Հայկական մարզպանություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Մարզպանական Հայաստանից)
Հայկական մարզպանություն
 Մեծ Հայք 428 - 646 Արմինիա կուսակալություն 
Marzbanate.svg
(Դրոշ)
Քարտեզ

Image 4678.jpg
(428-591)

Ընդհանուր տեղեկանք
Մայրաքաղաք Դվին
Մակերես մոտ 145.000 քառ. կմ
Բնակչություն 3.000.000
Մակերես մոտ 134.000 քառ. կմ
Լեզու Հայերեն
Ազգություն Հայեր
Կրոն Քրիստոնեություն
Իշխանություն
Պետական կարգ Մարզպանություն
Դինաստիա Մամիկոնյաններ
Պատմություն
- Վարդանանց պատերազմ 450-451
- Վահանանց պատերազմ 481-484
- Կարմիր Վարդանի ապստամբություն 571-572
- Հայաստանի երկրորդ բաժանում 591

Հայկական մարզպանություն, Սասանյան Իրանի գերիշխանության ենթակա առանձնահատուկ վարչական միավոր (428-646)։ Հիմնականում ընդգրկում էր Մեծ Հայքի Այրարատ, Տուրուբերան, Սյունիք, Վասպուրական, Մոկք և Տայք, հաճախ նաև Արցախ աշխարհները։ Մեծ Հայքի 387 թվականի բաժանմամբ հայոց ծայրամասային աշխարհները՝ Գուգարք, Ուտիք, Արցախ, Փայտակարան, Պարսկահայք, Կորճայք նահանգներն ու Հայկական Միջագետքը անցան հարևան պետություններին, իսկ Ծոփք, Աղձնիք և Բարձր Հայք աշխարհները Բյուզանդական կայսրությանը: Պարսկական հատվածում շարունակվեց թագավորական իշխանությունը մինչև 428 թվականը։

Հայաստանի մարզպանների ցուցակը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայաստանը 527-591 թթ
Մարզպան Տարեթվեր Նշումներ
Վեհմիհր Շապուհ 428 - 442 նշանակվել է Վահրամ Ե շահի կողմից
Վասակ Սյունի 442 - 451 նշանակվել է Հազկերտ Բ շահի կողմից
Ատրորմիզդ 451 - 465 նշանակվել է Հազկերտ Բ շահի կողմից
Ատրվշնասպ 465 - 481 նշանակվել է Պերոզ Ա շահի կողմից
Սահակ Բագրատունի 481 - 482 նշանակվել է հայ ավագանու կողմից
Շապուհ Միհրան 482 - 482 պարսկական բռնակալության դրածո
Վահան Մամիկոնյան 482 - 483 պարսկական բռնակալության դրածո
Զարմիհր Կարեն 483 - 483 պարսկական բռնակալության դրածո
Շապուհ, Ռեյի իշխան 483 - 484 նշանակվել է Պերոզ Ա շահի կողմից
Վահան Մամիկոնյան 484 - 505 2-րդ շրջան, նշանակվել է Պերոզ Ա շահի կողմից
Վարդ Մամիկոնյան 505 - 509 Վահանի եղբայրը, նշանակվել է Քավազ Ա շահի կողմից
Մժեժ Գնունի 518 - 548
Վշնասպ Բահրամ 548 - 552
Թան-Շապուհ 552 - 560
Վարազդատ 560 - 564
Սուրեն 564 - 572
Վարդան Մամիկոնյան (Կարմիր Վարդան) 572 - 577 բարձրացվել է հայ ավագանու կողմից
Թամ Խոսրով 577 - 580 բարձրացվել է Խոսրով Անուշիրվան շահի կողմից
Վարազ-Վզուր 580 - 581 բարձրացվել է Որմիզդ Դ շահի կողմից
Փահլավ 581 - 586 բարձրացվել է Որմիզդ Դ շահի կողմից
Հրահատ 586 - 589 բարձրացվել է Որմիզդ Դ շահի կողմից
Հրատին 589 - 590 բարձրացվել է Որմիզդ Դ շահի կողմից
Մուշեղ Մամիկոնյան 590 - 591 բարձրացվել է Մորիկ կայսեր կողմից
5 պարսիկ մարզպաններ 592 - 605 Վինդատական, Նախվեֆաղան, Մերաքբութ, Յազդեն, Բութմա
Սմբատ Բագրատունի 604 - 611 / 616
Շահրեենապետ 611 - 613
Փարշենազդատ 613 - 613 բարձրացվել է Խոսրով Փարվեզ շահի կողմից
Նամդար-Գուշնասպ 616 - 619 բարձրացվել է Խոսրով Փարվեզ շահի կողմից
Շահրապլական 619 - 624 բարձրացվել է Խոսրով Փարվեզ շահի կողմից
Ռոտշվեհան 624 - 627 բարձրացվել է Խոսրով Փարվեզ շահի կողմից
Վարազտիրոց Բ Բագրատունի 628 - 634
Մժեժ Բ Գնունի 630 - 635 բյուզանդական մասի կառավարիչ
Դավիթ Սահառունի 635 - 638 բյուզանդական մասի կառավարիչ
Թեոդորոս Ռշտունի 643 - 645 բյուզանդական մասի կառավարիչ
Վարազտիրոց Բ Բագրատունի 645 - 646

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ CC-BY-SA-icon-80x15.png