Սուրեն Երեմյան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրեն Երեմյան
Ծնվել էմարտի 28 (ապրիլի 10), 1908
Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1]
Մահացել էդեկտեմբերի 17, 1992(1992-12-17) (84 տարեկան)
Երևան, Հայաստան
Բնակության վայր(եր)Թբիլիսի և Սանկտ Պետերբուրգ
ՔաղաքացիությունFlag of Russia.svg Ռուսական կայսրություն, Flag of Russia.svg Ռուսական հանրապետություն, Flag of Russia.svg Անդրկովկասյան կոմիսարիատ, Flag of the Transcaucasian Federation.svg Անդրկովկասյան ԴՖՀ, Flag of Georgia (1918–1921, 4-5).svg Վրաստանի Դեմոկրատական Հանրապետություն, Flag of the Georgian Soviet Socialist Republic (1922–1937).svg Վրացական Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետություն, Flag of the Transcaucasian SFSR.svg ԱԽՖՍՀ, Flag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ և Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգությունհայ
Մասնագիտությունքարտեզագիր և պատմաբան
Հաստատություն(ներ)Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արևելագիտության ինստիտուտ և ՀՀ ԳԱԱ պատմության ինստիտուտ
Գործունեության ոլորտՀայոց պատմություն, Աղվանք և Հայ ժողովրդի էթնոգենեզ
Ալմա մատերԵրևանի պետական համալսարան (1931)
Գիտական աստիճանակադեմիկոս (1963)
Տիրապետում է լեզուներինհայերեն և ռուսերեն
ՊարգևներՀոկտեմբերյան հեղափոխության շքանշան «Պատվո նշան» շքանշան Հայկական ԽՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ և Աշխատանքային Կարմիր դրոշի շքանշան

Սուրեն Տիգրանի Երեմյան (մարտի 28 (ապրիլի 10), 1908, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրություն[1] - դեկտեմբերի 17, 1992(1992-12-17), Երևան, Հայաստան), ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս, պատմաբան և քարտեզագիր։ Հիմնական աշխատությունները վերաբերում են հայ ժողովրդի կազմավորման և հին Հայաստանի պետական կազմավորումների պատմության հարցերին, հին և միջնադարյան Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությանը, կովկասագիտությանը, Հայաստանի, Կովկասի և Առաջավոր Ասիայի պատմական աշխարհագրությանը։ Կազմել է Հայաստանի պատմական քարտեզներ, պատմական գիտական քարտեզագրության հիմնադիրն է Հայաստանում։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուրեն Երեմյանը ծնվել է 1908 թվականի ապրիլի 11-ին Թբիլիսիում, բանվորի ընտանիքում։ 1928 թվականին նա ընդունվել է Երևանի պետական համալսարանի պատմագրական ֆակուլտետը։ 1935 թվականին նա գործուղվել է Լենինգրադ` ԽՍՀՄ ԳԱ Արևելագիտության ինստիտուտ, որտեղ նա հաջողությամբ պաշտպանել է «Քարթլիի (Արևելյան Վրաստան) ֆեոդալական կազմավորումները մարզպանական շրջանում» թեմայով դիսերտացիանև ստանում պատմական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճան։ Այս տարիներին «ԽՍՀՄ պատմություն» բազմահատորյակի համար նա գրել է Հայաստանի և Աղվանքի ամբողջական պատմության բաժինը՝ հնագույն շրջանից մինչև 11-րդ դարը։

Լենինգրադի պետական համալսարանի պատմության և բանասիրության ֆակուլտետներում Սուրեն Երեմյանը դասավանդել է հայ ժողովրդի պատմություն։ ԽՍՀՄ Գիտությունների ակադեմիայի Երևանի մասնաճյուղի ստեղծումից հետո Երեմյանը տեղափոխվել է Երևան։

1953 թվականին Մոսկվայում պաշտպանել է դոկտորական դիսերտացիա «Հին Հայաստանի ստրկատիրական հասարակարգը» թեմայով։ Նույն տարում նա ընտրվել է ՀՀ ԳԱ թղթակից անդամ և նշանակվել պատմության ինստիտուտի տնօրեն։ 1963 թվականին ընտրվել է Հայաստանի ԳԱ ակադեմիկոս, 1965-1968 թվականներին վարել է Հայաստանի ԳԱ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղարի պաշտոն։ 1964 թվականին նա ղեկավարել է պատմության ինստիտուտի միջին, իսկ 1971 թվականին՝ հին դարերի պատմության բաժինները։ Եղել է ինստիտուտի տնօրինության գիտական խորհրդատուն։ Նրա մասնակցությամբ է ստեղծվել «Հայ ժողովրդի պատմության» բազմահատորյակը․ եղել է խմբագրական կոլեգիայի անդամ[2]։

