Հայաստանի տնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայաստանի տնտեսություն
Elite Plaza Business Center at Night.jpg
Արժույթ Հայկական դրամ
Ֆիսկալ տարի Օրացույցային տարի
Առևտրային կազմակերպություններ ԱՊՀԱԱԳ, ԵՏՄ, ԱՀԿ
Վիճակագրություն
ՀՆԱ decrease $10.088 միլիարդ (անվանական, 2014)[1]
$24.31 միլիարդ (Գնողունակության համարժեքություն, 2014)
ՀՆԱ-ի աճ decrease3.4% (2014)[2]
ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով decrease $3,505 (անվանական, 2014)[3]
$7,774 (PPP, 2014)[4]
ՀՆԱ֊ն ըստ սեկտորի գյուղատնտեսություն (19.2%), արդյունաբերություն (40.8%), ծառայություններ (40%) (2012)
Գնաճ (ՍԳԻ) decrease 3 % (2014)
Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն Green Arrow Up Darker.svgGreen Arrow Up Darker.svg32% (2009)[1]
Ջինիի գործակից 31.3 (2011)[2]
Աշխատուժ 1.194 միլիոն (2011)
Աշխատուժ ըստ մասնագիտության ծառայություններ (44%), արդյունաբերություն (17%), գյուղատնտեսություն (39%) (2011)[2]
Գործազրկություն Green Arrow Up Darker.svgGreen Arrow Up Darker.svg17.3% (2014)[2]
Բիզնեսով զբաղվելու դյուրինության ինդեքս 32֊րդ[5]
Արտաքին
Արտահանում decrease$1.519 billion (2014)[2]
Արտահանվող ապրանքներ չուգուն, չմշակված պղինձ, գունավոր մետաղներ, ադամանդ, օգտակար հանածոներ, սննդամթերք, էներգիա[6]
Արտանհանման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 22.6%
Բուլղարիա Բուլղարիա 10.3%
Բելգիա Բելգիա 8.9%
Իրան Իրան 6.5%
Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ ԱՄՆ 6%
Կանադա Կանադա 5.9%
Գերմանիա Գերմանիա 5.8%
Վրաստան Վրաստան 5.8%
Նիդերլանդներ Նիդերլանդներ 4.5%
(2013)[7]
Ներկրում Green Arrow Up Darker.svg$4.402 միլիարդ (2014)[2]
Ներկրվող ապրանքներ բնական գազ, նավթ, ծխախոտ, սննդամթերք, ադամանդ[8]
Ներկրման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 24.8%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 8.6%
Գերմանիա Գերմանիա 6.3%
Ուկրաինա Ուկրաինա 5.1%
Թուրքիա Թուրքիա 4.7%
Իրան Իրան 4.4% (2012)[9]
Համախառն արտաքին պարտք Green Arrow Up Darker.svg $8.452 միլիարդ (դեկտեմբերի 31, 2014)[2]
Պետական ֆինանսներ
Պետական պարտք Green Arrow Up Darker.svg ՀՆԱ֊ի 42.4% (2014)
Եկամուտ decrease$2.825 միլիարդ (2014)[2]
Ծախսեր Green Arrow Up Darker.svg$3.01 միլիարդ (2014)[2]
Տնտեսական օգնություն $302 միլիարդ (2008)
Արտաքին պաշարներ decreaseԱՄՆ$1.489 միլիարդ (դեկտեմբեր 2014)[2]

Հայաստանը ազգաբնակչության խտությամբ երկրորդն է նախկին Սովետական հանրապետություններից։

Այն գտնվում է Սև ծովի և Կասպից ծովի միջև, սահմանակից է հյուսիսից և արևելքից Վրաստանին և Ադրբեջանին, իսկ հարավից և արևմուտքից Իրանին և Թուրքիաին։

Համաձայն Ֆորբս ամսագրի Հայաստանը 2011 թվականի տվյալներով աշխարհում երկրորդն է վատ տնտեսական ցուցանիշներով։ [10][11][12]

Մինչ անկախությունը Հայաստանի տնտեսությունը արդյունաբերական էր՝ գերակա ուղղություններն էին, քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրոնիկան, մեքենաշինությունը, կաուչուկի արտադրությունը, սննդարդյունաբերությունը և տեքստիլը, այն խիստ կախված էր ներմուծվող հումքից։ Սովետական Միության փլուզումից առաջ 1991 թ. գյուղատնտեսությունը նյութական արտադրության միայն 20% էր կազմում, իսկ զբաղվածությունը գյուղատնտեսության մեջ միայն 10%։ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունն է կապար, ցինկ, ոսկի և պղինձ։

Էներգիայի գերակշռող մասը արտադրվում է Ռուսաստանից ներկրվող վառելիքով ներառյալ գազը և միջուկային վառելիքը (միակ ատոմակայանի համար)։ Տեղական գլխավոր էներգոռեսուրսը հիդրոէլեկտրականությունն է։

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարդ և խորդուբորդ ռելիեֆի պայմաններում Հայաստանի տնտեսությունը կենտրոնացված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մոտ 60 %-ի վրա։

Հայաստանը ՀՆԱ-ի գնողունակության ծավալներով աշխարում զբաղեցնում է 131-րդ տեղը (2012 թ.)։

2009 թ.-ին ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով կազմել է $5900։

2009 թ.-ի տվյալներով ՀՆԱ-ի կառուցվածքը հետևյալն է՝

Համախառն ազգային արդյունքի մոտ 75 %-ը 2004 թ.-ի տվյալներով արտադրվել է մասնավոր սեկտորում։

Երկրի ամանախոշոր հարկատուն 2011 թ.-ին եղել է Զանգեզուրի (Քաջարանի)պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

P Economy.png
Վիքիպեդիայում կա պորտալ
Տնտեսագիտություն