба» для больных легочным туберкулезом
  32. 32,0 32,1 Краевой клинический кожно-венерологический диспансер
  33. Краевой центр по профилактике и борьбе со СПИД и инфекционными заболеваниями
  34. Краевой клинический онкологический диспансер
  35. Краевой клинический перинатальный центр
  36. Краевой центр лечебной физкультуры и спортивной медицины
  37. Городская детская поликлиника № 3
  38. Городская детская стоматологическая поликлиника
  39. Городская клиническая больница № 3
  40. Городская клиническая больница скорой медицинской помощи
  41. Клиническая поликлиника № 6
  42. Детский санаторно-оздоровительный центр «Лесная поляна»
  43. Центр общей врачебной (семейной) практики
  44. АСВТ.ру Новости
  45. Сотовик: Сотовая связь в Ставрополье: вчера, сегодня, завтра
  46. Ставропольская правда. Новости Ставрополя и Ставропольского края:
  47. Календарь государственных праздников Российской Федерации, памятных дат и знаменательных событий Ставропольского края. Ставрополь. 2010
  48. В Ставрополе открывается Итальянское консульство
  49. В Ставрополе начал работу визовый центр Польши
  50. Луценко решил сосредоточиться на работе спикера Думы города Ставрополя
  51. Дело сити-менеджера
  52. Андрей Джатдоев избран главой администрации Ставрополя
  53. Георгий Константинович Властов
  54. Крамаренко Григорий Иванович
  55. В Ставрополе установят мемориальную доску уроженцу Пензенской области Георгию Шумарову
  56. Ставрополье снова прославилось на международной арене
  57. В Ставрополь вернулся серебряный призёр Олимпиады Евгений Кузнецов
  58. Linux Install Fests в Ставрополе
  59. Аптека Байгера нижняя
  60. Бульвар, описанный в произведениях Л. Н. Толстого
  61. Дом губернатора, где размещался первый ставропольский совет народных комиссаров ставропольской губернии
  62. Дом художника В. И. Смирнова, где жил осетинский поэт-демократ К. Л. Хетагуров
  63. Доходный дом (Асмаевский торговый ряд)
  64. Здание, в котором проходили заседания I-го совета рабочих депутатов
  65. Здание, в котором формировались отряды красной армии
  66. Здание, где в женской гимназии размещалось общежитие делегатов I губернского народного собрания
  67. Здание, где проходили сходки социал-демократов
  68. Здание интендантского депо
  69. Здание краеведческого музея — первого на Северном Кавказе
  70. Здание первого на Кавказе русского драматического театра
  71. Здание первой на Кавказе женской гимназии
  72. Первая на Кавказе женская гимназия
  73. Первый каменный дом в г. Ставрополе
  74. «Хоперская палатка». Монументальный комплекс в честь 200-летия основания г. Ставрополя
  75. Братская могила воинов, павших в боях при обороне г. Ставрополя в период гражданской войны
  76. Мемориал участникам гражданской и ВОВ на ставрополье (Мемориальный памятник «Вечная слава»)
  77. Памятник, установленный в ознаменование 50-летия освобождения Ставрополя от белогвардейцев
  78. 78,0 78,1 Братская могила мирных жителей, замученных немецко-фашистскими оккупантами в годы ВОВ; на могиле установлен обелиск
  79. Памятник К. Марксу
  80. Памятник В. И. Ленину
  81. Памятник Герою Советского Союза Л. И. Севрюкову
  82. Памятник Герою Советского Союза А. И. Скокову
  83. Памятник А. В. Суворову
  84. Ботанический сад имени В. В. Скрипчинского
  85. «Живое "Ископаемое"» 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]