Երեմյանը և Ստալինի պահանջը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1935 թվականին Ի․ Ստալինը հայ պատմաբաններին ներկայացնում է երեք պահանջ, որից մեկն էլ հանդիսանում էր այն, որ նրանք պետք է նորաստեղծ Ադրբեջանի համար պատմություն ստեղծեն։ Երբ Աղասի Խանջյանը ներկայացնում է այս պահանջը, Սուրեն Երեմյանը նստած տեղից կանգնում է և հայտարարում ՝

Aquote1.png
- Ճիշտ է ասում ընկեր Ստալինը, մենք պարտավոր ենք մեր եղբայր ադրբեջանցիների համար պատմություն ստեղծել։
Aquote2.png

Այս հայտարարությունից հետո Երեմյանը մեկնում է Մոսկվա ու ընդգրկվում այս խնդրի շուրջ ձևավորված հանձնաժողովում։ Հանձնաժողովի կազմում ընդգրկվելուց հետո Սուրեն Երեմյանը գրում է բազմաթիվ հոդվածներ և գրքեր, որտեղ մերժում է Աղվանք պետության և Հայաստանի միջև կապը, ինչպես նաև Աղվանքը ներկայացնում է որպես Ադրբեջանի պատմության մաս[3]։

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայաստանը Մեսրոպ Մաշտոցի ժամանակ 360-440 թվականներին։ Սևակ Գ. «Մեսրոպ Մաշտոց, Հայկական գրերի ու մատենագիտության սկզբնավորումը» գրքում, 1962։
  • Հայաստանը ըստ «Աշխարհացոյցի»- ի։ (Փորձ VII դարիհայկական քարտեզի վերակազմության ժամանակակից քարտեզագրական հիմքի վրա), 1963։
  • Հայ ժողովրդի սննդի բնապատմական հիմունքները, 1963։
  • Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պատմությունը XIII-XIVդարերում, 1964։
  • Происхождение некоторых орудий пашенного земледелия в древней Армении, 1964.
  • Выдающийся ученый, этнограф, искусствовед: (К 70-летию со дня рождения С. С. Лисициан), 1964.
  • Արաբական ամիրայությունները Բագրատունյաց Հայաստանում, 1965։
  • О некоторых историко-географических параллелях в "Повести временных лет" и "Истории Тарона" Иоанна Мамиконяна, Киев, 1965.
  • Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն ժողովուրդը։ Սովետական Հայաստան, 1966։
  • Հայ ժողովրդի կազմավորումը։ 1966։
  • Աղվանից աշխարհի գրականության հարցերի շուրջը, 1966։
  • Զաքարյանների իշխանություն, 1977։
  • Մեծ Հայքն ըստ VII դարի «Աշխարհացոյց» - ի, 1981։
  • Մարզպանական Հայաստան։ 1981։
  • Аборигены Армянского нагорья: 1981.
  • Դրվատանքի արժանի գործ, Սովետական Հայաստան, 1982։
  • Ագաթանգեղոսի հին վրացերեն խմբագրությունները, 1982.:
  • Века повествуют о дружбе: (К 1500-летию города Киева): 1982.
  • Капитальный труд: Шестой и седьмой тома Армянской советской энциклопедии: 1982.
  • Դավիթ Անհաղթի կուլտուր-պատմական միջավայրը:«Դավիթ Անհաղթը` հին Հայաստանի մեծ փիլիսոփան» գրքում, 1983։
  • Естественно-исторические основы питания армянского народа: В кн., 1983.
  • Навеки с Россией: (К 200-летию к заключения Георгиевского трактата), 1983.
  • Грузинское феодальное княжество Кахети в VIII-XI вв. и его взаимоотношения с Арменией: ,1983г.
  • Առաջաբան։ Բաժին Ա։ Բաժին Բ։ Բաժին Դ.: «Հայ ժողովրդի պատմություն» [հատոր 8], 1984։
  • Օրացույցի պատմությունից։ Երկրագունդը ըստ Անանիա Շիրակացու։ Գիտություն և տեխնիկա, 1984։
  • Հայ ժողովրդի պատմություն։ Հ. 2 Հայաստանը վաղ ֆեոդալիզմի ժամանակաշրջանում։ Երևան, 1984։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • ՀՀ ԳԱ նախագահություն, պատմության և տնտեսագիտության բաժանմունք, պատմության ինստիտուտ «Ս. Տ. Երեմյան», պատմաբանասիրական հանդես №1, 1992, էջ 255-256

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 3, էջ 546 CC-BY-SA-icon-80x15.png