Հայաստանի տնտեսություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Հայաստանի տնտեսություն
Elite Plaza Business Center at Night.jpg
Արժույթ Հայկական դրամ
Ֆիսկալ տարի Օրացույցային տարի
Առևտրային կազմակերպություններ ԱԱԳ, ԵՏՄ, ԱՀԿ
Վիճակագրություն
Բնակչություն 3005000
ՀՆԱ Green Arrow Up Darker.svg $10.774 միլիարդ[1] (անվանական, 2016)
$26.053 միլիարդ[2] (Գնողունակության համարժեքություն, 2016)
ՀՆԱ տեղ 131
ՀՆԱ-ի աճ Green Arrow Up Darker.svg3% (2015)[3]
ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով Green Arrow Up Darker.svg $3,216 (անվանական, 2016)[4]
$7,774 (PPP, 2014)[5]
ՀՆԱ֊ն ըստ սեկտորի գյուղատնտեսություն (23.3%), արդյունաբերություն (30.1%), ծառայություններ (46.7%) (2015)
Գնաճ (ՍԳԻ) decrease 3% (2014)
Աղքատության շեմից ցածր բնակչություն decrease29.8%[6] (2015)
Ջինիի գործակից 31.3 (2011)[3]
Աշխատուժ 1.508 միլիոն (2015)
Աշխատուժ ըստ մասնագիտության ծառայություններ (44%), արդյունաբերություն (17%), գյուղատնտեսություն (39%) (2011)[3]
Գործազրկություն Green Arrow Up Darker.svg17.3% (2014)[3]
Բիզնեսով զբաղվելու դյուրինության ինդեքս 32֊րդ[7]
Արտաքին
Արտահանում decrease$1.783 միլիարդ (2016)[8]
Արտահանվող ապրանքներ չուգուն, չմշակված պղինձ, գունավոր մետաղներ, ադամանդ, օգտակար հանածոներ, սննդամթերք, էներգիա[9]
Արտանհանման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 15.2%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 11.1%
Գերմանիա Գերմանիա 9.8%
Իրաք Իրաք 8.8%
Վրաստան Վրաստան 7.8%
Կանադա Կանադա 7.6%
Բուլղարիա Բուլղարիա 5.3%
Իրան Իրան 5.3%(2015)[10]
Ներկրում decrease$3.292 միլիարդ (2016)[11]
Ներկրվող ապրանքներ բնական գազ, նավթ, ծխախոտ, սննդամթերք, ադամանդ[12]
Ներկրման հիմնական գործընկերներ Ռուսաստան Ռուսաստան 29.1%
Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետություն Չինաստան 9.8%
Գերմանիա Գերմանիա 6.2%
Իրան Իրան 6.1%
Իտալիա Իտալիա 4.6%
Թուրքիա Թուրքիա 4.2% (2015)[13]
Համախառն արտաքին պարտք Green Arrow Up Darker.svg $5.000 միլիարդ (դեկտեմբերի 31, 2015)[3]
Պետական ֆինանսներ
Պետական պարտք Green Arrow Up Darker.svg ՀՆԱ֊ի 47.5% (2015)
Եկամուտ decrease$2.541 միլիարդ (2015)[3]
Ծախսեր decrease$2.849 միլիարդ (2015)[3]
Տնտեսական օգնություն $302 միլիարդ (2008)
Արտաքին պաշարներ decreaseԱՄՆ$1.489 միլիարդ (դեկտեմբեր 2014)[3]

Հայաստանը ազգաբնակչության խտությամբ երկրորդն է նախկին Խորհրդային հանրապետություններից։

Այն գտնվում է Սև ծովի և Կասպից ծովի միջև, սահմանակից է հյուսիսից և արևելքից Վրաստանին և Ադրբեջանին, իսկ հարավից և արևմուտքից Իրանին և Թուրքիային։

Համաձայն Ֆորբս ամսագրի Հայաստանը 2011 թվականի տվյալներով աշխարհում երկրորդն է վատ տնտեսական ցուցանիշներով։[14][15][16]

Մինչ անկախությունը Հայաստանի տնտեսությունը արդյունաբերական էր՝ գերակա ուղղություններն էին, քիմիական արդյունաբերությունը, էլեկտրոնիկան, մեքենաշինությունը, կաուչուկի արտադրությունը, սննդարդյունաբերությունը և տեքստիլը, այն խիստ կախված էր ներմուծվող հումքից։ Խորհրդային Միության փլուզումից առաջ 1991 թ. գյուղատնտեսությունը նյութական արտադրության միայն 20% էր կազմում, իսկ զբաղվածությունը գյուղատնտեսության մեջ միայն 10%։ Հայաստանի հանքարդյունաբերությունն է կապար, ցինկ, ոսկի և պղինձ։

Էներգիայի գերակշռող մասը արտադրվում է Ռուսաստանից ներկրվող վառելիքով ներառյալ գազը և միջուկային վառելիքը (միակ ատոմակայանի համար)։ Տեղական գլխավոր էներգոռեսուրսը հիդրոէլեկտրականությունն է։

Բնութագիր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բարդ և խորդուբորդ ռելիեֆի պայմաններում Հայաստանի տնտեսությունը կենտրոնացված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի մոտ 60 %-ի վրա։

Հայաստանը ՀՆԱ-ի գնողունակության ծավալներով աշխարհում զբաղեցնում է 131-րդ տեղը (2012 թ.)։

2009 թ.-ին ՀՆԱ-ն մեկ շնչի հաշվով կազմել է $5900։

2009 թ.-ի տվյալներով ՀՆԱ-ի կառուցվածքը հետևյալն է՝

Համախառն ազգային արդյունքի մոտ 75 %-ը 2004 թ.-ի տվյալներով արտադրվել է մասնավոր սեկտորում։

Երկրի ամանախոշոր հարկատուն 2011 թ.-ին եղել է Զանգեզուրի (Քաջարանի)պղնձամոլիբդենային կոմբինատը։

Արտահանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանից արտահանվող պատրաստի արտադրատեսակների շարքում առաջին տեղում սիգարետն է:

Հայաստանից արտահանվող պատրաստի արտադրատեսակների շարքում առաջին տեղում սիգարետն է

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Աշխարհի երկրների անվանական ՀՆԱ-ն 2015, 2016 թվականներին
  2. Աշխարհի երկրների ՀՆԱ-ն 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 թվականներին
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 [1], The World Factbook, United States Central Intelligence Agency
  4. [2]
  5. http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.PP.CD
  6. ՀՀ ԱՎԾ
  7. «Doing Business in Armenia 2013»։ World Bank։ Վերցված է 2012-10-21 
  8. ՀՀ ԱՎԾ
  9. «Exports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  10. «Export Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  11. ՀՀ ԱՎԾ
  12. «Imports Products of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2011։ Վերցված է 2013-04-25 
  13. «Import Partners of Armenia»։ CIA World Factbook։ 2012։ Վերցված է 2013-07-19 
  14. ««Ֆորբս». Հայաստանը երկրորդ վատագույն տնտեսություն ունեցողն է աշխարհում»։ ԱրմենիաՆաու։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  15. «Հայաստանն աշխարհի երկրորդ վատագույն տնտեսությունն է. Ֆորբս»։ Թերթ.ամ։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
  16. «Ֆորբսի համաձայն Հայաստանի տնտեսությունն աշխարհի ամենավատ տնտեսությունների շարքում 2-րդն է»։ Պանարմենիան։ Հուլիսի 6, 2011։ Վերցված է Հուլիսի 6, 2011 
P Economy.png
Վիքիպեդիայում կա պորտալ
Տնտեսագիտություն