Հեռահաղորդակցությունը Հայաստանում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հեռահաղորդակցությունը
Հայաստանի Հանրապետությունում
Flag of Armenia.svg
LocationArmenia.svg
Exquisite-Modem.png Հեռախոսացանց (2008)։ 650,000[1]
Phone-motorola-v3i.svg Բջջային ցանց (2009)։ 2.8 միլիոն[2]
Ազգային դոմեն։ .am, .հայ
Հեռախոսային կոդ։ +374

Հոդվածը Հայաստանի Հանրապետության հեռահաղորդակցությունների համակարգի մասին է։

Հեռախոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում գործում են երեք հեռախոսային ընկերություններ՝ «ԱրմենՏել» (Բիլայն ապրանքանիշ), որը ապահովում է Հայաստանի հիմնական ֆիքսված հեռախոսակապի և բջջային հեռախոսակապի 30%-ը, «ՎիվաՍել-ՄՏՍ», որին պատկանում է բջջային հեռախոսակապի 70%-ը, և «Յուքոմը», որը մատուցում է ինչպես շարժական, այնպես էլ ֆիքսված կապի ծառայություններ։ Բիլայնը ունի մոտ 550 000 բջջային կապի բաժանորդ, ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ը մոտ 1,8 միլիոն և Յուքոմի միայն շարժական ծառայությունների բաժանորդները՝ մոտ 300 000։ Տվյալ պահին բոլոր ընկերությունները գտնվում են մոդեռնիզացիայի պրոցեսում՝ լայնացնելով սպասարկման տարածքները։ ՎիվաՍելն ու Բիլայնը Ռուսաստանյան հսկա ընկերությունների են պատկանում (համապատասխանաբար՝ ՄՏՍ և Վիմպելկոմ)։ Յուքոմը հայրենական ընկերություն է, որը ֆիքսված ծառայություններ է մատուցում սկսած 2007 թվականից[3], իսկ 2015 թվականին ձեռք է բերել նախկինում շարժական կապի ծառայություններ մատուցող Օրանժ Արմանիա ընկերության 100% բաժնետոմսերը[4]։ 3G համակարգի ծառայություններ մատուցումը Հայաստանում առաջինը հայտարարել է ԱրմենՏել ընկերությունը 2008 թվականի ամռանը, իսկ հետո ՎիվաՍելլ ՄՏՍ-ը՝ նույն թվականի հոկտեմբերին։ Երկու ընկերությունների ծառայությունները հասանելի են Հայաստանի բնակչության 90%-ի համար։ Յուքոմի շարժական ծառայությունները հասանելի են Հայաստանի տարածքի 95%-ում։ 4G ցանցը առաջինը Հայաստանում ներկայացրել է ՎիվաՍել-ՄՏՍ ընկերությունը։ Յուքոմ ընկերությունը 2016 թվականից մարտ ամսից նույնպես հայտարարել է 4G ցանցի ներդրման մասին,[5] որը գործարկվել է 2016 թվականի սեպտեմբերի 23-ին[6]:

Համար Օպերատոր Տեխնոլոգիա Բաժանորդներ
Սեփականատեր
1 ՎիվաՍել-ՄՏՍ GSM, GPRS, EDGE, UMTS, HSDPA, LTE 1,750,000 (2011, հունիս) 1,800,000 (2012, մարտ) MTS (100%)
2 Բիլայն GSM, GPRS, EDGE, UMTS, HSDPA 550,000[7] (2011, հունիս)

600,000 (2012, մարտ)

ԱրմենՏել (Վիմպելկոմ (90%), Հայաստանի Հանրապետություն (10%))
3 Յուքոմ GSM, GPRS, EDGE, UMTS, HSDPA, LTE+[6] 330,000[8] (2011, հունիս)

400,000 (2012, մարտ)

Յուքոմ (100%)
ՎիվաՍել-ՄՏՍ ընկերության կենտրոնական գրասենյակը
Նախկինում գործող Օրանժ ընկերության սպասարկման կենտրոնը Երևանի Հյուսային պողոտայում։ Յուքոմի՝ Օրանժի բաժնետոմսերը գնելուց հետո, սպասարկման կենտրոնը փոխվել է Յուքոմ ապրանքանիշով։
Բիլայն ընկերության սպասարկման կենտրոնը Երևանի Ամիրյան փողոցում

Ռադիո[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականի դրությամբ Հայաստանում գործում են 9 AM և 18 FM ռադիոկայաններ։ Ռադիոկայաններին ցանցը տրամադրվում է Հայաստանի Հեռուստատեսության և ռադիոյի ազգային կոմիտեի կողմից։

Հեռուստատեսություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հիմնական հոդվածը` Հեռուստատեսությունը Հայաստանում:

Հայաստանում գործում են 1 պետական և 48 մասնավոր հեռուստաալիքներ։ Հայաստանի հեռուստատեսությունը անալոգային համակարգից լիովին անցումը թվային հեռարձակման նախատեսված է եղել 2015 թվականին, [9][10][11] սակայն անցումը հետաձգվել է մինչև 2016 թվականի հոկտեմբերի 20-ը։[12]

Համացանց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանում ինտերնետից օգտագործողների թիվը հասնում է մոտ 1,5 միլիոնի, և մոտ 65,279 ինտերնետի հասցեներ։[1] Հայաստանի վերին մակարդակի ազգային դոմենն է .am, որը նախկինում օգտագործվում եր AM-ռադիոկայանների կայքէջերի համար։[13] Հայաստանին է տրվել 1994 թվականի օգոստոսի 26-ին։

2015 թվականից հայաստանին հատկացվել է երկրորդ վերին մակարդակի ազգային դոմեյնը՝ .հայ

«ԱրմենՏել» ազգային կապի ընկերությունը միայն օպտիկամալուխային միացումով միանում է համացանցին Վրաստանից (Մարնեուլի քաղաքից),[14] այնուհետև միանում է ինտերնետին Սև ծովի միջով անցնող ներգետնյա մալուխով։[15] Հայաստանը միացված է Ասիա-Եվրոպական օպտիկական մալուխային համակարգին Վրաստանի տարածքով, որն անցնում է Փոթիից դեպի Թբիլիսի երկաթգծի շուրջ։[16]

Dial-up[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լայնաշերտ ինտերնետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2010 թվականի մարտին Հայաստանում հաշվում էր շուրջ 100,000 լայնաշերտ ինտերնետի բաժանորդ։[17]

ADSL[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

WiMAX[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

FTTH[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

«Յուքոմ» ընկերությունը առաջինն է Հայաստանում ներկայացրել FTTH (Fiber to the home) ցանցը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 CIA World Factbook, 2009: Armenia
  2. Internet Society of Armenia - Statistics
  3. ««ՅՈՒՔՈՄ» ՀԵՌԱՀԱՂՈՐԴԱԿՑԱԿԱՆ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ • ՀԱՅԱՍՏԱՆ (ԵՐԵՎԱՆ) • ՍՓՅՈՒՌ»։ spyur.am։ Վերցված է 2016-04-26 
  4. ««Օրանժ Արմենիա»-ի 100% բաժնեմասը օտարվեց «Յուքոմ» ընկերությանը. ՀԾԿՀ-ի որոշում»։ Առավոտ - Նորություններ Հայաստանից։ Վերցված է 2016-04-26 
  5. «Ucom приступает к внедрению 4G/LTE сети в Армении»։ telecom.arka.am։ Վերցված է 2016-04-26 
  6. 6,0 6,1 «Ucom-ն առաջին անգամ Հայաստանում ներդրեց Ericsson-ի նորագույն 4G+ տեխնոլոգիան»։ www.ucom.am։ Վերցված է 2016-10-12 
  7. http://www.vodafone.com/etc/medialib/attachments/q3_2010.Par.56671.File.dat/vodafone_q3_results_2010.xls
  8. «Eagle Mobile»։ Eaglemobile.al։ 2009-03-12։ Վերցված է 2011 թ․ դեկտեմբերի 28–ին 
  9. 2015-ին Հայաստանում անալոգային հեռուստատեսություն չի գործելու, անցնելու ենք թվայնացվածին(հայ.)
  10. Թվային հեռուստատեսությունը կգործի 2015 թվականից Առավոտ օրաթերթ(հայ.)
  11. Անցումը թվային հեռուստատեսության մոտենում է(հայ.)
  12. «Հարգելի հայրենակիցներ  : ՀՀՌՑ»։ tna.am։ Վերցված է 2016-10-12 
  13. Country_code_top-level_domain#Commercial_and_vanity_use
  14. Fiber Optic Cable Damage in Georgia, Arminco, June 5, 2008.
  15. ARMENIA SUFFERS WIDESPREAD INTERNET OUTAGE, EurasiaNet, August 7, 2006.
  16. GEORGIA’S FUNCTION AS A TRANSIT COUNTRY AND SUSTAINABLE DEVELOPMENT
  17. Internet Society of Armenian - Statistics