Հայաստանի տնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայաստանի տնտեսություն
Elite Plaza Business Center at Night.jpg
Արժույթ Հայկական դրամ
Ֆիսկալ տարի Օրացույցային տարի
Առևտրային կազմակերպություններ ԱԱԳ, ԵՏՄ, ԱՀԿ
Վիճակագրություն
Բնակչություն 3005000
ՀՆԱ decrease $10.774 միլիարդ[1] (անվանական, 2016)
$26.053 միլիարդ[2] (Գնողունակության համարժեքություն, 2016)
ՀՆԱ տեղ 129
ՀՆԱ-ի աճ decrease3% (2015)[3]
ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով decrease $3,505 (անվանական, 2014)[4]
$7,774 (PPP, 2014)[5]
ՀՆԱ֊ն ըստ սեկտորի գյուղատնտեսություն (23.3%), արդյունաբերություն (30.1%), ծառայություններ (46.7%) (2015)
Գնաճ (ՍԳԻ) decrease 3% (2014)
Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն decrease30%[6] (2014)
Ջինիի գործակից 31.3 (2011)[3]
Աշխատուժ 1.508 միլիոն (2015)
Աշխատուժ ըստ մասնագիտության ծառայություններ (44%), արդյունաբերություն (17%), գյուղատնտեսություն (39%) (2011)[3]
Գործազրկություն Green Arrow Up Darker.svg17.3% (2014)[3]
Բիզնեսով զբաղվելու դյուրինության ինդեքս 32֊րդ[7]
Արտաքին
Արտահանում decrease$1.496 միլիարդ (2015)[3]
Արտահանվող ապրանքներ չուգուն, չմշակված պղինձ, գունավոր մետաղներ, ադամանդ, օգտակար հանածոներ, սննդամթերք, էներգիա[8]
Արտանհանման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 15.2%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 11.1%
Գերմանիա Գերմանիա 9.8%
Իրաք Իրաք 8.8%
Վրաստան Վրաստան 7.8%
Կանադա Կանադա 7.6%
Բուլղարիա Բուլղարիա 5.3%
Իրան Իրան 5.3%(2015)[9]
Ներկրում decrease$3.117 միլիարդ (2015)[3]
Ներկրվող ապրանքներ բնական գազ, նավթ, ծխախոտ, սննդամթերք, ադամանդ[10]
Ներկրման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 29.1%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 9.8%
Գերմանիա Գերմանիա 6.2%
Իրան Իրան 6.1%
Իտալիա Իտալիա 4.6%
Թուրքիա Թուրքիա 4.2% (2015)[11]
Համախառն արտաքին պարտք Green Arrow Up Darker.svg $5.000 միլիարդ (դեկտեմբերի 31, 2015)[3]
Պետական ֆինանսներ
Պետական պարտք Green Arrow Up Darker.svg ՀՆԱ֊ի 47.5% (2015)
Եկամուտ decrease$2.541 միլիարդ (2015)[3]
Ծախսեր decrease$2.849 միլիարդ (2015)[3]
Տնտեսական օգնություն $302 միլիարդ (2008)
Արտաքին պաշարներ decreaseԱՄՆ$1.489 միլիարդ (դեկտեմբեր 2014)[3]

Հայաստանը ազգաբնակչության խտությամբ երկրորդն է նախկին Խորհրդային հանրապետություններից։

Այն գտնվում է Սև ծովի և Կասպից ծովի միջև, սահմանակից է հյուսիսից և արևելքից Վրաստանին և Ադրբեջանին, իսկ հարավից և արևմուտքից Իրանին և Թուրքիային։

Համաձայն Ֆորբս ամսագրի Հայաստանը 2011 թվականի տվյալներով աշխարհում երկրորդն է վատ տնտեսական ցուցանիշներով։[12][13][14]

Մինչ անկախությունը Հայաստանի տնտեսությունը արդյունաբերական էր՝ գերակա ուղղություններն էին, քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրոնիկան, մեքենաշինությունը, կաուչուկի արտադրությունը, սննդարդյունաբերությունը և տեքստիլը, այն խիստ կախված էր ներմուծվող հումքից։ Խորհրդային Միության փլուզումից առաջ 1991 թ. գյուղատնտեսությունը նյութական արտադրության միայն 20% էր կազմում, իսկ զբաղվածությունը գյուղատնտեսության մեջ միայն 10%։ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունն է կապար, ցինկ, ոսկի և պղինձ։

Էներգիայի գերակշռող մասը արտադրվում է Ռուսաստանից ներկրվող վառելիքով ներառյալ գազը և միջուկային վառելիքը (միակ ատոմակայանի համար)։ Տեղական գլխավոր էներգոռեսուրսը հիդրոէլեկտրականությունն է։

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարդ և խորդուբորդ ռելիեֆի պայմաններում Հայաստանի տնտեսությունը կենտրոնացված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մոտ 60 %-ի վրա։

Հայաստանը ՀՆԱ-ի գնողունակության ծավալներով աշխարհում զբաղեցնում է 131-րդ տեղը (2012 թ.)։

2009 թ.-ին ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով կազմել է $5900։

2009 թ.-ի տվյալներով ՀՆԱ-ի կառուցվածքը հետևյալն է՝

Համախառն ազգային արդյունքի մոտ 75 %-ը 2004 թ.-ի տվյալներով արտադրվել է մասնավոր սեկտորում։

Երկրի ամանախոշոր հարկատուն 2011 թ.-ին եղել է Զանգեզուրի (Քաջարանի)պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Աշխարհի երկրների անվանական ՀՆԱ-ն 2015, 2016 թվականներին
  2. Աշխարհի երկրների ՀՆԱ-ն 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 թվականներին
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 3,9 [1], The World Factbook, United States Central Intelligence Agency
  4. [2], IMF
  5. http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD
  6. ՀՀ ԱՎԾ
  7. «Doing Business in Armenia 2013»։ World Bank։ Վերցված է 2012-10-21 
  8. «Exports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  9. «Export Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  10. «Imports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  11. «Import Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  12. ««Ֆորբս». Հայաստանը երկրորդ վատագույն տնտեսություն ունեցողն է աշխարհում»։ ԱրմենիաՆաու։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  13. «Հայաստանն աշխարհի երկրորդ վատագույն տնտեսությունն է. Ֆորբս»։ Թերթ.ամ։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  14. «Ֆորբսի համաձայն Հայաստանի տնտեսությունն աշխարհի ամենավատ տնտեսությունների շարքում 2-րդն է»։ Պանարմենիան։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
P Economy.png
Վիքիպեդիայում կա պորտալ
Տնտեսագիտություն