.հայ
| .հայ | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | միջազգայնացված վերին մակարդակի ազգային դոմեն |
| Երկիր |  Հայաստան |
| Ներդրվել է | 2014 |
| TLD տիպ | վերին մակարդակի ազգային դոմեն |
| Կարգավիճակ | գործող |
| Գրանցող | AMNIC |
| Օպերատոր | Ինտերնետ հանրություն |
| Նախատեսված է | Հայաստանի հետ կապված օբյեկտներ |
| Օգտագործում | 2016 թվականից |
| Կառուցվածք | Թույլատրվում է գրանցումը անմիջապես երկրորդ (վերին) մակարդակին |
| Փաստաթղթեր | քաղաքականություն |
| Վեճերի լուծում | UDRP |
| Whois-սերվեր | whois.amnic.net |
| Փյունիկոդ | xn--y9a3aq |
| Թվաքանակ | 837[1] |
.հայ, վերին մակարդակի ազգային դոմեն է, որը նախատեսված է հայկական կայքերի համար։ Կառավարում է «Ինտերնետ հանրություն» ՀԿ-ն[2]։ Պաշտոնական ռեեստրը AM NIC-ն է[3]։ .հայ դոմենը ներկայացված է ASCII-ին համատեղելի կոդավորմամբ՝ համաձայն IDNA ստանդարտի՝ որպես «xn--y9a3aq» (փյունիկոդ)։ Այս տողը կազմող Unicode-ի առանձին կոդային կետերն են՝ U+0570 U+0561 U+0575 են։
Տողը գրվում է հայերենի այբուբենի գրերով և ունի «hye» տառադարձման համարժեքը լատինական գրերով[4]։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]2013 թվականի օգոստոսին Հայաստանի «Ինտերնետ հանրությունը» տեղեկացրել է իր անդամներին, որ կազմակերպության խորհուրդը որոշել է դիմել ICANN-ին՝ Հայաստանի համար IDN ccTLD տողի համար և հրավիրել է իր անդամներին ներկայացնելու մեկնաբանություններ և տեսակետներ այդ հարցի վերաբերյալ[4]։
2013 թվականի սեպտեմբերին Հայաստանի ASCII ccTLD-ի՝ .am-ի կառավարիչ «Ինտերնետ հանրությունը», հրապարակել է զեկույց՝ .հայ IDN ccTLD-ի համար դիմումների գործընթացը սկսելու որոշման մասին[4]։
2014 թվականի ապրիլի 1-ին «Ինտերնետ հանրությունը» դիմել է .հայ տողի համար՝ IDN ccTLD արագ ուղու գործընթացի միջոցով՝ Հայաստանը հայկական գրերով ներկայացնելու համար։ 2014 թվականի նոյեմբերի 20-ին IDN արագ ուղու DNS կայունության հանձնաժողովը պարզել է, որ «դիմումում ներկայացված տողը... [IDN արագ ուղու իրականացման պլանում] նշված DNS-ի կայունության կամ անվտանգության համար ոչ մի սպառնալիք չի ներկայացնում... և ունի օգտատերերի շփոթության ընդունելի ցածր ռիսկ»։ Տողի հայցումը Հայաստանը ներկայացնելու համար հետագայում հաստատվել է։ 2014 թվականի դեկտեմբերին Հայաստանի «Ինտերնետ հանրությունը» սկսել է հայցում ICANN-ին՝ .հայ վերին մակարդակի դոմենը փոխանցելու համար[4]։
Առաջարկված դիմումն արժանացել է հավանության և փոխանցվել է արմատային գոտի 2015 թվականի մայիսի 7-ին[5]։
Նշաններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը].հայ տիրույթում դոմեն կարող է գրանցել ցանկացած անձ՝ անկախ իր քաղաքացիությունից։ .հայ տիրույթում դոմեն գրանցելիս կարելի է կիրառել լատինական կոդով 0-9 թվերը, «-» (գծիկը), ինչպես նաև յունիկոդով հայերեն բոլոր տառերը, բացառությամբ «և» տառի։ «և» տառի փոխարեն խորհուրդ է տրվում օգտագործել «ե» տառը և «ւ» նշանը, իսկ «ու» տառի փոխարեն խորհուրդ է տրվում օգտագործել «ո» տառը և «ւ» նշանը[6]։
.հայ տիրույթում կարող է գրանցվել Հայաստանում գրանցված ապրանքանիշ ունեցող անձը, Հայաստանում գրանցված ֆիրմային անվանում ունեցող անձը, Հայաստանում մտավոր սեփականության այլ օբյեկտներ ունեցող անձը[6]:
https://www.punycoder.com վեբ-կայքում նշված «փյունիկոդ» փոխարկիչով փոխարկված սիմվոլների քանակը դոմենային անվան պիտակում չպետք է գերազանցի 63-ը[6]։
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ Armenia Network Information Centre
- ↑ «.հայ Domain Delegation Data». www.iana.org. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «Armenia Network Information Centre». www.amnic.net. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- 1 2 3 4 «Report on the Delegation of the .հայ ("hye") country code top-level domain representing Sudan in Arabic script to Sudan Internet Society». www.iana.org. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- ↑ «Delegated Strings | ICANN New gTLDs». newgtlds.icann.org. Վերցված է 2025-11-12-ին.
- 1 2 3 «AM NIC: POLICY OF DOMAIN NAMES REGISTRATION IN ".AM" AND ".ՀԱՅ" DOMAIN ZONES» (PDF).
Արտաքին հղումներ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- Ինտերնետ տեխնոլոգիաների կենտրոն
- .հայ դոմենում գրանցված էջերի ընտրանի
- IANA .հայ whois տեղեկություն
- .հայ դոմենի կայքերը Գուգլ որոնողական համակարգում