Սուխում

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Քաղաք
Սուխում
Аҟәа/სოხუმი
Զինանշան
Զինանշան
Sokhumi Collage.jpg
Կոորդինատներ: 43°00′12″ հս․ լ. 41°00′55″ ավ. ե. / 43.00333° հս․. լ. 41.01528° ավ. ե. / 43.00333; 41.01528
Երկիր Աբխազիա Աբխազիա/Վրաստան Վրաստան
Երկրամաս Աբխազիայի Ինքնավար Հանրապետություն
Շրջան Սուխում/Սուխումի մունիցիպալիտետ
Քաղաքապետ Ադգուր Խարազիա[1]
Այլ անվանումներ Դիոսկուրիադա[2]
Սեբաստոպոլիս[2]
Ցխում[2][3]/Ցխումի[4][5] 7-10-րդ դարերում՝ ცხუმი[6]
Սուխում-Կալե[2]
Սուխում (1810-1936[7], և 1992 թվականից[8][9])
Սուխումի (1936[7]-1992[8][9])
Տվյալ կարգավիճակում 1848 թվականից
Մակերես 27 կմ²
Կլիմայի տեսակ խոնավ մերձարեւադարձային
Բնակչություն 62 914 մարդ (2011)
Ազգային կազմ աբխազներ, ռուսներ, հայեր, վրացիներ, հույներ
Ժամային գոտի UTC+3
Հեռախոսային կոդ +7 840 22x-xx-xx
Փոստային ինդեքս 384900
Ավտոմոբիլային կոդ ABH
##Սուխում (Աբխազիա)
Red pog.png
##Սուխում (Վրաստան)
Red pog.png

Սուխում[10][11] (աբխազ․՝ Аҟәа /а́куа/, վրաց.՝ სოხუმი /սոխումի/), 1936-ից 1992 - անվանել են Սուխումի, և այս անունով էլ շատ հաճախ հանդես է գալիս։ Աբխազիայի մայրաքաղաքն է։

Ստուգաբանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վրացերեն մատյաններում այս անունը հիշատակվում է դեռևս 8-րդ դարից։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ներկայիս Սուխումի տարածքում մարդիկ ապրել են դեռևս քարի դարից, մոտավորապես 300.000 տարի առաջվանից։ Սա աշխարհի ամենահին քաղաքներից մեկն է։

Բնակչություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աբխազիայի 2011 թ. մարդահամարի տվյալներով քաղաքում բնակվում է 64,5 հազար մարդ։ Հայերը կազմում են քաղաքի բնակչության մոտ 30%-ը։

Տեսարժան վայրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քույր քաղաքներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայտնի մարդիկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քաղաքում ծնվել են[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Адгур Харазия назначен мэром Сухума
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Ю. Н. Воронов. Диоскуриада — Себастополис — Цхум. — М.: Наука, 1980. — 128 с. — 35 800 экз.
  3. Институт русского языка (Академия наук СССР) Этимология. — М.: Наука, 1979. — С. 116.
    О. Н. Трубачев. Indoarica в Северном Причерноморье / Ответственные редакторы Л. А. Гиндин к И. Б. Еськова. — М.: Наука, 1999. — С. 320. — 1000 экз. — ISBN 5-02-011675-0

    …Нас, естественно, больше интересуют случаи с более близких территорий. И такие примеры, действительно, есть, причём исключительно яркие и не во всех отношениях раскрытые. Сюда относятся греч. Διοσκουριας, Диоскуриада, древнее название Сухуми, производное от имени Διοσκουριοι, диоскуры, сыновья Зевса, близнецы. Считается, что та же семантика представлена в названии Сухум(и), первоначально Цхум, ср. груз., мингр., чан. tkubi, tkupi «близнецы», «двойни», «двойной орешек, плод»28, сюда же Лечхум, название одной из областей Имеретии29. «Таким образом, интересующие нас слова θqum, θqum означают близнецы, двойни. Следовательно, слово Сухум, точнее Цхум почти вполне соответствует по смыслу греческому названию Диоскуриады и значит Близнецы, слово Лечхум означает страну близнецов, или область, где находится Чхум, Близнецы.»30

    28 Орбели И А. Город близнецов Aiocncoupidç и племя возниц 'Hfíoxoi // ЖМНП 1911, май. С. 207.
    29 Там же. С. 203.
    30 Там же. С. 209.

  4. Поспелов Е. М. Географические названия мира: Топонимический словарь, М., «Русские словари», 1998, с. 402 — ISBN 5-89216-029-7
  5. Х. С. Бгажба. Труды. Книга первая. — Сухуми: Алашара, 1987. — С. 146.

    Таким образом, топоним Сухуми восходит к Цхум-и (Цхом-и), зафиксированному в грузинских летописях с X века. С появлением турок на побережье Цхуми стал называться Сухум-кале, что соответствует фонетическим нормам турецкого языка.

  6. А великий Андрей совместно со Свимоном вошли в земли Овсетские, достигли города, который называется Фостафор 120, где содеяли множество чудес, обратили и просветили множество народа; оттуда ушли в земли Абхазские и пришли в город Севаст, ныне именуемый Цхуми.
    Леонти Мровели (Перевод Г. В. Цулая) Жизнь картлийских царей. — М.: Наука, 1979.

    ლეონტი მროველის. მესამე ტექსტი // [ქართლის ცხოვრება (მეორე ტექსტი) ქართლის ცხოვრება].

  7. 7,0 7,1 Изменение административно-территориального деления союзных республик
  8. 8,0 8,1 Сборник законодательных актов Республики Абхазия, выпуск 3. — Сухум, 1995. — С. 94-95.
  9. 9,0 9,1 Шария В. Абхазская трагедия (сборник). — Сочи. 1993. стр.126
  10. Հովհաննես Բարսեղյան (2006). «Վրացական տեղանունների հայերեն տառադարձության մասին որոշում». Տերմինաբանական և ուղղագրական տեղեկատու. Երևան: 9-րդ հրաշալիք. էջ 46. ISBN 99941-56-03-9. http://issuu.com/5420/docs/texekatu?e=3902245/2725897. 
  11. ՀՀ կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտե, «Գեոդեզիա եւ քարտեզագրություն» ՊՈԱԿ (2012). Աշխարհի պետությունների եւ տարածքների համառոտ տեղեկատու-բառարան. Երևան: «Գեոդեզիա եւ քարտեզագրություն» ՊՈԱԿ. էջ 5. ISBN 978-99941-2-663-7. http://www.cadastre.am/dictionary.