Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի (Մաշհադ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի
St Mesrop Church (Mashhad).jpg
Եկեղեցու գմբեթներ
Հիմնական տվյալներ
Տեսակեկեղեցի
ԵրկիրԻրան Իրան
ՏեղագրությունՌազավի Խորասան և Մաշհադ
ԹեմԹեհրանի թեմ (Կիլիկիո Կաթողիկոսություն)
Ներկա վիճակգործող
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական տիպբազիլիկա
Կառուցման ավարտ1941
Գմբեթ2 հատ
Կոորդինատներ: 36°17′2.1599001015914″ հս․ լ. 59°35′54.013200100003″ ավ. ե. / 36.283933305583772722° հս․. լ. 59.59833700002777590° ավ. ե. / 36.283933305583772722; 59.59833700002777590
HS Disambig.svg Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Մեսրոպ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)

Սուրբ Մեսրոպ, հայ առաքելական եկեղեցի Իրանի Մաշհադ քաղաքում: Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Թեհրանի թեմին: Գտնվում է Խորասանի փողոցում՝ իմամ Խոմեյնի մետրոկայարանից 300 մետր հեռավորության վրա:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իրանի պատմական երկրամաս Խորասանը, սահմանակից լինելով Միջին Ասիայի, Հնդկաստանի ու Աֆղանստանի հետ, հին ժամանակներից եղել է Մետաքսի ճանապարհին: Այստեղ բնակվելու են տեղափոխվել հարևան և հեռավոր երկրներից բազմաթիվ արհեստավորներ ու առևտրականներ: Ուշ միջնադարում Խորասանի կենտրոնական Մաշհադ քաղաքն են եկել նաև հայեր՝ Երևանի, Նախիջևանի, Ղարաբաղի խանություններից, ավելի ուշ նաև՝ Սպահանից ու Ատրպատականից: Նոր ժամանակներում գործարար հայերը հիմնադրել են բամբակի մաքրման, մանածագործության, ալկոհոլի, պահածոյի արտադրամասեր: Մաշհադում 1913 թվականին հիմնվում է Թեհրանի Հայկազյան դպրոցի մասնաճյուղը, որը փակվում է 1936 թվականին[1]: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին կրոնական ու ազգային փոքրամասնությունների հանդեպ վերաբերմունքը փոխվում է: Հայերին թույլ է տրվում կառուցել առաջին եկեղեցին: 1939 թվականին ներկայացվում է եկեղեցու հատակագիծը:

Մաշհադ քաղաքի միակ հայկական եկեղեցին կառուցվել է 1941 թվականին, և ծառայում էր տեղի հայկական համայնքին: 1944 թվականին բացվում է նաև հայկական գերեզմանատունը: Մաշհադում ու նրա շրջակայքում այդ ժամանակ ապրող մոտ 160 հայ ընտանիքները միավորվում են ինչպես եկեղեցու, այնպես էլ տեղի վեցդասյա դպրոցի շուրջ: Քսան տարի անց հայերի թվաքանակն անցնում է 500-ը: 2005 թվականին, երբ տեղի հայ բնակչությունը զանգվածաբար արտագաղթել էր Մաշհադից, եկեղեցին Մշակութային ժառանգության վարչության կողմից գրանցվել է որպես ազգային կոթող[2]: Այդ ցանկում է հայտնվել նաև հայկական գերեզմանատունը[3]: Հայ համայնքի բացակայության պատճառով եկեղեցին դադարել է գործել[4]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին կառուցվել է ճարտարապետ Ս. Գաբրիելյանի նախագծով` ներսի երկարութիւնը` 15 մետր, լայնքը` 9 մետր, բարձրութիւնը` 7 մետր չափսերով: Կառույցն աղյուսաշեն է, գմբեթի թմբուկն ունի ութ պատուհան: Սուրբ Մեսրոպն ունի սպիտակ քարից պատրաստված գմբեթ, որի վրա կանգնեցված է եկեղեցու խաչը: 1957 թվականին կառուցվում է եկեղեցու զանգակատունը, 1961 թվականին՝ ութ սենյակներից բաղկացած երկհարկանի «Արիան» դպրոցը և գրադարանը[5]:

2017 թվականին Իրանի կառավարությունը 120 միլիոն թուման է տրամադրել եկեղեցու վերանորոգման համար[6]: Թեև 1960 թվականից եկեղեցին օծվել էր որպես «սուրբ Աստվածածին», սակայն ժողովրդի շրջանում հայտնի էր նախկին անունով: 2018 թվականին եկեղեցին բացվում է:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]