Ազով

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տես՝ Ազով (այլ կիրառումներ)
Քաղաք
Ազով
Азов
Դրոշ Զինանշան
Flag of Azov.svg Coat of Arms of Azov.svg

Здание 2-й городской управы г.Азов.jpg
Թանգարան Ազովում
Կոորդինատներ: 47°06′00″ հս․ լ. 39°25′00″ ավ. ե. / 47.10000° հս․. լ. 39.41667° ավ. ե. / 47.10000; 39.41667
Երկիր Ռուսաստան Ռուսաստան
Հիմնադրված է 1067 թ.
Տվյալ կարգավիճակում 1708 թվականից
Մակերես 67,5 կմ²
ԲԾՄ 40 մետր
Բնակչություն 83 000 մարդ (2013)
Ժամային գոտի UTC+4, ամառը UTC+5
Հեռախոսային կոդ +7 86342
Փոստային ինդեքսներ 346780-346783, 346787, 346789, 346799
Ավտոմոբիլային կոդ 61, 161
Պաշտոնական կայք gorodazov.ru
##Ազով (Ռուսաստան)
Red pog.png

Ազով, քաղաք Ռուսաստանի Ռոստովի մարզում, նավահանգիստ Դոն գետի ափին։

Հիմնադրվել է հին հունական Տանաիս քաղաքի (մ.թ.ա. 3-րդ դար-մ.թ. 5-րդ դար) տեղում (այդ քաղաքը կոչվել է Տանաիս (այժմ՝ Դոն) գետի անունով)։ 10-րդ դարում մտել է Կիևյան Ռուսիայի կազմի մեջ։ 1067-ին զավթել են պոլիվցիները և անվանել Ազակ, որը ձևավորվելով դարձել է Ազով։ Ենթադրվում է, որ քաղաքը կոչվել է, այն գրավելու ժամանակ սպանված պոլովցի Ազում (Ազուֆ) իշխանի անունով։ 13-րդ դարից եղել է թաթարական, 1471-ին՝ թուրքական ամրոց. 1774-ից Ռուսաստանի կազմում է։[1]

Աշխարհագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ժամանակակից Ազով` մարզայինային ենթակայության քաղաք է, որը գտնվում է Ռոստովի մարզի հարավ-արևմութքում, Դոն գետի ձախ ափին, Տագանրոգի ծոցից 12.5 կիլոմտրի հեռու: Մարզկենտրոնից` Դոնի Ռոստով քաղաքից 35 կիլոմերտ հեռու: Քաղաքի տրածքը 66.2 կմ2

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցի մնացորդներ
Ռուսական բանկի հուշադրամ, 2008 թ. 10 ռուբլի

Ազովը գտնվում է Դոնի և նրա վտակ Ազովկի գետի ափին, Ազովի ծովի Տագանրոգի ծոցից 15 կմ վրա: Դարերից ի վեր քաղաքը ստրատեգիական նշանակություն է ունեցել, որը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա պատմության վրա: Պատմությունից հայտնի է քաղաքի տարածքում բնակված այնպիսի ժողովրդների մասին ինչպես կիմմերներն են, սկյութները, սարմատները: Սկյութների ժամանակաշրջանում Հյուսիսային Մերձազովյան շրջաներում առաջացել են բազմաթիվ բնակավայրեր, որոնք հետագայում մեծ դեր են խաղացել շրջանի զարգացման և վերականգնման վրա: Դրանցից է նաև Տագանրոգի բանկավայրերը, Էլիզաբեթի ամրոցը, հունական Մեծ գաղութը, բոսպորյան Տանաիս քաղաքը և այլք: 1559 թվակյանին Ազովը պաշարել է Դմիտրի Վիշնեվեցկին: 1637 թվականի դոնի և զապարոժեի կազակները գրավել են Ազովը և զավթած է եղել մինչև 1642 թվականը(այսպես կոչված Ազովյան պաշարում): 1695-1695 թվականներին կազակները մասնակցել են Ազովյան արշավանքին, որի արդյունքում Ազովն անցել է Ռուսաստանին: 1709 թվականից Ազովը դարձել է նահանգային քաղաք: 1711 թվականի պրուտական արշավանքի ժամանակ, շրջափակման աևդյունքում հանձնվել է: Պրուտական խաղաղության կնքման արդյունքում Ռուսաստանը օսմանյան կայսրության է զիճում Ազովը: 1735-1739 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակ 1736 թվականին ամրոցը գրավվում է գեներալ Լասսի կողմից: 1739 թվականին Բելգրադի պայմանագրի կրկին վերադարձվել է օսմանյան կայսրությանը, սակայն պայամանագրի համաձայն քանդվել է ողջ պաշտպանիչ ամրությունները: 1769 թվականի մարտին, ռուս-թուրքական պատերազմի սկզբին, քաղաքը կրկին գրավվել է ոլոգոդյան գնդի և դոնի կազակների կողմից` դրանից հետո քաղաքը ընդմիշտ մնաց Ռուսաստանի կազմում: 1775 թվականից Ազովը դարձավ Ազովյան նորաստեղծ վարչական մարզի կենտրոն: 1782 թվականից երբ վարչական կենտրոնը տղափախվեց Եկատիրինոսլավ, Ազովը կրկին դարձել է ամրոց, 1810 թվականի մարտի 31-ից դարձել է Եկատիրինոսլավի արվարձան, իսկ 1888 թվականից քաղաքը միացվել է Դաոնսկի Շրաջանի Բանակին և անցել է կազակների կառավարմանը: XIX դարի վերջին գյուղում եղել է չորս տղամարդկան գիմնազիա, ինչպես նաև կանանց և տղամարդկանց ուսւոմնարան, առևտուրը զգալիորեն անկում է ապրել:

Կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կիլման չափավոր ցամաքային է: Հունվար ամսվա միջին ջերմաստիճանը -4°С է, հուլիսինը` +22°С +24°С՚: Տարեկան միջին տեղումները 400-650 մմ է՚ Բնորոշ է ջերմաստիճանի ավռավելոսւթյամբ, ղոնավության պակասով:

Ազովի կլիման[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ցուցանիշ Հունվ Փետ Մարտ Ապրիլ Մայ Հուն Հուլ Օգոս Սեպ Հոկ Նոյ Դեկ Տարեկան
Միջին մաքսիմալ °C -0.9 0.3 6.2 16.3 22.8 26.5 28.7 27.9 22.5 14.6 7.5 2.5 14.6
Միջին մինիմում °C -7.2 -6.4 -1.3 6.4 12.3 16.3 18.1 16.8 11.9 5.8 1.4 -2.9 5.9
Տեղումների քանակը մմ 47 37 31 43 53 67 51 37 36 30 46 61 539
Ջրի ջերմաստիճամնը °C 1 0 3 9 19 23 25 24 18 12 5 2 12


Եղբայրական քաղաքներ և համագործակցող քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկիր Եղբայրական քաղաքներ Կապի հաստատման տարեթիվ
Կիպրոսի Հանրապետություն Կիպրոս Ագլանտզիա[2] 1990
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ Չիլլիկոտի[2] 1993
Թուրքիա Թուրքիա Անթալիա[3] 1995
Ռուսաստան Ռուսաստան Կիզլյար[2] 1997
Ռուսաստան /Ուկրաինա Ռուսաստան/Ուկրաինա Թեոդոսիա[2] 2007
Ռուսաստան Ռուսաստան Սալեխարդ[2] 2007
Ռուսաստան Ռուսաստան Լազարևյան շրջան քաղաք Սոչի [2] 2008


Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. http://meteoinfo.ru/climate/klimatgorod/1672-1246618396
  2. http://www.svali.ru/catalog/73/34723/index.htm